Thầy Furuta - những kỉ niệm tự kể, và từ bè bạn cùng học trò Nhật Việt

Tôi gặp thầy Furuta lần đầu tiên vào mùa thu năm 1999, tại khuôn viên của Đại học Tokyo. Hôm ấy, ông dành cả một buổi sáng mấy tiếng cho chúng tôi. Chúng tôi được xem nhanh cả hai phòng nghiên cứu của ông (một phòng thì ông bảo là phòng nghiên cứu với tư cách giáo viên, một phòng thì ông bảo là văn phòng với tư cách lãnh đạo nhà trường).

Lần gặp đó, ông cho biết ông sinh năm 1949. Tức là ông đúng ngang tuổi phụ huynh của tôi, đều là tuổi Sửu !

Sau đó, hàng năm, tại Tokyo hay nơi nào đó, tôi vẫn thi thoảng gặp thầy. Khi biết tôi có dự kiến nghiên cứu làng xã Nhật Bản, thay vì nghiên cứu Việt Nam, trong chương trình học tiếp theo (nếu thi đỗ), thì ông thấy thú vị và luôn động viên.

Dù khác chuyên môn, nhưng tôi vẫn tích trữ và đọc các tác phẩm của Furuta. Đặc biệt, đáng nhớ là tháng 1 năm 2001, tôi đi hiệu sách lớn ở Ueno, thấy và mua một cuốn sách ảnh khổ lớn về Đông Nam Á (có Việt Nam, Lào, Cam Bốt) do Furuta là tác giả phần thuyết minh và chú thích ảnh. Tôi mua cuốn đó để làm kỉ niệm, đánh dấu một cuộc thi rất vất vả, nên có ghi ở trang bìa lót dòng chữ bằng bút mực xanh: "Tokyo tháng 1 năm 2001. Sau mùa thi vào Chương trình Tiến sĩ Đại học Ngoại ngữ Tokyo".

Gần gũi thầy nhất là trong 10 năm qua (2016-2026) ở Trường Đại học Việt Nhật (VJU) - nơi ông là Hiệu trưởng đầu tiên. Có rất nhiều kỉ niệm trong cả một thập niên, mà một việc đáng nhớ là ông đồng ý với đề xuất của tôi về môn "Văn hóa Dân gian Nhật Bản" ở bậc đại học. VJU là nơi đầu tiên tại Việt Nam chính thức giảng dạy môn học này. Không, có lẽ ngoài Nhật Bản, thì VJU là đại học đầu tiên trên cả thế giới dạy môn này.

Hôm nay, tôi mở một entry này để ghi chép những kỉ niệm về nghiên cứu và giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản, do chính thầy Furuta kể, và cũng là những kỉ niệm mà bạn bè và học trò Nhật Việtcủa ông kể về ông.

Mở đầu là một stt ngắn gọn mà thú vị của thầy Kurihara (một chuyên gia về phong trào cộng sản quốc tế và Đảng Cộng sản Việt Nam).

Thầy Kurihara nguyên là Giáo sư của Đại học Ngoại ngữ Tokyo. Hiện nay là Cố vấn Đặc biệt của Hiệu trưởng VJU. Stt của thầy Kurihara có cả bản tiếng Việt và bản tiếng Nhật.

Đại học Việt Nhật (VJU) có tân Hiệu trưởng - Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Oanh vốn là Phó Hiệu trưởng trong một thập niên vừa qua

Trường Đại học Việt Nhật (VJU) là một cơ sở nằm trong Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU). Năm 2026, VJU đón:

- Khóa 10 của hệ Thạc sĩ,  

- Khóa 6 của hệ Cử nhân,

- Khóa 1 cửa hệ Tiến sĩ.

Có nghĩa là, về đào tạo, VJU đã mở hệ Thạc sĩ trước nhất (đã được 10 năm), sau đó là mở hệ Cử nhân (đã được 6 năm), bây giờ thì cũng đã khai giảng hệ Tiến sĩ.

Gần đây, Hiệu trưởng đầu tiên của VJU là thầy Furuta Moto (chuyên gia về Việt Nam học của Nhật Bản, nguyên Giáo sư Đại học Tokyo, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại cương thuộc Đại học Tokyo) đã có buổi giảng cuối cùng tại VJU, nhà trường đã tổ chức buổi giảng cuối cùng đó thành một lễ tri ân thầy.

Tiếp nối công việc của thầy Furuta, bây giờ là thầy Nguyễn Hoàng Oanh.

Thầy Nguyễn Hoàng Oanh đã giữ cương vị Phó Hiệu trưởng trong suốt thời gian qua, làm tròn số là một thập niên (Hiệu trưởng Furuta, Hiệu phó Nguyễn Hoàng Oanh).

Chúc mừng thầy Nguyễn Hoàng Oanh.

Nhật Bản học Khai phóng (bản cập nhật 2025)

Có một khóa học mang tên "Nhật Bản học Khai phóng" được mở trong trường Libero. Ở thời điểm cuối năm 2025 là khóa thứ 4.

Chúc mừng ngày nhà giáo Việt Nam 2025 - nói về chủ đề "tiếp tục đi vào thế giới đương đại bằng tinh thần dân tộc học"

Nhân ngày 20 tháng 11 năm 2025, chủ nhân Giao Blog xin thành kính gửi lời chúc mừng đến tất cả thầy cô giáo.

1. Sát ngày 20 tháng 11 năm nay, có giờ giảng buổi sáng, mình giảng về dân tộc học và phương pháp dân tộc học. Có nêu câu "đi vào thế giới đương đại bằng tinh thần dân tộc học". Câu ấy, nhiều người nói giống giống nhau, nhưng ấn tượng hơn cả là thầy Ota. Thầy sử dụng câu đó thành tiêu đề cho một cuốn sách của ông, về dân tộc học, đã xuất bản từ năm 2001.

Tin tức học thuật : Hội thảo Quốc tế Việt Nam học VII - Chuyên đề 1 (ngày mai, Thứ Sáu ngày 26/9/2025)

Ngày mai, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội = VNU), sẽ có Hội thảo Việt Nam học - Chuyên đề 1. Tên chính thức là như sau:

"Nghiên cứu và đào tạo Việt Nam học: Tiếp cận chuyên ngành và liên ngành"

Chúc mừng 4 nhà khoa học đạt giải thưởng Bảo Sơn 2024 (trao giải tháng 5 năm 2025)

Tin đầu tiên lấy về từ VnEx.

Có 3 công trình xuất sắc thuộc khoa học tự nhiên.

Có 1 công trình xuất sắc thuộc khoa học xã hội.

Công trình xuất sắc đạt giải thuộc khoa học xã hội là của thầy Furuta Moto - đương kim Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật (VJU) thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU), nguyên Phó Tổng trưởng Đại học Quốc gia Tokyo, nguyên Giáo sư Đại học Quốc gia Tokyo, nguyên Tổng Thư kí Đảng Cộng sản Nhật Bản.

Học giả Suenari Michio với "điểm nhìn Đông Á" thường trực và quán triệt - Mở đầu

Một chủ đề quan trọng, mà tôi dự tính viết dài dài về thầy Suenari Michio (1938-2024). Sẽ vừa viết bài học thuật vừa viết những đoạn ngắn mang tính ghi chép trên Giao Blog.

Bài này, viết nhanh nhân nhớ lại một giải thường năm 2022 của học giả trẻ tuổi Kawase Yoshitaka  川瀬 由高 (hiện là giảng viên thuộc Khoa Xã hội học - Đại học Edogawa, ở tỉnh Chiba, Nhật Bản).

Tin về giải thưởng của Kawase đã có từ năm 2022, nhưng tôi do bận mải mà chưa kịp giới thiệu ra xung quanh (chỉ biết mang tính cá nhân mà thôi).

Ghi nhớ về một buổi học - môn "Văn hóa Dân gian Nhật Bản" bắt đầu được giảng dạy

Có một trùng hợp, đó là trùng vào bối cảnh chung khi hai quốc gia Việt Nam - Nhật Bản kỉ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1973-2023). 

Việc trùng hợp vẻ như rất ngẫu nhiên, chúng tôi không để ý đến nữa ! Nhưng nhìn rộng ra, với bối cảnh lớn hơn, thì sẽ thấy là không ngẫu nhiên. Bởi đã có một quá trình chuẩn bị rất lâu dài, về nhân lực, về quan hệ học thuật của học giới hai nước, về bối cảnh quốc tế và khu vực, và về học sinh (cấp độ đại học).

Từ rất nhiều năm trước, tôi đã để ý và viết nhanh về mối quan hệ giữa nhóm trí thức của phong trào Đông Du (lãnh đạo bởi các lãnh tụ Cường Để - Phan Bội Châu) với nhóm Chương Thái Viêm (có nhiều người) của Trung Quốc tại Tokyo hồi đầu thế kỉ 20. Một quan tâm của họ, bên cạnh công việc cách mạng dân tộc, chính là học thuật chung của Đông Á, trong đó có "Văn hóa Dân gian" (Dân tục học). Có thể tính đó là một khởi điểm.