Năm 2026 này, mỗi lần đi qua Cửa Bắc, tôi vẫn ngước nhìn lên vết đạn. Đôi khi còn dừng lại chụp tấm ảnh làm kỉ niệm.
1. Vết đạn ấy lưu tại đó, suốt từ năm 1882 ! Chính xác là ngày 26 tháng 4 năm 1882. Tính đến nay đã gần 150 năm rồi.
Đại khái tình hình như trong đoạn trình bày dưới đây (có chỗ đánh máy nhầm thành "1982" - mà đoạn sách ấy là được in năm 1932).
2. Sau chiến cuộc này, một thời gian, năm 1883, ông Henri bị quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc hạ tại Cầu Giấy. Lính Cờ Đen bày bình khá hay và hạ Henri rất nhanh !
Mộ của ông Henri được quân đội Pháp cho lập ngay tại Cầu Giấy, chính quyền bảo hộ thường làm lễ kỉ niệm vào ngày 19 tháng 5.
Cái mộ ông Henri ấy được dân khu Cầu Giấy quen gọi là "mả quan Năm". Bây giờ, hàng ngày, đi qua, tôi vẫn thấy phiến đá của ngôi mộ ấy. Nhưng thật ra, từ khoảng năm 1982 (khá thú vị là trùng năm đánh máy nhầm của sách in năm 1932) thì gia đình bên Pháp của ông đã mang hài cốt của ông về Pháp rồi, chỉ còn lại cái khung mộ và tấm đá rất đẹp đó. Những năm 2010s, tôi đi phỏng vấn, nhân dân khu vực đó kể với tôi như vậy.
Thật ra, ông Henri là "quan Tư thủy quân". Chắc sau khi ông tử trận thì được chính quyền tặng cho bậc "quan Năm".