Văn nghệ Thứ Bảy : Chuyện bịa về... một người Hà Nội thanh lịch (bác Thiên Lý kể)

Mãi đến phút cuối mới vỡ lẽ về cái "căn cốt người Hà Nội thanh lịch" ! Hay mà sâu ! Cảm tạ bác Thiên Lý đã khéo bịa. Bịa mà như thật !

Dưới đây là chép nguyên bài từ blog của nhà kể chuyện Hà Nội thanh lịch Thiên Lý.

50 năm thống nhất đất nước (1975-2025), nhân vật của ngày 30/4/1975 kể chuyện : 27 (đối sánh lời kể của chính ủy Bùi Văn Tùng và chiến sĩ - Thiên Lý lược ghi)

Bác Thiên Lý vừa thực hiện một đối sánh lời kể giữa hai người: chính ủy Bùi Văn Tùng và chiến sĩ Nguyễn Văn Phúc - cả hai đều là người thuộc lữ đoàn xe tăng 203 tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30/4/1975.

Bản đối sánh của bác Thiên Lý đã cho thấy có rất nhiều mâu thuẫn không thể "dàn hòa". Chính ủy và chiến sĩ có lúc kể rất mâu thuẫn nhau trong cùng một sự kiện hay thời khắc nào đó. Nhưng điểm chung quan trọng: mãi đến lúc sang Đài Phát thanh Sài Gòn rồi thì chính ủy Bùi Văn Tùng mới hỏi và mới biết đại úy Phạm Xuân Thệ. Hai người này (Bùi Văn Tùng và Phạm Xuân Thệ) chưa hề biết nhau trước đó, cũng chưa từng chào nhau hay nhận lệnh giao lệnh gì trong Dinh Độc Lập (kể cả trên đường mà nhóm Phạm Xuân Thê lăm lăm tay súng áp giải nhóm ông Dương Văn Minh ra Đài Phát thanh Sài Gòn).

Tuy nhiên, bác Thiên Lý cũng bỏ sót mất một số chi tiết đắt giá khác. Thậm chí là rất đắt giá - sánh ngang với chi tiết là hai người chỉ biết nhau khi đã ở trong Đài Phát thanh Sài Gòn. Tôi sẽ bổ sung, sẽ chỉ ra cụ thể ở một dịp phân tích sau đây.

50 năm thống nhất đất nước (1975-2025), nhân vật của ngày 30/4/1975 kể chuyện : 12 (Chính ủy Chiến dịch Phạm Hùng và tuyên bố "phải đầu hàng vô điều kiện")

Sau khi tổng thống Dương Văn Minh phát đi tuyên bố bàn giao chính quyền vào lúc 9h30 qua làn sóng của Đài Phát thanh Sài Gòn (đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, gần Dinh Độc Lập, đọc lại ở đây), thì phía bên cách mạng, Chính ủy Chiến dịch Hồ Chí Minh Phạm Hùng đã cho phát đi lời tuyên bố "không bàn giao" mà chỉ "đầu hàng vô điều kiện".

Chính ủy Phạm Hùng đã cho phát đi lời tuyên bố như vậy, ngay sau khi có lời tuyên bố của tổng thống Dương Văn Minh.

Lời tuyên bố của chính ủy Phạm Hùng được phát đi qua làn sóng của Đài Phát thanh Giải phóng (lúc đó đã chiếm sóng được Đài Phát thanh Quán Tre của chính quyền Sài Gòn).

Quân đoàn 2 đang tiến vào Sài Gòn hướng đến Dinh Độc Lập đã nghe lời tuyên bố đó của chính ủy Phạm Hùng, qua hệ thống Đài Phát thanh Giải phóng.

50 năm thống nhất đất nước (1975-2025), nhân vật của ngày 30/4/1975 kể chuyện : 4 (đại tá Bùi Tín kể vào năm 1981)

Ông Bùi Tín mang quân hàm đại tá vào thời khắc lịch sử đó.

Ghi chú bổ sung: thực ra, vào năm 1975, ông Bùi mang quân hàm "thượng tá", còn "đại tá" là sinh ra do quá trình phiên dịch mà thôi - chỉnh lại theo góp ý của bác Nguyễn Việt Long. Dù vậy, về quân hàm, ông ở trên trung tá Bùi Văn Tùng.

Trong một lần trả lời phỏng vấn vào năm 1981, ông Bùi Tín cho biết:

- Ông có mặt bên trong Dinh Độc Lập vào ngày 30/4/1975, gặp trực tiếp ông Dương Văn Minh và nội các của ông Vũ Văn Mẫu.

- Ông kể ông theo một đơn vị xe tăng, vào sân Dinh Độc Lập rồi sau đó lên luôn tầng 2 ở trong Dinh. Tại đây, ông đã gặp các ông Minh - Huyền - Mẫu,... Ông Minh muốn bàn giao chính quyền cho ông Tín, nhưng ông Tín nói không nhận !

- Ông Tín cũng kể việc ông nằm trên cỏ trong khuôn viên Dinh Độc Lập vào đêm 30/4/1975.

50 năm thống nhất đất nước (1975-2025), nhân vật của ngày 30/4/1975 kể chuyện : 1 (nguyên đại úy Phạm Xuân Thệ)

Bài đăng ngày 22/4/2025 trên VNN, với tên nguyên là "Tướng Phạm Xuân Thệ kể lời đầu tiên nói với ông Dương Văn Minh ở dinh Độc Lập".

Giao Blog đưa bài của VNN về đầu tiên.

Các bài từ nơi khác sẽ bổ sung dán ở bên dưới như mọi khi.

Những khám phá mới của cư dân mạng về cuốn "Hồ Chí Minh truyện" (1949) vào đầu năm 2022

Mấy ngày Tết Nhâm Dân vừa rồi, bắt đầu bằng việc một bạn bên Fb đưa hình ảnh chụp cuốn Hồ Chí Minh truyện trên yên xe máy, rồi với ý nghĩa như điểm tin nhanh thì Giao Blog có vớt về; liền sau đó, bác Đông A tiếp tục khám phá tư liệu từ kho lưu trữ ở Pháp. Xem cụ thể ở đây (entry đã đi từ ngày mùng 3 tháng 2, rồi cập nhật dần cho đến hết ngày 6 tháng 2 năm 2022).

1. Đại khái, đến ngày hôm nay (7/2/2022), chỉ bằng những thao tác tìm kiếm tư liệu trên mạng toàn cầu, thì hiện nay, bác Đông A đang dần nhận ra vai trò của nhân vật Trần Ngọc Danh và vai trò của một bản tiếng Pháp (được xem là do Trần Ngọc Danh viết) có trước bản tiếng dịch tiếng Trung (do Trương Niệm Thức thực hiện và in năm 1949 tại Trung Hoa).

TRAN DAN TIEN (Trần Dân Tiên) đã viết cuốn sách vào năm 1947, và bằng tiếng Pháp

Vào tháng 8 năm 2014, từ tư liệu xác thực, đã nói đến điều sau: trong nghiên cứu văn bản, thì nên phân biệt rõ ràng hai người, là ông TRAN DAN TIEN (tiếng Việt nhưng không có dấu) và ông Trần Dân Tiên (tiếng Việt có dấu). Sẽ còn có những ông Trần khác. Đọc lại ở đây.

Trước đó nữa, vào tháng 10 năm 2013, chỉ từ nội dung của bản in năm 1949 thì đã tạm xác định: TRAN DAN TIEN đã hoàn thành cuốn sách trước tháng 1 năm 1948. Đọc lại ở đây.

Chữ quốc ngữ và Đắc Lộ (bài Đào Trinh Nhất, năm 1932)

Học giả Đào Trinh Nhất (1900-1951) từng khai thác tài liệu của Đắc Lộ để viết về trận hải chiến của người An Nam với người Hòa Lan thời 1640s. 

Ở thập niên 1930, có thể nói, Đào Trinh Nhất đã đọc Đắc Lộ tương đối kĩ lưỡng.

Nguyễn Hiến Lê với độc giả hôm nay (3): Thiên Lý tự xử

Bài nằm trong sê-ri đang chạy dần về Nguyễn Hiến Lê.

Học giả Nguyễn Văn Khoan gửi thư cho Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam

Thư này bên trang nhà Phạm Tôn giới thiệu.

Mình thì quan tâm đến bút tích của bác Nguyễn Văn Khoan. 

Đây là một trong những chuyên gia nghiên cứu về Hồ Chủ tịch. Đợt trước, nhờ sự giúp đỡ của bác Thiên Lý, đã giới thiệu từ sách của bác Khoan những ghi chép thú vị về bản dịch tiếng Thái cho cuốn Những mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh hồi cuối 1940s và đầu 1950s (xem lại ở đây và ở đây).

rằng đã đạo văn lại còn mê gái

Cái tiêu đề là cắt ra từ một câu trong entry vừa lên, vẫn trong không khí đón chào năm con Dê, bên nhà bác Thiên Lí.

"bù nhìn Bảo Đại" và "tên hề Vĩnh Thụy" : phát ngôn chính thức của VNDCCH năm 1950

Năm 1950. Và tư liệu là báo Sự thật, ở số có bài của tác giả Trần Đĩnh về cuộc đấu tranh ở vùng Công giáo Bùi Chu - Phát Diệm.

Biết thêm về một ông Trần Đĩnh nữa

Để tặng bác Thiên Lý.

Về di sản blog của Nguyễn Quang Lập (thơ tiễn của Thiên Lý, và tiết lộ của Phạm Thị Hoài)

Ở entry trước, đã đưa các bài nói về di sản văn chương của nhà văn Nguyễn Quang Lập. Đó là hai bài dạng cập nhật thông tin, chứ chưa hẳn là thuần túy về di sản văn chương của một người cầm bút.

Để hiểu thêm về "Đèn cù", nên đọc loạt bài của Thiên Lý

Tôi thấy không thỏa đáng, nếu chỉ nhìn Đèn cù của Trần Đĩnh theo một chiều, dù là hướng sử liệu cá nhân, hay hướng văn nghệ (như đã thấy ở trao đổi của các bô lão cách đây ít ngày). 

Bức chân dung năm 1949 của Hồ Chủ tịch là do ai vẽ ?

Bức chân dung đó có chữ kí của họa sĩ, ở góc. Có thể xem là một đầu mối để lần tìm.

Gần đây, nhân sự kiện triển làm CCRĐ, những bức tranh của họa sĩ Tô Ngọc Vân được đề cập (xem thêm ở đây). Và cũng từ đó, xác nhận thêm, đó là một trong những họa sĩ đầu tiên của Việt Nam độc lập vẽ chân dung Hồ Chủ tịch.

Sắp ra thêm tập nữa của "Đèn cù", và nghe các văn nhân người Việt bàn tiếp về tập trước

Người biên tập cho biết là tập nữa của Đèn cù sẽ ra vào cuối năm 2014, hay là sang năm 2015.

Và vừa rồi, BBC Việt ngữ lại tổ chức trao đổi qua mạng về tác phẩm. Lần trước thì là một nhóm các bô lão lớp đầu. Hôm nay, tựa như có thể gọi là nhóm bô lão lớp tiếp theo. 

Cuốn sách của Trần Dân Tiên được dịch ra tiếng Thái từ bản gốc tiếng Pháp (2)

Viết dần dần từ 29/7/2014

Đi vào nội dung cụ thể của cuốn sách, thì tạm thời, ở đây, đưa 2 chỗ trong đó liên quan đến trước tác của Trần Dân Tiên.

Trong 2 trích đoạn này, các nhân chứng hoạt động tại Thái Lan thời điểm đó cho chúng ta biết: họ đã dịch từ bản gốc tiếng Pháp (do Trần Dân Tiên viết) sang tiếng Thái Lan. Và đặc biệt, dịch luôn cả sang tiếng Việt ! Tức là, tựa như, nếu tin vào đây, thì bản tiếng Pháp có trước nhất, các bản khác chỉ là dịch từ đó mà ra. Người trực tiếp dịch còn cho biết là ông nhận từ chính tay cụ Hồ một bản tiếng Pháp đã được đánh máy !

Thông tin từ Thái Lan : cuốn sách của Trần Dân Tiên được dịch ra tiếng Thái từ bản gốc tiếng Pháp (1)

Cảm tạ hai bác Thiên Lý và Nguyễn Văn Khoan

Cứ phải từ từ, không vội được. Mà không gì phải vội cả. 

Gì thì gì, người Trung Quốc đã biết rõ từ lâu. Họ đã ghi thành văn bản từ ngay thời đó, chứ không đợi đến đầu thế kỉ 21 này. Và bản tiếng Pháp ấy hẳn họ cũng đang lưu giữ. Có điều, hiện nay, họ chưa chính thức công bố. Chắc để làm vốn. Mà khi họ có công bố, thì ta cũng phải theo tinh thần của nhà văn Sơn Tùng, là cần cẩn trọng nếu không là mắc bẫy (entry cũ đã đi năm 2012). 

Phía Việt Nam thì vẫn thế (có thể xem lại sách của Hà Minh Đức từ năm 1985 đến nay, hoặc bài của Mạc Thủy trên Tạp chí Cộng sản năm 2007).

Cuốn sách của Trần Dân Tiên vốn có bản gốc là tiếng Pháp ? (dẫn lại ghi chép đọc sách của bác Thiên Lý, 9/2013)

Nhà văn Vũ Thư Hiên, thể theo lời thỉnh nguyện của lớp con cháu như chúng tôi, với tư cách là con trai của cụ Vũ Đình Huỳnh và nhiều trải nghiệm của bản thân ông trong thời kì kháng chiến chống Pháp, đã có một xác nhận mang những gợi ý quan trọng liên quan đến cuốn sách (xem lại ở đây, tháng 10/2013). Tôi chú ý đến hai chi tiết: vai trò của cụ Trường Chinh, thời điểm năm 1946.

Trước đó, một ít hôm, vào tháng 9/2013, bác Thiên Lý, qua đọc sách mới xuất bản gần đây do bác Nguyễn Văn Khoan làm chủ biên, cung cấp những gợi ý cũng thú vị không kém. Cũng có liên quan đến thời điểm năm 1946.

Sẽ trở lại với thời điểm 1946 sau. Bây giờ, đọc lại ghi chép của bác Lý. Kính mong bác Lý cho tư liệu cụ thể hơn so với thời điểm tháng 9 năm 2013 (nếu có thể, mong bác cho bản chụp từ sách in lên blog của bác; hoặc gửi qua mail, rồi tôi sẽ đưa lên giúp ở bên này).