Người đầu tiên đặt quốc hiệu "Đại Việt" năm 917, chính là anh hùng dựng nghiệp đế ở Phiên Ngung (Quảng Châu)

Người anh hùng đó là Lưu Cung, vào năm 917.

Lưu Cung là người Hán, xưng đế vào năm 917, tại đất Phiên Ngung (Quảng Châu ngày nay). Tên nước vào năm 917, do Lưu Cung lập nên, được đặt là "Đại Việt".

Bởi vậy, người đầu tiên đặt quốc hiệu "Đại Việt", rõ ràng không phải người Việt. Mà trên thực tế, là một người Hán.

Sau đó, Lưu Cung lấy lí do mình cũng mang họ Lưu của Lưu Bang (tổ nhà Hán), mà đã đổi tên nước thành "Hán" (sau này, sử học quen gọi là "Nam Hán").

Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán vào năm 938 trên sông Bạch Đằng, thì một cách nói khác, chính là: tiết độ sứ Ngô Quyền đã đánh tan quân Đại Việt trên sông Bạch Đằng vào năm 938.

Đại khái, nội dung đó, đã được tôi trình bày trong một bài viết mới công bố gần đây (tháng 5 năm 2025).

Sách vừa ra lò về Ngô Quyền và thời đại của ông với chúng ta

Sách vừa ra (tháng 5 năm 2025), bởi nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc, có tên chính xác là Đức Vương Ngô Quyền trong tâm thức Việt.

Nhà xuất bản ghi năm xuất bản là 2024 bởi đây là sách xuất bản theo kế hoạch của năm 2024.

Để tiện theo dõi, tôi đưa bìa sách (đang mượn về từ Fb của người chủ biên - GS.Từ Thị Loan), còn phần mục lục tôi đưa bản rõ nét hơn.

Bài của tôi thì về Đạo giáo thời Ngô Quyền trong liên đới với thời kì Bắc thuộc.

Thăm quê hương Ngô Quyền và Giang Văn Minh, tham dự hội thảo về Ngô Quyền

Ngày thứ Năm (14/3/2024), chúng tôi thăm quê hương của vua Ngô Quyền và thám hóa Giang Văn Minh - đó là quần thể làng cổ Đường Lâm (mà không phải "làng cổ Đường Lâm" như cách nói quen dùng hiện nay; học giả Nguyễn Tùng - một chuyên gia về làng xã Việt Nam trong đó có làng Mông Phụ - đã đề xuất cách gọi đúng là "quần thể làng cổ Đường Lâm").

Ngày thứ Sáu (15/3), chúng tôi đi dự hội thảo về Ngô Quyền tại Tam Nông (Phú Thọ).

Nguyễn Tùng đã viết rõ: xã Đường Lâm hiện nay có 9 làng xã cũ hợp nhất lại, trong đó, không phải tất cả đều là làng cổ, mà chỉ có một số mà thôi (tiêu biểu nhất là Mông Phụ). Nguyễn Tùng đưa ra các giả thiết về quê hương của vua Ngô Quyền, như đã biết trong học giới, nhưng ông không theo thuyết nào. Quan tâm của ông là "làng cổ" mà không phải quê hương của các vị vua.

Truyền thuyết dân gian thì cho biết: vua Ngô Quyền đã từng hành quân qua huyện Tam Nông (có thị trấn Hưng Hóa, tỉnh Phú Thọ ngày nay).

938 hay năm nào nên xem là thực sự kết thúc ngàn năm Bắc thuộc, mở ra kỉ nguyên độc lập

Tôi đã tạm nêu quan điểm của tôi rồi (xem ở đây). Sắp tới thì cho công bố. Mà thế nào, quan điểm của tôi lại ngẫu nhiên trùng với học giả tận thập niên thứ hai của thế kỉ XX (tức 1910s) ! Chạy một vòng, thì lại về đầu thế kỉ XX ! Đến đầu thế kỉ XXI (tức 2000s và 2010s) mới thấy được cơ sở vật chất cho ý tưởng có hơn 100 năm trước ! Sự tồn tại đích thực của vật chất đã mang tính quyết định cho nhận thức.

Hồi 1910s, người ta dùng chữ là "thuộc Trung Nguyên". Sau này, từ 1920s với nhóm Trần Trọng Kim, mới dùng cho gọn lại thành "Bắc thuộc".

Dưới đây là quan điểm các học giả gần đây.

Những mảnh vỡ còn lại của thời kì Bắc thuộc ngàn năm : chuông đồng niên đại 948 ở làng Nhật Tảo (Hà Nội)

Hôm trước, đã nói về bia xá lị mang niên đại 601 (thời thuộc Tùy) ở Bắc Ninh. Đọc lại ở đây.

Hôm nay, sẽ giới thiệu về chiếc chuông đồng đúc năm 948, dù đã thuộc thời Ngô nhưng không có niên hiệu nhà Ngô, mà mang niên hiệu Càn Hòa của nhà Nam Hán (đóng đô ở Quảng Châu). Chuông này hiện được bảo quản ở làng Nhật Tảo (Hà Nội).

Một thời kì dài, dù đã độc lập khỏi ách đô hộ của người Hán đến từ phương Bắc, trở thành một quốc gia tự chủ, nhưng chưa hề có quốc hiệu hay niên hiệu. Phải tới tận năm 970, Đinh Tiên Hoàng mới đặt niên hiệu Thái Bình.

Đại khái trong khoảng từ năm 938 đến năm 970, chưa rõ tên nước, chưa rõ niên hiệu của vua. 

Chuông đồng Nhật Tảo đã được chỉ định là Bảo vật Quốc gia từ ngày 15/1/2020.