Tên đầy đủ của đêm thơ nhạc diễn ra vào tối mai tại Đại học Y Dược Thái Bình là "ĐÊM THƠ NHẠC NHÀ BÚP VÀ NHỮNG NGƯỜI BẠN - THÁI BÌNH THU 2026".
Bây giờ, vào Thi Viện mới biết thi sĩ Trần Anh Thái là người miền biển thuộc trấn Sơn Nam Hạ xưa (huyện Tiền Hải tỉnh Thái Bình cũ). Anh cũng là một tiền bối của tôi ở Tổng hợp Văn (Khoa Ngữ văn - Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội). Sinh năm 1953, làm thơ từ 1980, và sau này, anh từng là Trưởng Hội đồng Thơ của Hội Nhà văn Việt Nam.
Anh có một bài thơ mang tên "Tokyo".
Đầu tiên là bài thơ, rồi dưới đó là giới thiệu về anh của Thi Viện.
Búp Trên Cành là một danh xưng gắn với sáng tác thiếu nhi ở Thái Bình cuối thế kỉ XX (1973 - 1998), trong đó có một tập san chuyên đăng tải sáng tác (văn, thơ, hội họa) của thiếu nhi Thái Bình có tên Búp Trên Cành (1977-1998). Sau năm 1998, Búp Trên Cành ở Thái Bình tạm thời vắng bóng. Khá lâu.
Búp Trên Cành được viết tắt là BTC.
Đây là 1 trong 4 cuốn thuộc sê-ri sách chung chào mừng 50 năm Búp Trên Cành (1976-2026).
Có lời giới thiệu nhanh của trang Nhà Búp (vào ngày hôm nay - 1 tháng 6 năm 2026). Sau đó là bài tựa sách của nhà thơ Kim Chuông - một người thầy đồng hành cùng Búp Trên Cành 50 năm qua.
Vừa thấy cụ Chu Giang Nguyễn Văn Lưu lên bài, ghi ngày 4 tháng 5 năm 2026 (viết tại Thanh Trì), nên lấy bài đó mở đầu cho entry cập nhật này.
Thơ của chiến sĩ Trần Kim Trọng sau được bạn bè tìm được trong ba lô của anh. Anh đã hi sinh trong chiến trường miền Nam năm 1972.
Nhà văn có quyền sáng tác, tự do và thoải mái. Ông/bà ấy có quyền hư cấu, có quyền thậm xưng, có quyền thêu dệt theo kiểu văn chương,... Dĩ nhiên, bịa tạc thì cũng có quyền ! Văn chương mà.
Người đầu tiên trong học giới, đến gần đây mới nhấn mạnh hình ảnh đạo sĩ trong con đường tu học của cụ Trần Nhân Tông sau khi đã nhường ngôi cho con, là thầy Onishi - một học giả Nhật Bản đã ở Hà Nội khoảng 30 năm và chuyên về Đạo giáo Việt Nam. Đã có bài viết bằng tiếng Việt và tiếng Nhật của Onishi được công bố (bản tiếng Việt có thể thấy trên mạng).
Lúc ở cung Vũ Lâm (Hoa Lư), tức Ninh Bình ngày nay, cụ Trần Nhân Tông sử dụng tên "Trúc Lâm đạo sĩ" (Đạo sĩ Trúc Lâm). Tựa như tập thơ ông viết trong thời gian đó có tên là "Hương hải ấn thi tập" - xem đoạn viết của Lê Tắc trong An Nam chí lược đính kèm ở đây (ảnh 2).
Nếu đúng là tập "Hương hải ấn thi tập" được viết ở thời kì tu Tiên ở cung Vũ Lâm, thì trong đó chắc có bài "Vũ Lâm thu vãn" (cuối thu ở Vũ Lâm).
Đây là trường hợp ở Hưng Yên.
Tư liệu và luận giải cũng như công khai trên Fb là của nhà thơ nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Vinh.
1. Nguyễn Thế Vinh là một cây bút độc đáo ở xứ Nam, đặc biệt là các tập thơ ông viết ở thời điểm đêm trước Đổi Mới và đầu thời kì Đổi Mới. Nhiều bài thơ của ông đã in ở thời điểm đó làm tôi bất ngờ.
Tôi dự tính viết về thơ Nguyễn Thế Vinh ở thời điểm đặc biệt đó (đêm trước Đổi Mới và đầu thời kì Đổi Mới) - sẽ viết và công bố ở một dịp tới đây.
Nguyễn Thế Vinh cũng là một nhà khảo cứu địa phương bền bỉ. Gần đây, ông có tham gia vào hoạt động hoàn trả sắc phong cho các làng xã trong dự án nhiều năm qua mà nhà thơ Nguyễn Quang Thiều là người khởi xướng. Ví dụ hoạt động của năm 2022 thì xem ở đây.
2. Trường hợp thờ nhầm thành hoàng trong nhiều năm này tại tỉnh Hưng Yên, đáng chú ý là dân làng đã biết sai, sau khi đã được phía học thuật đưa bằng chứng xác đáng, nên sau đó đã thống nhất sửa sai.
Thái độ cầu thị và dũng cảm của dân làng thật đáng ghi nhận.
Nhầm là bởi nhiều nguyên nhân.
Nhưng dũng cảm sửa nhầm thì thực sự đáng ghi nhận.
Về thơ Vi Thùy Linh, trên Giao Blog, có thể đọc lại ở đây (năm 2010) hay ở đây (năm 2015).
Có một lần, lâu lắm rồi, nhà thơ Inrasara (tức Phú Trạm) có nói với tôi về chất Vi Thùy Linh trong thơ Việt đương đại, anh gọi là "mùi Linh".
"Mùi Linh", hóa ra là một từ mà Phú Trạm mượn dùng lại từ nhà phê bình Nguyễn Hưng Quốc (hiện đang cư trú ở Úc). Đại khái, NHQ thẩm thơ và tìm ra cái gọi là "mùi Linh" - một vị riêng không lẫn được vào đâu.
Đầu năm, ta cùng thẩm lại "mùi Linh", mở đầu là một bài mà nữ sĩ họ Vi vừa cho đăng trên báo Hưng Yên.
Trần Huyên Tâm là đàn chị của chúng tôi trong ngôi nhà Búp Trên Cành ngày xưa (1976 - 1990s). Chị viết thơ từ năm lên mười, và viết liên tục cho đến nay.
Chúng tôi tham gia Búp Trên Cành cũng ở tuổi lên mười, tức là trong thập niên 1980. Lúc đó, chị Tâm đã tốt nghiệp trại sáng tác thiếu nhi và đi đại học nhiều năm rồi. Chúng tôi là hai thế hệ cách xa nhau, nên chưa từng một lần gặp gỡ thời đó.
Chị Tâm học ngoại giao và sau này công tác ở ngành ngoại giao Việt Nam - chị từng là lãnh đạo Cục Lãnh sự. Ở ngành ngoại giao, chị Tâm vẫn viết thơ. Lớp đàn em, như tôi, vẫn đọc thơ của chị Tâm khi chị ở Bộ Ngoại giao. Chúng tôi biết là chị Tâm mà thầy Bút Ngữ hay thầy Kim Chuông vẫn nhắc tới ngày xưa. Nhưng chúng tôi chỉ lặng lẽ đọc chị vậy thôi.
Ít hôm trước, đã nói đến công nghê AI trong lĩnh vực sáng tác âm nhạc (xem ở đây).
Mở đầu về AI trong lĩnh vực sáng tác văn chương thì là một kết quả thực chiến trong 3s (ba giây đồng hồ) ở trung tuần tháng 8 năm 2024 của trí tuệ nhân tạo với lời bình cho tập thơ Góc sân và khoảng trời của thần đồng thơ ca Trần Đăng Khoa.
Thiên Sơn viết thơ trước nhất. Anh say mê thơ rất lâu và "chuyên nghiệp" một thời gian dài. Rồi sau này, anh mới bắt đầu viết văn xuôi. Mảng văn xuôi, Thiên Sơn được biết đến với Những người bên lề (tập truyện ngắn), Dòng sông chết (tiểu thuyết), Đại gia (tiểu thuyết),...
Sách vừa ra lò (ảnh vừa chụp ngày 16/2/2023 của chủ bút Trần Huyền Tâm - một người chị trong gia đình Búp trên cành):
Một thời, ông Trần gắn với hình tượng "ốc bươu vàng", vì thấy nhiều người nhắc đến phát ngôn liên hệ với ốc bươu vàng của ông.
Lúc ở đại học, tức đầu thập niên 1990, thì chúng tôi liên tục thấy các bài phản biện của ông Trần đăng trên nhiều báo khác nhau. Rồi ông ra nhiều cuốn sách hình thành từ những bài đăng báo đó. Bây giờ, giá sách của tôi có mấy cuốn mua hồi đó.
Vào năm 2021 này, giữa đại dịch covid-19, ông Trần tiếp tục cho bản cập nhật lên trang Fb của ông (chủ yếu là đưa các bài đã in hồi thập niên 1990s, 2000s lên, có bổ sung hay viết thêm).
Về nhà thơ Trần Mạnh Hảo, trên Giao Blog trước đây, có thể đọc ví dụ ở đây hay ở đây, ở đây.
Chú Vũ Duy Thông vừa trút hơi thở cuối cùng.
Hồi nhỏ, tôi có đọc truyện Cậu bé tàng hình của ông. Đến lúc vào đại học, thì lại trên một lớp với con trai của ông. Tôi từng nói đùa: chính em là cậu bé ấy, trong truyện của bố em nhỉ ? Bây giờ, không còn nhớ câu trả lời là gì nữa.
Đó là cụ Bảo Sinh, mà Giao Blog từng đề cập nhiều lần, ví dụ ở đây hay ở đây. Một cây viết hiện đã U90 rồi, nhưng còn khá sung sức.
Ngôi chùa của cụ là ngôi chùa tư nhân dành cho vong hồn chó mèo. Gọi là chùa Tề Đồng Vật Ngã (tạm dịch là "người với vật xem như ngang bằng nhau").
Cụ tự thành sư cụ của ngôi chùa do chính cụ lập ra ở thủ đô Hà Nội. An nhiên tự tại.
Cụ làm bạn với Nguyễn Huy Thiệp, hình như khá thân, nên cụ lai rai kể về Thiệp. Cụ cũng lại la cà với nhà văn kiêm tổ trưởng dân phố Tô Hoài, nên cụ lại kể chút một về cụ Hoài.
Vào năm 1994, ở tuổi ngoài 50 một chút, trong bối cảnh không khí hồ hởi của Đổi Mời đã thấm sâu vào xã hội Việt Nam, nhà thơ Hoàng Hưng viết về "bản sắc dân tộc" và "hậu hiện đại" như dưới đây. Đi một ít trích dẫn.
"Bản sắc Việt Nam 1000 năm qua gắn chặt với văn hóa làng, 100 năm cuối cùng chứng kiến sự rạn vỡ của văn hóa làng trước sự xâm nhập của văn hóa á-hiện-đại Âu Mỹ, sự cưỡng hôn đẻ ra văn hóa tiểu-đô-thị-nửa mùa. Sắp ập tới thiên niên kỷ thứ ba, thế giới bước vào hậu-hiện-đại, Việt Nam bước vào hiện đại hóa chủ động mở cửa cầu hôn, ai biết được thế hệ năm 2010 sẽ nhìn cái "bản lai diện mục Việt Nam" ra sao".
Ông là con cháu họ Bùi ở Trình Trung. Cũng là làng quê của danh nhân Bùi Viện.
Tôi chưa có hân hạnh được gặp ông trực tiếp một lần nào, nhưng có một vài lần trích dẫn từ sách của ông khi tôi đặt bút viết về làng Trình Phố hay huyện Tiền Hải.