Chúng ta cần đọc kĩ lưỡng lại hai bài học thuật đã phát biểu từ đầu và giữa thập niên 1960 của hai vị tiền bối khả kính: Trương Tú Dân (Trung Quốc, ở đây) và Trần Văn Giáp (Việt Nam, ở đây).
Hai cụ đều bày tỏ sự nghi ngờ lớn cho cuốn "Giao Châu kí" được xem là do Lưu Hân Kì (người thời Tấn) viết. "Giao Châu kí" được Lưu Hân Kì viết vào thời Tấn, nhưng kể nhiều chuyện về Giao Châu - Giao Chỉ thời thuộc Ngô và thuộc Ngụy, tức là các chuyện của thế kỉ thứ III.
Dù thế nào thì Lưu Hân Kì cũng là người đời sau, viết các chuyện kể (di ngôn, di thư, lời đồn đại,...) về Giao Châu - Giao Chỉ trước đó nhiều thập niên. Đây là giả định Lưu Hân Kì đúng là người thời Tấn.
Lưu Hân Kì không phải quan chức được cử xuống Giao Châu - Giao Chỉ. Lưu Hân Kì là ai, thì hiện nay chúng ta đều chưa rõ.
1. Hai vị tiền bối Trương Tú Dân và Trần Văn Giáp, ở thập niên 1960 thì cơ bản rất thận trọng với "Giao Châu kí".
2. Tuy nhiên, cần lưu ý quan trọng: Trương Tú Dân chỉ nói rằng "Giao Châu kí" bản ghi danh là thuộc bộ sách lớn "Vĩnh Lạc đại điển" (thời Minh) mới là sách giả.
Trương Tú Dân sợ rằng: sách giả nhưng lại tìm cách len chân để có được vị trí trong "Vĩnh Lạc đại điển" sẽ hóa sách thật ! Đồ giả nhưng tìm cách tuốt thành đồ thật !
Sợ điều đó sẽ xảy ra, nên Trương Tú Dân viết bài cảnh báo từ cuối thập niên 1940, rồi cho đăng chính thức từ đầu thập niên 1960.
 |
| Bài của Trương Tú Dân (năm 1962) |