Cải cách 2025, làm quê mới Hưng Yên xuất hiện, cũng khá thú vị đấy chứ, nếu ta nhìn bao quát thành ra việc trở lại với miền dưới Sơn Nam.
Một thời gian dài "miền dưới Sơn Nam", tức Sơn Nam Hạ, hầu như không được chúng ta để ý đến nữa.
Sau 1/7/2025, trở lại với cái nhìn "miền dưới Sơn Nam" thì ta thấy nhiều thứ khá thú vị bật ra gắn kết nhau trong một không gian rộng lớn.
Sưu tầm từ các nơi, làm dần dần.
Mở đầu là một bài từ thực tế của nhà báo Chu Khôi (Chu Minh Khôi).
Bây giờ, nhiều người thắc mắc về chữ "sắp xếp lại giang sơn". Tức là sắp xếp lại giang sơn năm 2025 này.
Nhiều người cứ nghĩ chữ "sắp xếp lại giang sơn" là rất mới.
Nhưng thật ra đâu có mới.
Đọc hồi kí về thời đầu thập niên 1980, chúng ta đã thấy chuyện "dời làng" và "sắp xếp lại giang sơn".
Thông tin chính thức từ nghị quyết của quốc hội.
Trong tỉnh Ninh Bình sau 1/7/2025, có các xã/phường sau mà chúng ta đều thấy là xã/phường đó phải mang cả lịch sử và kí ức của huyện (hay quận, thành phố) trước đó:
- phường Nam Định (làm ta nhớ mãi thành phố Nam Định),
- xã Vụ Bản (làm ta không quên huyện Vụ Bản),
- xã Ý Yên (làm ta nhớ về huyện Ý Yên),
- xã Kim Sơn (giúp chúng ta nhớ mãi huyện Kim Sơn),
- xã Bình Lục,
- xã Giao Thủy,
- phường Tam Điệp,
- phường Hoa Lư và các phường cũng có "Hoa Lư" ở xung quanh,
- và nhiều xã/phường khác.
CCCD là một hệ thống quản trị quốc gia mạnh nhất hiện nay. Có CCCD cứng (thẻ CCCD chúng ta đang sở hữu) và CCCD điện tử (có app VNeID chạy trong điện thoại thông minh).
Sáng sớm tinh mơ của ngày 1/7/2025, thấy có nhắn tin trong nhiều nhóm zalo.
Tin tức từ các nơi vào ngày cuối cùng của hành chính cấp "quận/huyện".
Đại khái về cuộc đại cải cách hành chính 2024-2025 lần này, có thể thấy mấy điểm sau:
- Một cuộc cải cách qui mô chưa từng có tại Việt Nam sau năm 1945. Cấp tỉnh được rút gọn về mức hơn 30 đơn vị (tỉnh/thành) là sánh ngang với thập niên 1830, tức cách nay khoảng 2 thế kỉ, ở cải cách hành chính thời Minh Mạng (lúc đó cũng hơn 30 tỉnh). Giao Blog đã nhắc cụ thể về điểm này, ở đây.
- Lần đầu tiên sau hàng ngàn năm, cấp hành chính "huyện" (huyện/quận) được xóa bỏ về mặt hành chính (xóa tên, xóa bộ máy).
- Nhưng về thực chất, theo tôi, chính là "xóa xã, chia nhỏ huyện". Tức là về mặt thực chất, "xã" còn tên nhưng không còn bộ máy, "huyện" mất tên nhưng bộ máy được chuyển về xã.
- Hiện nay, sau khi sắp xếp, hành chính địa phương ở Việt Nam còn 2 cấp: tỉnh (thành) - xã (phường). Một cấp hành chính trung gian bị xóa bỏ, và do cấp "xã" (tên gọi cấp) vẫn còn, nên người ta vẫn luyến tiếc "huyện", vẫn chưa thấy quen quen với một kiểu hành chính gọi là "xã" nhưng thực chất là "huyện" được thu nhỏ !
Giao Blog từng nêu ý kiến: cấp "xã" có thể chuyển tên thành "hương". Tức 2 cấp hành chính địa phương sẽ là: tỉnh - hương.
Thú vị nhất, và vui với mình nhất là tên "Quảng Uyên" giữ được.
1. Quê nhà mình bây giờ là "xã Quảng Uyên". Đọc lại cho rõ: xã Quảng Uyên !
Cái tên "Quảng Uyên" đã có từ rất xa xưa, gắn mãi với định vị "châu Quảng Uyên". Mình viết mãi về "châu Quảng Uyên".
Đến thời hiện đại sau 1945 thì có khi là "huyện Quảng Uyên" rồi có khi thành "huyện Quảng Hòa" (sáp nhập "Quảng Uyên" vào "Phục Hòa"), lại trở lại "huyện Quảng Uyên". Từ tháng 7 năm 2025 thì bắt đầu "xã Quảng Uyên".
Trong lịch sử hơn ngàn năm qua của cái tên "Quảng Uyên", đây là lần đâu tiên có "xã Quảng Uyên".
Đầu tiên là một thống kê nhanh, trên một mặt giấy.
Sau đó là văn bản chính thức của quốc hội.
Phiên bản đầu tiên là do tác giả AI viết.
Tối ngày 15/6/2025, chủ nhân Giao Blog đã ra đề bài cho em AI. Em ấy phóng bút tầm mấy chục giây thì được bài văn tế khá dài.
Lấy đó là phiên bản đầu tiên, và cập nhật dần các phiên bản khác.
Thời Minh Mệnh nhà Nguyễn, vào thập niên 1830, từng có bộ khung hơn 30 tỉnh (đúng là 31 tỉnh).
Sau nhiều lần thay đổi, bộ khung triển nở thành hơn 60 tỉnh. Tức coi như gấp đôi.
Sau khoảng 200 năm, tính từ thập niên 1830, bộ khung lại rút gọn thành hơn 30 tỉnh (đúng là 34 tỉnh/thành).
Thật ra, sau tháng 4 năm 1975, khi Việt Nam thống nhất hai miền Nam Bắc, cũng có gần 40 tỉnh thôi (xem bản đồ in tháng 4 năm 1976 ở bổ sung).
Điểm tin từ tháng 6 năm 2025.
Mở đầu là một khái quát của tướng Phan Văn Giang:
"Một tỉnh có thể tuyển hơn nghìn quân thì bây giờ giao cho từng xã. Cấp xã hiện nay từ 10.035 xuống còn 3.321, có nơi 3-4 xã, 2 xã, hoặc 5 xã nhập vào làm một nhưng bình quân là 3-4 xã nên giao cho chủ tịch xã đảm nhiệm".
Bài trên tạp chí điện tử Người Đô Thị, lên trang ngày 26/5/2025.
"Giao Thủy" là một cái tên rất đáng nhớ với chúng tôi thời nhỏ. Nó vừa rất gần, lại vừa rất xa với chúng tôi. Chúng tôi ấy là một nhóm nhỏ tự hợp lại với nhau trong trường NKTH, có lớp anh chị và lớp đàn em, tôi là lớp giữa ! Chúng tôi chia sẻ truyện và sách đọc chung. Thú vị là hồi đó, ngoài sách dạng như bộ tiểu thuyết Những người khốn khổ của Hugo hay bộ Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam của Nguyễn Đổng Chi, không biết từ đâu, chúng tôi khác thác được nguồn sách xuất bản ở miền Nam trước 1975 (dạng như sách cấm thời đó, nên đọc rất bí mật với nhau). Chúng tôi cũng kiếm được nguồn sách dạy thực hành ảo thuật, cũng kiếm dụng cụ để học với nhau.
Tin từ các nơi, mà mở đầu là bài trên báo Dân Trí.
Cập nhật và bổ sung dần lên như mọi khi.
Tôi vẫn chủ trương nên dùng chữ "Hương" thay cho "Xã" (phương án hiện nay trên toàn quốc đang là dùng "xã").
Nhiều tuần nay, nhiều bạn trẻ vùng cao trực tiếp liên hệ với tôi.
Cập nhật đến ngày 15/4/2025.
Đầu tiên là một bản đồ Việt Nam do TTXVN dựng.
Hội thảo quốc tế diễn ra hai ngày (11 và 12 tháng 3 năm 2025), tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Cơ quan tổ chức là Viện Dân tộc và Tôn giáo thuộc Học viện.
Viện Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan sau sát nhập đầu năm 2025, từ hai Viện cũ: Viện Dân tộc, Viện Tôn giáo và Tín ngưỡng.
Tin đến tháng 7 năm 2024 thì xem lại ở đây.
Bây giờ là tin tức của năm 2025. Tập hợp tư liệu từ nhiều nơi.
Mở một entry mới để lưu trữ tư liệu.
Kì 1 thì đọc ở đây.