Home

Home
Nắng thì cày ruộng, mưa thì đọc sách 晴耕雨讀
Hiển thị các bài đăng có nhãn ito-shima. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn ito-shima. Hiển thị tất cả bài đăng

17/10/2026

Văn nghệ Thứ Bảy : Quán ăn Việt Nam "Anh Đào" cạnh đường xuyên núi ở miền quê Itoshima

Thật thú vị là bây giờ, mùa Thu năm 2026, ở đường xuyên núi nối miền quê Itoshima với thành phố Fukuoka, đã xuất hiện một quán ăn Việt Nam mang tên "Anh Đào - Ngôi Sao".

Quán nho nhỏ, được khởi dựng từ một căn nhà ven đường núi có vẻ không mấy kiên cố, nhưng rất ấn tượng !

Hôm nay, các trung niên ở quê tôi đi xe máy từ Itoshima ra thành phố, phát hiện ra và vào ăn liền ! Các anh đều tấm tắt khen ngon và tiện lợi.

Ôi, đâu biết rằng, ngày xưa, cách nay tới cả 1/4 thế kỉ trước, anh H. và tôi đã từng ngắm địa điểm đó, để anh H. có thể mở thêm một quán chi nhánh tại đó.

Đọc nhanh bảng hiệu cũng thấy là có liên đới gần xa với anh H. 

Anh H. thì như lần tôi viết nhanh năm 2016, tức 10 năm trước, thì đã về lại CT từ lâu rồi. Anh để bà xã và bọn trẻ lại Fukuoka và về lại quê nhà ở Việt Nam, xây dựng cuộc sống mới.

Anh về quê nhà CT thì có bà xã mới, bọn trẻ mới. Từ 10 năm trước, mùa Thu năm 2016, bà xã còn lại ở Nhật của anh đã nói với tôi các thông tin như vậy (xem lại chuyến viếng thăm quán cũ vào năm 2016 ấy, trên Giao Blog, ở đây).

Bọn trẻ ở lại Nhật Bản đã học xong và đi làm từ lâu. Các cháu đã hòa mình vào xã hội Nhật. Nhìn thấy quán Anh Đào là bất giác nhớ ra, đó là tên một cháu trong nhà anh H.

01/10/2026

Những người Nhật không biết chữ - xem nhanh lại bộ phim kinh điển "Oshin" về thời kì đầu thế kỉ 20

Oshin おしん là một bộ phim truyền hình kinh điển của Nhật Bản, được chiếu liên tục lần đầu tiên trên đài truyền hình quốc gia NHK trong 1 năm, từ ngày 4 tháng 4 năm Chiêu Hòa 58 (1983) đến hết tháng 3 năm Chiêu Hòa 59 (1984). Toàn bộ là 297 lần chiếu (mỗi lần dài 15 phút). Tỉ lệ xem truyền hình lúc đương thời đạt kỉ lục đến nay vẫn chưa vượt qua được (lúc cao nhất đạt gần 63%) - thông tin do NHK công khai. 

Sau này, Oshin còn được phát nhiều lần trên truyền hình Nhật Bản.

Oshin được phát trên VTV vào năm 1994.

22/09/2026

Itoshima bắt đầu vào thu 2026 : lúa trĩu bông sau mùa Vu Lan, làm nhớ quê và người quê

Người ở quê Itoshima viết thư hỏi tôi, rằng năm 2026 này khi nào tôi sẽ về thăm quê. Tôi đã hẹn tháng 8, vào sẽ nhằm vào dịp Ô-bôn, tức mùa Vu Lan 2026.

Có một vài thay đổi nho nhỏ, tôi đành không đi Itoshima vào trung tuần tháng 8 được nữa. Thư báo của tôi, gửi đi rồi, thì người ở quê báo lại: chúng tôi có thể tới thăm bạn vào tháng 10. Bạn không đến được quê Itoshima vào tháng 8, thì tháng 10 chúng tôi sẽ từ Itoshima sang Hà Nội thăm bạn.

16/08/2026

Vu Lan 2026 ở Itoshima : chính thức 13 - 16/8, đợt nghỉ dài (9 ngày liền) và kết thúc ở Múa Vu Lan tối ngày 18/8

Năm Lệnh Hòa  8 (2026), có một đợt nghỉ dài lên tới 9 ngày vào dịp nghỉ Vu Lan ở Nhật Bản - được các công ti du lịch tính là từ ngày 8/8 (Thứ Bảy) đến hôm nay tức ngày 16/8 (Chủ Nhật). Tính toán đó được đưa ra từ khoảng tháng 4, để báo trước về các khả năng đi du lịch cá nhân hay gia đình vào dịp nghỉ lễ.

Còn ở vùng nhà quê Itoshima của tôi thì theo thông lệ, nghỉ Vu Lan sẽ từ ngày 13 đến hết ngày 16 tháng 8. Ngày 13, các gia đình sẽ mang đèn lồng ra mộ phần hay Liên Hoa đài của các chùa để đón linh hồn tổ tiên về nhà. Tổ tiên sẽ ở trong gia đình vui vầy cũng con cháu trong mấy ngày Vu Lan. Rồi cuối ngày 16 tháng 8 thì gia đình lại mang đèn lồng tiễn các cụ về thế giới bên kia.

13/06/2026

Văn nghệ Thứ Bảy : nhà quê Itoshima vào mùa cấy và mùa hoa cẩm tú cầu

Cấy lúa từ lâu đã được thực hiện bằng máy.

Máy cấy, rồi những chỗ góc sẽ được cấy dặm bởi con người.

Ngày xưa, ở trong làng, tôi cũng từng đi cấy (cả cấy máy và cấy dặm). 

Thời tiết nóng bừng lên. Cũng là lúc ajisai (cẩm tú cầu) vào độ mãn khai. Nhà cũ của tôi rất gần ngôi chùa có vườn hoa cẩm tú cầu đặc biệt. Khi tôi đã về Tokyo, nhà chùa vẫn gửi sách và tạp chí cho tôi (hiện thì giá sách ở Hà Nội, tôi vẫn lưu giữ đủ).

Nhìn lại một mùa ajisai cũ với hội thưởng hoa có sự tham gia của thị trưởng thành phố, rất nhiều năm về trước, ở đây.

11/05/2026

Thượng tuần tháng 5 ở Itoshima - rợp một trời diều cá chép (koi-nobori, côi-nobiri)

Tháng 5.

Ở Itoshima, cứ vào đầu tháng 5 dương lịch, thì cả một trời koi-nobori (diều cá chép). Diều cá chép được thả ở rất nhiều nơi, đi đâu cũng thấy diều cá chép.

Dương khí đang lên. Mùa hè sắp đến. Lòng thấy rộn ràng.

Một ít ảnh lấy từ các trang của địa phương Itoshima đưa lên vào ngày hôm nay.

Thời còn ở lâu dài tại Itoshima, thấy diều cá chép khắp nơi, là lúc tôi phải ở bên ngoài nhà cả ngày ! Các nơi sẽ có việc, phải đi tất cả các nơi ấy, và đều dưới bóng của cả một trời cá chép.

12/03/2026

Dân gian chưa nguôi nỗi đau "11 tháng 3" - chùa làng và lễ tưởng niệm năm 2026

11 tháng 3, tức là "11 tháng 3 năm 2011", đó là ngày đại động đất sóng thần ở miền Bắc nước Nhật năm 2011 (xem lại trên Giao Blog ở đây).

Vào năm 2021, để tưởng niệm những người đã tử nạn bởi sự kiện "11 tháng 3", hoàng gia và chính phủ Nhật Bản đã tổ chức một lễ truy điệu lớn. Nhà vua Lệnh Hòa đã có phát biểu trước quốc dân tại lễ truy điệu. Lần truy điệu năm 2021 là lần thứ 10, và cũng là lần cuối cùng, tức là từ nay về sau thì chính phủ không tổ chức lễ truy điệu này nữa (xem lại ở đây). Có nghĩa là từ năm 2022, lễ truy điệu cấp quốc gia không còn được tổ chức nữa.

03/01/2026

Văn nghệ Thứ Bảy : chuyển năm 2026, nhìn về quê hương Itoshima nay đã có nhiều người Việt Nam

Hai mươi năm trước, rồi hai mấy năm trước, tính ra cũng tầm 1/4 thế kỉ trước, tôi ở lâu dài tại Itoshima, trong một thị trấn nằm kẹp giữa hai tỉnh Fukuoka và Saga. Mỗi lần sắp đến Tết thì khấp khởi đi cùng giã bánh mochi ở các nơi (chùa, đền, tổ dân phố, tư gia).

Rồi sáng Nguyên Đán (gantan) thì trở dậy, ăn mặc đẹp và đi qua rất nhiều gia đình. Một năm nào đó chủ xưởng in ở thị trấn đã biết tôi hay đi các nơi, nên đã giữ tôi cả buổi sáng ngày 1 tháng 1 ở nhà ông, vui với cả đại gia đình ông. Một ông chủ xưởng in  chuyên phục vụ nhu cầu in ấn ở địa phương, đồng thời cũng nghị viên của thị trấn (tôi hay đi nghe ông tranh luận ở nghị trường thị trấn hồi đó).

Nhìn chung, 3 ngày Tết ở Itoshima, qua nhiều năm, với tôi luôn là trải nghiệm đáng nhớ. Tôi sống đời sống bình dị của một người dân ở Itoshima, nhưng tôi cũng là một nhà dân tộc học đang trải nghiệm với từng người từng gia đình trong thời khắc chuyển năm.

28/09/2025

Anh Tsukigata sẽ tranh cử lần thứ 4, sau 3 nhiệm kì liên tiếp đương chức Chủ tịch Thành phố (2012-2026)

Anh Tsukigata月形 là chính khách địa phương mà tôi đã biết và quí mến từ 25 năm về trước !

Năm nay, anh bước vào tuổi 67.

Như Giao Blog thi thoảng đề cập, anh là lớp sau, là học trò của các chính khách lớp trước của địa phương như cụ Tosu hay cụ Uchida.

Về cụ Tosu - một quân nhân Nhật Bản đã tham gia chiến trường Trung Quốc trong thế chiến thứ hai, là hàng xóm trong mấy năm của tôi tại quê hương Itoshima - thì trên Giao Blog có thể đọc lại ở đây (tháng 11 năm 2017) hay ở đây (tháng 5 năm 2017).

Tôi đã trở lại Itoshima thăm cụ Tosu và cụ Uchida vào năm 2016. Đó là lần cuối cùng tôi được gặp người hàng xóm yêu quí Tosu. Rồi năm sau, năm 2017, cụ Tosu đã từ trần ở tuổi 98 (xem lại ở đây).

Về anh Tsukigata, vào một dịp hội hoa cẩm tú cẩm nhiều năm trước, có thể đọc lại ở đây (tháng 6 năm 2017). Hay dịp anh kêu gọi nhân dân trong thành phố ở yên trong nhà, hạn chế tối đa việc ra ngoài vào dịp covid-19, thì đọc ở đây (tháng 4 năm 2020).

07/07/2025

Từ "ăn biển" đến làm giàu từ biển quê hương : câu chuyện phát triển kinh tế địa phương từ hải sản

Về "ăn biển" và các lễ hội liên quan đến mở cửa biển và văn hóa biển ở thị trấn quê hương Itoshima, thì Giao Blog vẫn cập nhật, ví dụ ở đây (năm 2018).

Bây giờ là câu chuyện về một doanh nghiệp địa phương phát triển ngành nuôi trồng hải sản (nuôi hàu sữa - みるくがき- bằng các phương pháp đặc biệt).

Chủ tịch công ti trẻ tuổi (hơn 40) đã nghỉ việc ở công ty thương mại tại Tokyo, trở về lập nghiệp tại quê nhà Itoshima vì vô tình phát hiện việc hàu ở quê được bán với giá rất cao tại thị trường thực phẩm Tokyo.

05/07/2025

Văn nghệ Thứ Bảy : vẫn đọc lại Kaibara 貝原益軒 (1630 -1714) - nhà quốc học danh tiếng ở nước Trúc Tiền

Kaibara Ekiken 貝原益軒 là trí thức kiệt xuất thời Edo ở nước Trúc Tiền (Chikuzen) - một phần của tỉnh Fukuoka ngày nay.

Hồi ở lâu dài trong nước Trúc Tiền, mình đã tới thăm viếng nhà cũ của ông. Một phần nhà cũ trở thành bệnh viện Kaibara - hậu duệ hiện nay của ông nối tiếp một công việc của ông, đó là hành nghề y dược. Ông có nghiên cứu thực vật, nghiên cứu hoa, nghiên cứu thuốc Bắc (dược học), thực hành nghề y. 

Có nói nhanh trên Giao Blog về việc viếng thăm nhà cũ của Kaibara, mà cũng là rất nhiều năm trước rồi, ở đây (viết năm 2013). Lần đầu tiên chúng tôi tới là khoảng năm 2003, tức cách nay tới hơn 20 năm rồi.

Kaibara, điểm hậu thế đánh gia lớn nhất về ông, là nhà quốc học. Ông để lại cho đời hàng loạt tác phẩm ghi chép thực địa bền bỉ - ở thế kỉ 21, chúng ta sẽ giật mình khi đọc những dòng ông viết trực tiếp vào hồi cuối thế kỉ 17 khi đến thăm ngôi làng ta đang ở  !

Đôi khi, Kaibara ghi rất rõ về đoàn người cùng đi điều tra điền dã với ông, có ngày tháng năm cụ thể. Mà có lần ông đưa cả bà xã cùng đi.

22/06/2025

"Điểm làm mát" trong mùa hè - một phương án chống sốc nhiệt vào những ngày nóng dữ ở Nhật Bản

Gần đây, vào dịp mùa hè, toàn quốc Nhật Bản đang thực hiện việc xây dựng và duy trì hệ thống làm mát để chống sốc nhiệt, gọi là hệ thống "điểm làm mát" (tiếng Nhật là suzumi-dokoro 涼み処).

Thành phố nhà quê Itoshima của tôi cũng bắt đầu thực hiện (xem ảnh ở dưới).

Nhiều năm trước (cũng tới 1/4 thế kỉ trước !), rồi hồi còn ở Odai và đi học ở Fuchu-shi, tức ở một quận nội thành Tokyo và đi học ở một thành phố trực thuộc thủ đô Tokyo, cách khoảng hơn 1 tiếng tàu điện (chuyển tàu hai lần), tôi đã từng bị sốc nhiệt. Lần ấy, sốc nhiệt rất tự nhiên ! Bị bất tỉnh trong thu viện trường, rồi được chuyển vào trạm xá của trường. Đến chiều tối thì tỉnh lại được, rồi về kí túc xá. Hồi đó, N. tính lên đón tôi, nhưng tôi bảo: mình tỉnh hẳn rồi, ngồi tàu điện ít phút là về tới nhà thôi, không cần đón.

Bây giờ, có hệ thống "điểm làm mát" như thế này thì thật tiện lợi.

22/05/2025

Nước Yamatai và nữ vương Himiko - quan điểm của thầy Takeda Tsuneyasu 竹田恒泰 xuất thân hoàng tộc

Nhà bình luận danh tiếng Takeda Tsuneyasu được biết đến là người có gốc hoàng tộc - con cháu của cung Takeda trong hoàng gia, là anh em họ với thiên hoàng hiện nay (nhân dân quen gọi là "đức kim thượng").

Về nhà nước Yamatai và nữ vương Himiko, đến nay, chỉ tính sách riêng có lẽ tính bằng đơn vị "hàng ngàn" cuốn (chỉ tính từ thời Minh Trị đến nay). Thầy Takeda tự nhận là: đã đọc hết !

20/05/2025

Núi Cao Tổ "mở núi" năm 2025 (thượng tuần tháng 5)

Núi Cao Tổ (高祖) ở nước Ito, với tôi luôn huyền bí và thú vị. Quả núi ôm trong mình nó một ngôi thành cổ có qui mô lớn, lại có thêm một ngôi thành trung cổ nữa, rồi lại bao xóm làng và phố phường hiện đại của thế kỉ 21.

"Cao Tổ (高祖)" được đọc thành "Takasu (たかす)" trong tiếng Nhật ở vùng Itoshima (vùng khác sẽ đọc khác), nhưng vẫn ngầm ý chỉ một thời "cao tổ" - gắn với truyền thuyết con cháu của Hán Cao Tổ đã vượt biển sang đây.

Hồi tôi ở trong làng, đã vài lần đi dự lễ mở núi. Hồi đó, chỉ có lễ mở núi ở trong đền Cao Tổ, mà chưa có nhóm leo núi sau lễ như bây giờ !

Thầy cúng ở đền thì tôi vẫn thường xuyên gặp. Ông luôn lịch sự gọi tôi bằng họ, mà không gọi bằng tên như các vị khác ! Cơ bản, người trong vùng gọi tôi bằng tên, tức Giao. Gọi bằng họ, thì chỉ có một vài người mà thôi.

Đền Cao Tổ cũng thờ Hoàng hậu Thần Công. Trong thần tích của đền, có ghi: khi hoàng hậu đi chinh phạt Triều Tiên trở về đây, bà đã cho dựng ngôi đến theo hướng Càn.

15/05/2025

Thông tin học thuật : Hội thảo quốc tế “Nữ giới trong dòng chảy lịch sử Nhật Bản” ngày 16/5/2025

Ngày mai, tại Tp. Hồ Chí Minh. Hội thảo trọn một ngày - Thứ Sáu, ngày 16/5/2025. 

Đại khái hội thảo như trong ảnh.



Một thời đồng dụng Pentax và Canon - tháng 8 năm 2001

Hồi tháng 8 năm 2001, vào dịp nghỉ hè, tôi đi điều tra điền dã.

Có thể ở tại thực địa trong cả tháng 8 và tháng 9, miễn là đầu tháng 10 thì có mặt tại trường để tiếp tục vào kì hai của năm học là được.

Sự kiện 11.9.2001 tại nước Mĩ, làm rung chuyển thế giới lúc đó, tôi nhận thông tin lúc đang ở tháp truyền hình Fukuoka là chính ở chuyến đi điền dã quan trọng này.

Đại học Nhật Bản mở đầu năm học ở tháng 4 (học kì 1 nếu nhập học tháng 4), rồi được nghỉ hè, từ tháng 10 thì bắt đầu học kì 2. Đến tháng 4 năm sau lại bắt đầu năm học mới.

Ở một entry cũ trên Giao Blog (năm 2021, ở đây), tôi đã nói về chiếc máy ảnh kĩ thuật số hiệu Canon đầu tiên mà tôi sử dụng - bây giờ vẫn lưu được.

07/04/2025

Tháng 4 với cây hoa sakura của nhà hàng xóm ở Itoshima

 Một gia đình hàng xóm cũ của tôi.

Nơi có một nhóm võ sĩ được chính phủ địa phương (Han) thời Edo giao việc coi tàu. Con cháu của họ thành lập làng xóm. Tư liệu hành chính của thời kì coi tàu ấy còn giữ đầy đủ và được truyền tay nhau để bảo lưu (mỗi nhà giữ một năm).
Năm mà gia đình hàng xóm cũ của tôi giữ thì tôi được "ngâm cứu" thỏa mái. Định kì đọc dần, sao chụp dần, và tôi bảo lưu thành một bản số hóa - số hóa của thời kì đầu tiên ở thế kỉ 21, mà là của phía dân tộc học (tính là tài liệu tại chỗ của dân tộc học), nên có lẽ không hoàn bị như bây giờ (2025).

24/02/2025

28/09/2024

Văn nghệ Thứ Bảy : lan man giữa mùa hoa Bỉ Ngạn, lúa chín đồng thu miền quê Itoshima 2024

Quê hương Itoshima đã bắt đầu chuẩn bị vào mùa gặt 2024.

Lúa chín trên những cánh đồng trải dài.

Những cánh đồng ấy được giữ lại từ một cuộc đầu tranh "giữ đất giữ chùa" của sư phụ chùa làng (xem lại ở đây). Tôi nhớ về tấm bia đá cỡ lớn ghi ơn công đức của nhà sư thuở trước và cũng nhớ về hình ảnh nhà sư thời nay đi cầu nguyện mỗi sáng quanh các cánh đồng.


Ai đó, năm nay, nói rằng: hoa Bỉ Ngạn là "hoa của âm phủ" ! Ôi, tư tưởng con người Nhật Bản cũng có những lưu đông khó lường ! Để cảnh tỉnh, một người khác nói: không có hoa âm phủ ! Xuống âm phủ rồi thì còn gì thấy được hoa ! Có chăng, chỉ nên nói là hoa biểu cảm cho nét buồn trong tâm tưởng của người ngắm mà thôi. Đấy là chuyện trao đi đổi lại trên cõi mạng mùa thu năm 2024, tôi liếc nhanh vào một chút mà thôi.