Năm 1920 vua Khải Định ban thưởng cho doanh nhân Bạch Thái Bưởi và người thợ tài ba Nguyễn Văn Phúc

Sự kiện này được ghi vào Khải Định chính yếu. Đại khái như ở dưới.

Dịp ngày doanh nhân Việt Nam 2025 : Shark Bình với hệ sinh thái NextTech và hoài bão về Bạch Thái Bưởi

Giao Blog có một nhãn là "shark-tank", được đặt từ lâu. Một shark vốn là bạn học trường chuyên của mình, cũng vốn là người góp công đưa chương trình Shark Tank về Việt Nam, nhưng bạn ấy đã rút lui khỏi chính chương trình này từ lâu.

Bạn học chuyên với mình từ cấp 1 đến hết cấp 3. 

Mình nhớ đại khái là ông bạn bỏ hẳn, không lai vãng, ngôn từ dùng lúc đó là "lui về hậu cung", từ sau dịp 1000 năm Thăng Long rồi. Có thể xem lại trên Giao Blog ở đây (bản lưu năm 2018).

Mình không còn quan tâm đến Shark Tank từ đó. Không xem gì chương trình đó nữa.

Dần dân, thấy dân gian Việt Nam đã Việt hóa cách gọi Shark và Shark Tank, thành ra "cá mập" hay "Xác". Bây giờ, Xác thành ra từ phổ thông trong tiếng Việt rồi.

Doanh nhân Bạch Thái Bưởi với tên gọi "Phủ Chính" ở quê hương Tiên Hương của Thánh Mẫu Liễu Hạnh

Có hai doanh nhân lừng danh nước Nam ta hồi đầu thế kỉ 20, một là đàn chị Cô Tư Hồng (xem lại trên Giao Blog ở đây), hai là đàn em Bạch Thái Bưởi (xem lại trên Giao Blog ở đây).

Cùng với nhiều chí sĩ cách mạng giải phóng dân tộc, thì doanh nhân Bạch Thái Bưởi (có ý chí dân tộc tự cường rất mạnh) là một nguồn cảm hứng lớn cho lớp thanh niên mới lớn chúng tôi hồi đầu thời kì Đổi Mới.

Nhóm chúng tôi săn tìm tài liệu về Bạch Thái Bưởi, rồi trích một ít để viết trên mặt báo chí hồi đầu thập niên 1990. Lúc đó, nhiều khi tài liệu phải chép tay, chứ không tiện lợi như bây giờ. Nhiều tài liệu phải chờ đợi hàng tháng mới được nhận ! Một trong các tác giả của nhóm nghiên cứu Bạch Thái Bưởi thời đó sau theo ngành báo chí, và hiện là một quan chức trong ngành.

Doanh nhân và học giả đầu thể kỉ XXI - ghi chép linh tinh

Ghi chép các việc nhìn thấy, nghe thấy, và cả từ người khác kể.

Cập nhật và bổ sung dần.

Người xưa khởi nghiệp : không có Cô Tư Hồng thì chắc không có Bạch Thái Bưởi

Bản thân tôi mới chỉ viết loáng thoáng về một nữ doanh nhân độc đáo của Việt Nam thời đầu thế kỉ XX, là Cô Tư Hồng, ví dụ ở bài liên quan tới vị quan danh tiếng một thời Trần Tán Bình, và cũng là có liên quan đến thầy học của họ Trần chính là danh sĩ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, đọc ở đây và ở đây.

Bây giờ là đi nhanh về quá trình khởi nghiệp của Cô Tư Hồng (nếu viết bình thường thì là "cô Tư Hồng", đây tạm viết thành tên riêng cho rõ ràng).

Rõ ràng, không có Cô Tư Hồng thì không có đàn em Bạch Thái Bưởi. Lúc Cô Tư Hồng khởi nghiệp và thành công, thì đàn em họ Bạch còn đang là lính của bà.

Đầu năm 2019 nói chuyện về phủ Tây Hồ : ông Tiến đọc ông Giao

Sử dụng cách nói dân dã "ông Tiến" và "ông Giao", là để nói về nhà văn đàn anh Nguyễn Ngọc Tiến, và Giao Blog - chủ trang Giao Blog.

Anh Tiến là một nhà văn gắn bó với Hà Nội, có thể nói là chuyên viết về đất và người Hà Nội. Ví dụ anh viết về doanh nhân nữ lừng danh đầu thế kỉ XX (ở đây), tức là Cô Tư Hồng đáng là hàng cô giáo về kinh thương của Bạch Thái Bưởi. Hay là anh viết về ông đốc học Đồ Mười người Pháp (ở đây).

Ông chủ lớn Bạch Thái Bưởi mắng công nhân gần 100 năm trước : "Chính chúng mày bóc lột tao" !

Chuyện từ hồi năm 1920. 

Lúc ấy, cụ Bạch Thái Bưởi là chủ lớn rồi. Chàng thanh niên họ Bạch có một thời đi giúp việc cho Bà Bé Tí (tức cô Tư Hồng từng được nhóm các bô lão đồ nho khoa bảng Trần Tán Bình dâng câu đối mừng phẩm hàm), là lính của bà ấy. Cũng nhờ thông minh, học được nhiều mánh của cô Tư Hồng, mà chàng Bạch sau phát tài. Lúc bấy giờ, ông đã lên hàng ông chủ tiếng tăm cõi Đại Nam.

Bây giờ, thì con cháu cụ, ở đầu thế kỉ 21, đang kể về cụ ở đây (tháng 3/2017).

Doanh nhân đất Việt : chuyện khởi nghiệp của Bạch Thái Bưởi, qua lời kể của con cháu

Hồi đầu thập niên 1990, chúng tôi đã viết ngắn về Bạch Thái Bưởi. Chủ yếu lúc đó viết để cổ vũ tinh thần doanh nhân đất Việt, trong không khí hồ hởi của Đổi Mới, mà dựa theo tài liệu cũ của Nam Phong tạp chí là chính.

Một trong những doanh nhân đất Việt hồi đó đang nổi lên là Tăng Minh Phụng.

Khi chấp bút lúc đó, đã nghi vấn là bài trên Nam Phong tạp chí đã được viết với đặt hàng của chính doanh nhân họ Bạch. Một dạng bài PR của thời trước năm 1945. Bây giờ vẫn bảo lưu nghi vấn ấy.

Hồi cố lại năm 2011 : Công ty Dầu khí Quốc gia ONGC của Ấn Độ, và con tàu HQ - 012 mang tên Lý Thái Tổ hiện ở đâu ?

Hồi đầu thế kỉ 20, nhà tư bản dân tộc Bạch Thái Bưởi đã giỏi giang lấy lại được quyền kinh doanh vận chuyển đường sông về cho người Việt Nam, từ tay người Pháp và nhất là tay của người Hoa. Trước khi ông nổi lên, vận chuyển đường sông của Việt Nam dĩ nhiên nằm trong tay họ. Ông đã mua lại tàu Pháp, sửa chữa và gia cố, rồi đặt tên lại toàn bộ, đều là tên các anh hùng dân tộc cả: Trần Hưng Đạo, Lý Thái Tổ, Ngô Quyền,...(phải đề tôi tìm lại bài viết đã công bố của tôi, từ thập niên 1990s, về Bạch Thái Bưởi).

Vào tháng 8 năm 2011, Việt Nam cũng đã tiếp nhận con tàu HQ-012 với tên gọi tựa như tàu ngày trước của Bạch Thái Bưởi, là: Lý Thái Tổ.