Vết đạn ở Cửa Bắc thành Hà Nội và viên đá ở "mả quan Năm" cạnh đường Cầu Giấy : từ 1882, gắn với trận đánh Hoàng Diệu - Henri Riviere

Năm 2026 này, mỗi lần đi qua Cửa Bắc, tôi vẫn ngước nhìn lên vết đạn. Đôi khi còn dừng lại chụp tấm ảnh làm kỉ niệm.

1. Vết đạn ấy lưu tại đó, suốt từ năm 1882 ! Chính xác là ngày 26 tháng 4 năm 1882. Tính đến nay đã gần 150 năm rồi.

Đại khái tình hình như trong đoạn trình bày dưới đây (có chỗ đánh máy nhầm thành "1982" - mà đoạn sách ấy là được in năm 1932).

2. Sau chiến cuộc này, một thời gian, năm 1883, ông Henri bị quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc hạ tại Cầu Giấy. Lính Cờ Đen bày bình khá hay và hạ Henri rất nhanh !

Mộ của ông Henri được quân đội Pháp cho lập ngay tại Cầu Giấy, chính quyền bảo hộ thường làm lễ kỉ niệm vào ngày 19 tháng 5.

Cái mộ ông Henri ấy được dân khu Cầu Giấy quen gọi là "mả quan Năm". Bây giờ, hàng ngày, đi qua, tôi vẫn thấy phiến đá của ngôi mộ ấy. Nhưng thật ra, từ khoảng năm 1982 (khá thú vị là trùng năm đánh máy nhầm của sách in năm 1932) thì gia đình bên Pháp của ông đã mang hài cốt của ông về Pháp rồi, chỉ còn lại cái khung mộ và tấm đá rất đẹp đó. Những năm 2010s, tôi đi phỏng vấn, nhân dân khu vực đó kể với tôi như vậy.

Thật ra, ông Henri là "quan Tư thủy quân". Chắc sau khi ông tử trận thì được chính quyền tặng cho bậc "quan Năm".

"Thập tam trại" (13 làng trại ở cạnh Hoàng thành Thăng Long) năm 2025 và hội kỉ niệm 982 năm

"Thập tam trại" là một chủ đề nghiên cứu thời kì đầu tiên của tôi, mà trọng tâm là làng thuốc Đại Yên và làng hoa Ngọc Hà. 

1. Đó là thời giữa thập niên 1990, cơ bản hình dáng các làng cổ truyền vẫn còn được giữ đến lúc đó. Chúng tôi vẫn đi gánh nước từ máy về bể của gia đình ở trại Ngọc Hà, vẫn có những mảng rau muống mọc xung quanh khu có vòi nước máy, đường thì vẫn là đường đất ! Thi thoảng, chúng tôi có vào giúp việc cho bà đồng ở đền Đống Nước. Nhiều bản thảo đánh máy viết về chuyện cũ chuyện mới ở 13 làng trại do cụ Hoàng Đạo Thúy viết được tôi tìm thấy ở nhiều gia đình - một số gia đình tặng lại tôi luôn bản gốc, một số gia đình thì chỉ tặng bản photo (đến nay, tôi vẫn giữ được).

Cụ Hoàng Đạo Thúy có căn nhà riêng ở bên trại Ngọc Hà. Lúc đó, cụ đã mất. Nhà thì do một người con quản lí, nhưng rất ít thấy có người ở bên trong.

Các rãnh nước chạy xuyên Ngọc Hà sang Đại Yên đen ngòm và bốc mùi kinh khủng, là do nước thải của nhà máy bia Hà Nội ở đường Hoàng Hoa Thám lúc đó.

Thi thoảng chúng tôi cùng các bác các anh ở trại Đại Yên đi "liên hoan" gì đó ở mạn cuối Thụy Khê và xung quanh, thì chỉ có các quán ăn vẻ lụp xụp, trên lợp giấy dầu và quây cót đơn sơ. Đô thị khu vực Liễu Giai - Quần Ngựa - Văn Cao chưa bắt đầu xây dựng. Khách sạn Daewo thì hiên ngang độc lập nội bật ở cả khu đó. Xung quanh khách sạn vẫn là đường quê, nhiều hôm lầy lội bởi mưa.

Mùa xuân là Tết trồng cây : cập nhật tháng Giêng năm Tân Sửu (2021-2022)

Bản cập nhật của năm Mậu Tuất 2018 - 2019, tức 3 năm trước, thì xem ở đây.

Tết Việt hiện đại - cây nêu dựng trong những ngày cuối năm

Về cây nêu ngày Tết, từ nhiều năm trước, tôi đã đăng một mẩu ngắn viết khái quát, xem lại ở đây (bài trên báo Tết 2013, tức non 10 năm về trước rồi).

Bây giờ là bản cập nhật tình hình dựng nêu ngày Têt ở các nơi, dịp cuối năm Canh Tý 2020-2021 để chuẩn bị đón năm Tân Sửu 2021-2022.

Đầu tiên là tin tức về cây nêu vừa được dựng ở Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội) vào ngày 23 tháng Chạp - nhằm ngày ông Táo vừa rồi.

Những ngả đường giao lưu Việt - Chăm (bài Nguyễn Tiến Đông)

Kí ức dân gian vượt hơn 1000 năm, sau được khảo cổ học chứng minh ?

Đại ý là những câu đối ở vùng làng xã phản ánh kí ức dân gian về lịch sử Thăng Long từ thời xa xưa, lúc Cao Biền sang cai trị đất An Nam. Tức là hơn 1000 năm trước. Câu đối ghi Cao Biền và quân Giang Tây sang đúc gạch đúc ngói xây thành Đại La - ngôi thành xưa nhất ở Hà Nội ngày nay.

Rồi một ngày, di tích hoàng thành Thăng Long phát lộ, mà tận đầu thế kỉ XXI, người ta mới thấy gạch ghi "quân Giang Tây" !

Đại ý là bác Bách Việt trùng cửu đang muốn trình bày như vậy. Nếu đúng thế thì khá chấn động ! 

Văn nghệ Thứ Bảy : Lễ hội hoa anh đào lần thứ 10 ở Hoàng thành Thăng Long

Lễ hội hoa anh đào ở Hà Nội có từ năm 2007.

Năm nay, là lần thứ 10.

Chúng tôi có ghé qua, nhưng không hề có ấn tượng gì.

Trồng Sakura trong khuôn viên Hoàng thành Thăng Long

Nhóm hữu nghị mới hoàn tất công việc này. Cây ở Hoàng thành là 1 trong 165 cây mà nhóm đã tặng cho Việt Nam. Họ sẽ trồng thêm ở các nơi khác (như Cổ Loa, Bảo tàng Hà Nội,...).

Nhóm này đến từ thành phố Fukushima - nơi có thảm họa hạt nhân năm 2011.