Các nhà xuất bản văn học văn chương văn nghệ ở Việt Nam - nửa cuối thể kỉ XX đến đầu thế kỉ XXI

Nhân một số sự kiện vào tháng 6 và 7 của năm 2026, có một số người trong cuộc có viết những mẩu ngắn nhưng khá tường tận về các nhà xuất bản văn học văn chương văn nghệ ở miền Bắc Việt Nam từ sau năm 1945.

Văn hóa doanh nghiệp - về FPT qua một cuốn sách hút dư luận vào tháng 6 năm 2026

Gần đây, trên hệ thống tạp chí của Tạp chí Cộng sản, tôi đã cho đăng tải một bài về Văn hóa Doanh nghiệp ở Việt Nam (ở đây, hạ tuần tháng 5 năm 2026). Trong bài, tôi đưa 2 ví cụ cụ thể là FPT và Viettel.

Đó là hai doanh nghiệp có ý thức rất cao về "văn hóa doanh nghiệp" tại Việt Nam, từ nhiều năm trước. Họ có bộ phận chuyên trách về "văn hóa doanh nghiệp" và tôi đã từng làm việc với các bộ phận đó. Họ cũng đã xuất bản nhiều tài liệu liên quan đến văn hóa doanh nghiệp của công ti hay tập đoàn mình (tài liệu công khai, tài liệu nội bộ).

Lịch sử Việt Nam có biên giới : Khu vực nước Thủy Xá và Hỏa Xá trên bản đồ triều Nguyễn

Về lịch sử Việt Nam không biên giới thì xem lại ở đây.

Về các vị vua của Tây Nguyên, gọi là Vua Nước và Vua Lửa, hay Thủy Xá và Hỏa Xá, thì gần đây có một hội thảo khoa học ở đây (tổ chức tại vương quốc của Hỏa Xá, nay là Plei Ơi thuộc tỉnh Gia Lai).

Chầu văn của tín ngưỡng Tam Tứ Phủ về Thủy Xá và Hỏa Xá thì có thể nghe lại video ở đây.

Vũ Đình Long (1896-1960) và Tân Dân thư quán (bài Lại Nguyên Ân 2013)

Thư mục của bài viết trong sách đã in của Lại Nguyên Ân như sau:

"Vũ Đình Long, ông chủ Tân dân thư quán, một doanh gia thành đạt trên thị trường sách báo văn nghệ 1925-1954", trong sách Tìm lại di sản, tiểu luận phê bình của Lại Nguyên Ân, Tp.HCM.: Nxb. Văn hóa văn nghệ, 2013, tr. 262-279. (nguồn ở đây).

Dưới là bài viết lấy nguyên về từ trang Lại Nguyên Ân.

Đề nghị thu hồi 2 cuốn sách của NXB Khoa học xã hội

Sự cố ở Nhã Nam tháng 4 năm 2024

Rạng sáng ngày 18 tháng 4 (nhằm đúng ngày Giổ tổ Hùng vương 2024), chính xác thêm về giờ là "hơn 2h sáng", mình đã nhắn tin nhanh cho bạn, sau khi thấy trên trang của Nhã Nam đăng lời xin lỗi của bạn. "Lời xin lỗi" xuất hiện trên trang Nhã Nam tựa như là khoảng lúc 1h sáng. Mình truy cập vào khoảng lúc 2h sáng thì đã có hơn 1700 bình luận và rất nhiều lượt chia sẻ.

Bạn là bạn cùng lớp đại học của mình ở Khoa Ngữ Văn (Trường Tổng hợp Hà Nội trước đây). Qua tin nhắn lúc rạng sáng, mình động viên bạn với tư cách cá nhân bạn cùng lớp đại học. Bạn vẫn chưa ngủ.

Công ty Nhã Nam của bạn là một thực thể đáng chú ý trong làng xuất bản Việt Nam sau năm 2000. Bởi vậy, mình mở một entry này chỉ để ghi chép mang tính quan sát mà thôi. Mình chỉ quan sát, không với bất cứ thiên kiến nào, thu thập ý kiến từ mọi góc nhìn. 

Đầu tiên là đăng lại "lời xin lỗi" của bạn (mình chụp màn hình), sau đó là các cập nhật và bổ sung dán dần ở dưới lên như mọi khi.

Sách về Hội Tam Điểm của tác giả Trần Thu Dung vừa bị tạm ngừng phát hành

Vẫn là trong văn mạch liên quan đến Hội Tam Điểm, khởi đầu, tác giả Trần Thu Dung đưa vấn đề Hội Tam Điểm và Cao Đài, đã xuất bản thành sách ở Việt Nam từ nhiều năm trước.

Về sách ấy, với tư cách người đọc, Giao Blog đã nêu một số điểm kì lạ, ví dụ đọc ở đây (tháng 4 năm 2014) hay ở đây (tháng 2 năm 2018). Tín đồ của đạo Cao Đài cũng đã có ý kiến ở đây (tháng 7 năm 2015).

Còn ở góc nhìn khác, thì có bài điểm sách của cây bút Phạm Trọng Chánh, đọc lại ở đây.

Về dự án lớn “Biên soạn và xuất bản tủ sách Thăng Long ngàn năm văn hiến”

Sau gần 10 năm, bây giờ, một số điểm liên quan đến dự án này mới được công khai. Loạt bài đầu tiên lấy về từ báo Doanh nghiệp Hội nhập.

Sách ra đầu năm 2019 : "Nông Đức Mạnh tuyển tập (1986-2011)"

Sách gồm 4 tập, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật ấn hành.

Loạt ảnh của nhà xuất bản cho thấy hình ảnh của nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh tại tư gia bên vị phu nhân.

Lần đầu tiên, một cách chính thức trên báo chính thống, người ta thấy tư gia và phu nhân của ông là ở đây (tháng 2 năm 2015, tức khoảng 4 năm trước).

Có một dịch giả như Nguyễn Tiến Văn : quanh quẩn đời viết bên khám Chí Hòa

Cuộc đời ông phản chiếu bức tranh hiện thực của một Việt Nam bị chia cắt, li tán, rồi thống nhất, và hiện đang đổi mới. Ông là bạn của Nguyễn Hiến Lê hồi trước 1975, và cũng là bạn của nhóm Bùi Chát - Lí Đợi, cũng như Trần Nguyên Anh trong những năm đầu thế kỉ XXI.

Năm nay, ông đã bước vào tuổi 80.

Trước Huỳnh Uy Dũng "viết tay" hiện nay, ngày trước ở Nam Bộ đã có "Đại Nam văn hiến" dạng "quay tay"

Huỳnh Duy Dũng hiện nay, thì tức là ông chủ của Đại Nam Lạc Cảnh, cũng là người khởi xướng môn "sử thi viết tay" gọi là Đại Nam Văn Hiến. Ví dụ đọc ở đây.

Cả nửa thế kỉ trước, hồi thập niên 1960, ở Nam Bộ cũng đã xuất hiện Đại Nam Văn Hiến. Thuộc trường phái "xuất bản quay tay" (tôi gọi vui). Trường phái độc đáo gắn với những năm tháng sôi nổi của cụ Thế Phong và các bạn hữu.

Bây giờ, cụ Thế Phong, rất tuyệt vời là vẫn tráng kiện (suốt từ hồi Hà Nội 1947-1954 đến tận giờ), vẫn sử dụng mạng toàn cầu hàng ngày, vẫn viết blog. Bài ở dưới là lấy nguyên từ blog của cụ về.

Văn nghệ Thứ Bảy : tập 3 của bộ ĐẠI GIA được ra mắt vào dịp "lò đang rực cháy" này ?

Một buổi chiều nắng quay quắt ở thủ đô rất thiếu bóng cây. Các phương tiện giao thông để ở bên lề đường đều như bị chảy nhão ra giữa cái trống không, không một mái che, không một vạt lá, không một mảnh ô.

Tác giả của bộ tiểu thuyết Đại gia xuất hiện. Đúng ở vào khoảng giao cắt giữa không gian hầm hập hơi nóng bốc lên từ lòng đường với không gian được phun sương bởi thiết bị làm mát. Cái dáng nho nhỏ như bị nhòe đi trong vài giây.

Chúng tôi nói về hai tập Đại gia đã ra mắt, rồi lập tức bị thu hồi tháng 7 năm 2013 (lúc mới ra lò, đã đi nhanh một entry ở đây). Nhanh quá, thời gian đi vèo vèo, đấy với đấy, mà đã 5 năm rồi.

Sau ĐẠI GIA, giờ đến MỐI CHÚA bị cấm phát hành ngay khi vừa ra lò

Về phương diện ngữ nghĩa, thì có khi Mối chúa chính là Đại gia, và ngược lại ! 

Về bộ tiểu thuyết Đại gia của nhà văn Thiên Sơn mấy năm trước, thì xem lại ở đây (nửa cuối năm 2013).

Đã có một chương trình "Những cuốn sách vàng"

Không rõ là chương trình đó hiện nay ra sao rồi. Cơ quan/tổ chức chủ trì và cơ chế vận hành của nó như thế nào ?

Tôi chưa hề biết đến chương trình này. Nên lúc đọc đến chữ "chủ sách" thì mới đầu còn chưa rõ là gì. Bây giờ, tạm hiểu "chủ sách" chỉ đơn giản là người sở hữu (đang sở hữu) cuốn sách đó.

Sách đã xuất bản của doanh nhân Huỳnh Uy Dũng (ông chủ Đại Nam lạc cảnh)

Chúng ta đã từng rất bất ngờ trước sức viết của doanh nhân này. Tục danh thấy xuất hiện trên báo chí Đại Việt của ông là "Dũng lò vôi".

Ông còn viết tên mình là Huỳnh Ngu Công.

Nêu ví dụ về sức viết của ông, thì ta đã thấy ông viết thơ tràng thiên ca ngợi Mẫu Liễu, hay đưa ra những nhận định thú vị về lịch sử Việt Nam - trong đó, tỏ rõ tinh thần "sử học đổi mới" đối với nhà Mạc.

Có thể xem lại ở đây, ở đây (tháng 11/2014), và ở đây  (tháng 6/2015).

Hồi ký Trần Trọng Kim : xung quanh xuất bản cũ, và mới gần đây

Hồi ký Một cơn gió bụi của Trần Trọng Kim đã được trang talawas của nhóm Phạm Thị Hoài chế bản điện tử (từ sách in trước 1975 ở miền Nam), rồi đưa lên, từ đó được đọc rộng rãi nhiều năm về trước.

Bây giờ, hồi kí của Trần Trọng Kim đã được xuất bản lại ở trong nước. Nhưng sau đó thì đã bị tuýt còi.

Văn nghệ Thứ Bảy : tập thơ vừa bị tuýt còi của Trần Nhuận Minh, có gì lạ

"Bài thứ nhất, "Những điều ấy": Yêu ai thì bịa cho họ lắm điều hay/ Ghét ai thì vu cho họ nhiều lầm lỗi/ Tôi nhận ra những điều ấy trong sách giáo khoa/ Dạy các thế hệ trẻ con về sự trung thực...

Bài thứ hai, "Lúc ấy": Một học sinh lớp 12 đuổi đâm thầy giáo/ Anh chạy theo can/ Và bất ngờ bị đâm thủng ngực/ Lúc ấy trên truyền hình đang có cuộc mít tinh/ Ca ngợi nền giáo dục của chúng ta vô cùng ưu việt! " (những câu thơ trong tập thơ đã được trao giải của Trần Nhuận Minh, theo Lê Thiếu Nhơn ở mục 2)

Nhà thơ Trần Nhuận Minh là anh trai ruột của nhà thơ Trần Đăng Khoa.

Phố sách xuân 2017 dưới chân tượng đài Lý Thái Tổ : bộ "Tư tưởng" và tiểu thuyết đồng hạng giá 20k

Xe máy xe đạp xe ô-tô, các loại, được phép lưu thông quanh hồ Hoàn Kiếm vào ngày 5 Tết Đinh Dậu (tức ngày 1/2/2017). Cũng có nghĩa là sau khi lòng vòng quanh đó, sẽ được gửi xe vào bãi trông có phí ngay sát với phố sách xuân.

Phố sách xuân được mở ra dưới chân tượng đài vua Lý Thái Tổ, dọc theo phố Lê Thạch. Góp mặt các nhà khá xôm tụ: Phương Nam, Phụ Nữ, Kim Đồng, Đông Tây, Văn học, Nhã Nam, AZ, Đinh Tị,... 

Ngục trung thư (Phan Bội Châu, 1913)

Cụ Phan viết năm 1913 tại nhà tù ở Trung Quốc. Sau đã xuất bản ở Trung Quốc và Nhật Bản.

Năm 1937, ông Đào Trinh Nhất dịch ra tiếng Việt và cho xuất bản. Bây giờ, nhiều sách của ông Đào bị/được ông Nguyễn Q.Thắng đem ra xuất bản lại, rồi tự dưng viết luôn tên tác giả "Nguyễn Q.Thắng" lên trên cùng. Rõ là có khá nhiều tay bợm sách, bây giờ, sống khỏe, nhà xuất bản thì cũng vào hùa. Đạo đức xuất bản xuống mức thấp nhất, thua xa thời Pháp thuộc.

Nhìn sách do Nguyễn Q.Thắng xuất bản lại mà giận. Phải đọc lại bản gốc năm 1937 và nguyên bản Hán văn.

Là người Việt Nam phải tìm đọc : Nghệ thuật tham nhũng và hối lộ

Vào đầu thập niên 1970, có một quảng cáo như vậy.