"Đồng văn Đông Á" từ 2026 sinh nghĩa mới: cùng ăn đũa trong lúc cùng đá bán kết châu Á

Viết vào ngày 18/1/2026 sau khi đã biết rõ 4 đội U23 vào đá bán kết vào ngày 20/1/2026.

"Đồng văn" có nghĩa gốc là "cùng chữ viết", mà "chữ viết" ở vùng Đông Á là "chữ Hán", nên "đồng văn Đông Á" là "cùng sử dụng chữ Hán". Thuật ngữ khoa học được sử dụng quen từ thập niên 1980 đến nay là: vùng văn hóa chữ Hán, vùng văn hóa Đông Á.

Kỉ niệm 60 Hội Văn học Thuyết thoại (Nhật Bản) - thông tin về hội thảo quốc tế tại Hà Nội sắp tới "Thuyết thoại Việt Nam trong dòng chảy Đông Á"

Hội thảo được tổ chức vào cuối tháng 11 năm 2025, tại Trường Đại học  Thăng Long.

Chủ trì hội thảo là học giả Nguyễn Thị Oanh - một chuyên gia về văn học Hán Nôm Việt Nam trong dòng chảy văn học Hán văn Đông Á, là dịch giả tiếng Việt của nhiều bộ truyện cổ Nhật Bản viết bằng Hán văn (tiêu biểu là Nhật Bản linh dị kí, Kim tích vật ngữ tập).

Lại bàn về quốc học : "Muốn có “thương hiệu quốc gia” phải có nền quốc học" (Lê Huy Hoàng, 2018)

Về quốc học, trên Giao Blog, có thể đọc lại ở đây (Phan Khôi năm 1931) hay ở đây (Phạm Quỳnh 1931).

Khoảng trước năm 2000, trong những lần nói chuyện dài dài trong lớp học văn tự Nôm Tày - Nùng, mở tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, cụ Cung Văn Lược (giảng viên chính của lớp) có nói nhiều lần: chúng ta nên có "Viện Quốc học và Văn tự phương Đông". Đại ý, cụ mường tượng, ngoài Hán Nôm của Kinh, thì còn Nôm Tày, Nôm Nùng, Nôm Dao, chữ Chăm, chữ Khơ Me, chữ khác ở Việt Nam. Cụ cũng đã mường tượng là so sánh nó với chữ Nữ Chân, chữ Nhật Bản, chữ Triều Tiên. Nên cụ mường tượng ra "văn tự phương Đông". Đại khái, trước cụ, về văn tự phương Đông, có cụ Nguyễn Tài Cần đã mường tượng và viết thành sách từ năm 1985 (sách trước năm 1986). Nhưng ý tưởng của cụ Cung Văn Lược thì vu khoát hơn, nghĩ đến cả chữ Chăm và chữ Khơ Me, rồi các loại chữ khác có mặt ở Việt Nam.

Tôi tham gia lớp học vì tôi lúc ấy đang đánh vật với chữ Nôm Nùng. Chữ Nôm Nùng gần gũi với Nôm Tày và Nôm Việt, nhưng vẫn có bản sắc riêng.

Tôi đã ghi lại ý của cụ Cung Văn Lược ngay lúc đó. Cụ còn tiếp tục nói ý tưởng này ở các không gian khác (ngoài lớp học) hồi đó.

Đại khái, lúc đó, cụ Chu Hữu Quang ở Trung Quốc cũng đã cùng ý nghĩ, cùng ý tưởng, và ra luôn được sách rồi. Cụ Chu Hữu Quang đã xếp Nôm Việt vào một loại văn tự trên bản đồ văn tự toàn thế giới của cụ.

Bài dưới đây đã công bố trên báo năm 2018, của tác giả Lê Huy Hoàng.

Hội thảo quốc tế ở Trường Đại học Thăng Long - ghi nhanh

Hội thảo quốc tế Giao lưu văn hóa-văn học giữa Việt Nam và các nước Đông Á thời kì Trung - Cận đại được tổ chức trọn trong một ngày Chủ Nhật vừa rồi (ngày 23/7/2023), tại Trường Đại học Thăng Long (Hà Nội).

Hội thảo có một phiên toàn thể trọn trong một buổi sáng tại hội trường lớn, buổi chiều là dành cho các tiểu ban, cuối cùng là trở lại tổng kết tại hội trường lớn. 

Bộ gen của người Việt, người Nhật, người Trung Quốc đã chung sống với corona từ hơn 2 vạn năm trước

Từ cuối tháng 5 năm 2021, các nhà khoa học Mĩ - Úc đã đưa ra phát hiện như vậy. Có nghĩa là, vùng Đông Á đã tiếp xúc sâu sắc với ông tổ của Covid-19 từ hơn 2 vạn năm trước rồi !

Ông tổ cách này hơn 2 van năm của người Việt chúng ta (và người Nhật Bản, người Trung Quốc) đã chung sống với ông tổ của Covid-19 rồi !

Đấy là ý chính của phát kiến khoa học lần này. Nó làm chúng ta nhớ đến phát kiến của một số năm về trước, rằng: tổ tiên của loài người thực sự là một con đười ươi và một con lợn, gen của hai con ấy trộn vào nhau và bây giờ còn lưu giữ trong mỗi chúng ta. Xem lại phát kiến đó trên Giao Blog ở đây (năm 2013).

Dưới là tin tức về bộ "siêu gen" của người Đông Á chúng ta. Đông Á cũng là vùng văn hóa chữ Hán. 

Tin vui trong đại dịch Cô Vy 2020 : sáng tạo Hàn Quốc trong điện ảnh được lên ngôi

Một sáng tạo nữa của người Triều Tiên được thế giới công nhận.

Một sự đầu tư có chiều sâu của giới doanh nhân trong nước.

Tài năng xuất chúng của lớp đạo diễn và diễn viên.

Nói thật : trí thức Việt Nam không đủ sức làm ra văn tự mạnh, cả ngàn năm chỉ loay hoay với chữ Nôm

Lời nói thật, nói rõ, tôi đã viết thành bài học thuật rồi.

Thật sự thì cả một ngàn năm, trí thức Đại Việt đã rất kém, tư duy sáng tạo rất cùn, nên chỉ loay hoay mãi với chữ Nôm. Đọc bài học thuật của tôi ở đây.

Nếu để cho trí thức Đại Việt tự sáng tạo chữ thì không biết hiện nay ta viết bằng văn tự gì ? Cao Xuân Hạo từ lâu đã buồn phiền và băn khoăn với cả chữ Nôm và chữ quốc ngữ.

Bởi học gạo, học chỉ với mong muốn tối thượng là làm quan, nói rõ là lối học để làm quan, nên cả một ngàn năm mà giới trí thức cứ bùng nhà bùng nhùng với chữ Nôm, không có một nỗ lực mạnh mẽ nào để có sáng tạo vượt chữ Nôm. 

Mới đây, tôi cũng đã viết bài học thuật phê phán lối học để làm quan. Đã phát biểu chính thức vào mùa hè năm nay (ở đây), còn viết ra giấy để đăng tải thì từ nhiều năm trước rồi.

Khoa học Việt Nam trong lòng nước Pháp thời 1930s - 1940s : các nhà toán học thế hệ Lê Văn Thiêm

Lần trước, chúng ta đã được xem các trang vở ghi chép của học trò Nguyễn Văn Huyên trong thời gian ông du học ở Pháp thập niên 1930s. Ông Huyên đã được học các nhà dân tộc học hàng đầu của nước Pháp và châu Âu ở thời đó. Xem ở đây.

Đó là khoa học xã hội Việt Nam thời thuộc Pháp.

Bây giờ, thì lướt xem khoa học tự nhiên Việt Nam thời thuộc Pháp. Nhưng ở đây, không có tư liệu gốc như thấy ở Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên, mà tạm thời chỉ là nghe kể.

Tạm thời vậy đã. Mà lại thêm một lần trung gian nữa, là qua một người khác kể, với sự tham gia của một nhà báo.

Tin học thuật : "Hán Ngữ đại từ điển 汉语大词典" sắp in bản thứ 2, còn bản đầu tiên sắp lên mạng

Hán ngữ đại từ điển 汉语大词典 là một công trình học thuật quan trọng hàng đầu của Trung Quốc.

Bản thứ nhất của đại từ điển này được biên soạn từ năm 1975, với sự tham gia của khoảng 1000 người, đến tận năm 1994 mới hoàn thành, được in thành 12 cuốn. Bộ 12 cuốn này tương đối phổ biến, nhất là thư viện các đại học trên thế giới.

Từ năm 2012, giới học thuật Trung Quốc bắt tay vào biên soạn bản thứ hai với mục đích tu chỉnh và bổ sung bản thứ nhất. Dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2023 với 25 tập. 

Năm 2019, người ta sẽ cho in các tập đầu tiên của bản thứ hai. Đặc biệt, bản thứ nhất sẽ được đưa lên mạng để tiện cho việc tra cứu.

Về vương quốc Malaysia : những câu chuyện về nhà vua và cung đình

Viết nhân khi đội tuyển Việt Nam đang sang Malaysia, chuẩn bị đá trận chung kết lượt đi của AFF Cup 2018.

Bạn học của mình có một số là người Malaysia. Một trong đó, ấn tượng nhất là E. Đó là một đàn em cùng trường. Lúc mình đi biệt xứ gần 2 năm ở miền Tây Nhật Bản trở lại trường, thì gặp E. 

Hóa ra, em ấy là người Malaysia gốc Hoa. Đại khái em bảo cả cái dãy phố ấy của địa điểm ấy bây giờ là thuộc vào dòng họ của em. Lúc đầu, các cụ nhà em sang Malaysia thì là tay không ! Qua thư tay và e-mail, nhiều khi trao đổi với E là bằng tiếng Hoa (thực chất là chữ Hán, vì chỉ viết chữ mà không nói). Cũng là một thú vị nho nhỏ. 

Bài mới vừa ra : "Tư duy sáng tạo văn tự của người Việt nhìn từ văn hóa khu vực: Di sản chữ Nôm trong so sánh đương đại"

Tôi cũng chưa nhận tạp chí. Mới chỉ biết là vừa ra lò.

Đăng trên số 3 năm 2018 của Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển.

Khi nào nhận được bản in chính thức, sẽ bổ sung.

Lẽ ra đã in trong số 2 năm 2018, nhưng do lỗi liên lạc giữa hai bên, nên bị muộn lại (lỗi xảy ra bất ngờ đến khó tin, nhưng đã thành ra một kỉ niệm thú vị và đáng nhớ). 

Đừng vội và đừng nản : chữ Hangul vẫn vô địch, chữ Nôm đã vào tầm cao châu lục

Dự đoán về việc Hàn Quốc lên ngôi vô địch của Asiad 2018, thì đã được đưa ra mấy hôm trước rồi. Đọc lại ở đây, và ở đây. Huy chương vàng cho chữ Hangul là hợp lí, không gì hơn.

Về đội U23+ Việt Nam, thì thầy Phác Hằng Tự vừa nói (sau trận thua UAE bằng luân lưu, vì thế để tuột mất huy chương đồng), rằng: "U23 Việt Nam đã đạt tới tầm cao mới ở châu Á". Chữ Nôm đã nỗ lực bứt phá, tạm đến mức đó ở lần đầu ra biển lớn là hợp lí, không gì hơn. Hôm nay, thua UAE thực sự là thua trên thế thắng.

Không thể một bước lên giời được. Hôm nay là 1/9/2018. Một thành công lớn của văn hóa chữ Nôm mừng quốc khánh. Thành công nhất chính là "tự tin" đạt được bằng thực tế (chứ không phải bằng tưởng tượng), để không sợ bất cứ đối thủ nào, mà bứt lên từ đây.

Nam Triều Tiên đã vật lộn với 28 năm qua, đọc lại ở đây (tháng 1 năm 2018).

Đừng vội và đừng nản : chữ Nôm vẫn đang còn thua chữ Hangul

Đã nói từ lâu, về cấp độ xuất sắc trong sáng tạo chữ, qua việc so sánh tỉ mỉ chữ Nôm trong bối cảnh văn tự sáng tạo vùng Đông Á (đã mới nhắc lại ở đây).

Người Triều Tiên (kể cả Nam và Bắc) là dân tộc duy nhất sáng tạo ra bộ chữ độc đáo ghi âm, gọi là Hangul (ngạn văn). Tôi xếp đó là văn tự kiệt xuất nhất ở vùng Đông Á, đã hoàn toàn thoát khỏi ảnh hưởng chữ Hán của Đại Trung Hoa (chỉ duy nhất còn dấu ấn khối vuông).

Việt Nam lần đầu vào 4 đội mạnh nhất châu lục : sức mạnh của vùng văn hóa chữ Hán

Bằng trận cầu lịch sử thắng Syria vào tối hôm qua (27/8), chỉ với tỉ số vừa đủ là 1-0 ở hiệp phụ thứ 2, bóng đá nam Việt Nam lần đầu chính thức xuất hiện ở tuyến đầu châu lục. Chúng ta đã thực sự là trong 4 đội mạnh nhất toàn châu lục.

Hi vọng đội Việt Nam, giống như đội tuyển Pháp, sẽ lên ngôi vô địch trước quốc khánh 1 ngày (như dự đoán ở dưới đây của người hâm mộ). Đúng là trận chung kết Asiad 2018 là vào ngày 1/9, trước quốc khánh Việt Nam đúng 1 ngày.

Có một "Đông Dương văn khố" đang hình thành ở Đài Loan

Đó là thư viện cá nhân của học giả Hứa ở Đài Loan, thành lập vào năm 2017 sau hơn 20 năm nghiên cứu ở các nơi thuộc vùng văn hóa Đông Á (vùng văn hóa chữ Hán).

Trong đó, có rất nhiều tư liệu nguyên gốc của Việt Nam. Ngay sau Đổi Mới, học giả họ Hứa đã tới Việt Nam, và có những năm tháng "sưu khảo" đáng nhớ.

Đông Dương văn khố là một thư viện tư liệu Đông Á ở Tokyo. Người ta đang kì vọng nhiều về văn khố của học giả Hứa, hướng nó tới Đông Dương văn khố. 

Sức hấp dẫn của Worl Cup 2018 (tiếp): cỗ xe tăng Đức đã hoàn toàn mất bản sắc, đứt xích đau đớn

Việc Đức đã mất bản sắc vốn có của cỗ xe tăng, ở World Cup 2018, thì đã viết một ít hôm trước. Đọc lại ở đây. Hôm đó, Đức thua Mễ với tỉ số 0 - 1, thấy cuống cà kê lắm rồi.

Còn chính thức từ bây giờ, Đức đã bị loại, sau thảm bại 0 - 2 trước Hàn Quốc. Từ "cuống cà kê" vẫn còn là nhẹ. Ê chề, đau đớn của một cựu vương.

Không có gì là không thể. Châu Á với đại biểu là Hàn Quốc đã quật ngã anh chàng châu Âu loại sừng sỏ bậc nhất. Viết tiếp những điều hấp dẫn cho mùa World Cup năm nay, ở đây.

Tư duy sáng tạo của người Việt: đến cụ Hà Văn Thùy cũng phải thốt lên "sáng tạo hay tối tạo"

Xưa nay, cụ Thùy vốn rất tự tôn người Việt. Cụ xem đó là một tộc người hàng thượng đẳng, hay một giống người tinh hoa, ví dụ xem lại ở đây (đầu năm 2014) hay ở đây. 

Sang xuân 2018, trong bài khai bút đầu năm, cụ đã làm một bước ngoặt đáng chú ý trong suy tưởng về Việt tộc. Lời thốt lên "sáng tạo hay tối tạo" của cụ dành cho sản phẩm tinh hoa của giống người tinh hoa ấy, là chữ Nôm, hẳn là một sự khác thường đến kì lạ so với trước nay.

Một kiến giải về chữ Hán giản thể : mất nghĩa gốc, sinh ra nghĩa mới đáng sợ như quả báo !

Bài của Đại Kỷ Nguyên (tiếng Trung và tiếng Việt) - một trang mạng mà blog tôi không mấy tin dùng, nhất là trang tiếng Việt.

Phạm Thị Hoài hồi ở Viện Sử, và kinh nghiệm học chữ Hán cuối 1980s

Hôm nay, ngày 7/9/2017, có việc, tôi có mặt ở Viện Sử học (đường Hàng Chuối, Hà Nội) trước 2 giờ chiều.

Xong việc thì khoảng 3 rưỡi. 

Bà chị kính yêu kéo và bảo vào phòng chị chút đã. Chị còn cẩn thận nói: phòng cũ của chị. Chúng tôi đi từ tầng ba xuống tầng hai. Mấy khi được gặp gỡ như vậy, nên chuyện giữa các thế hệ nối nhau, hết chuyện nay thì lại sang chuyện xưa.

Cần thanh toán cái lầm lạc của thuyết "Chữ Hán là văn tự ưu việt" (bản dịch Nguyễn Hải Hoành)

Cụ Nguyễn Hải Hoành vẫn miệt mài dịch những bài thú vị từ tiếng Trung ra tiếng Việt. Nể phục sức làm việc của cụ. Lần này là bản dịch một bài phân tích về sự lầm lạc của thuyết "Chữ Hán là văn tự ưu việt" (nguyên bản tiếng Trung đã lên mạng từ 11 năm trước, tức năm 2006).