Năm 2026 này, mỗi lần đi qua Cửa Bắc, tôi vẫn ngước nhìn lên vết đạn. Đôi khi còn dừng lại chụp tấm ảnh làm kỉ niệm.
1. Vết đạn ấy lưu tại đó, suốt từ năm 1882 ! Chính xác là ngày 26 tháng 4 năm 1882. Tính đến nay đã gần 150 năm rồi.
Đại khái tình hình như trong đoạn trình bày dưới đây (có chỗ đánh máy nhầm thành "1982" - mà đoạn sách ấy là được in năm 1932).
2. Sau chiến cuộc này, một thời gian, năm 1883, ông Henri bị quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc hạ tại Cầu Giấy. Lính Cờ Đen bày bình khá hay và hạ Henri rất nhanh !
Mộ của ông Henri được quân đội Pháp cho lập ngay tại Cầu Giấy, chính quyền bảo hộ thường làm lễ kỉ niệm vào ngày 19 tháng 5.
Cái mộ ông Henri ấy được dân khu Cầu Giấy quen gọi là "mả quan Năm". Bây giờ, hàng ngày, đi qua, tôi vẫn thấy phiến đá của ngôi mộ ấy. Nhưng thật ra, từ khoảng năm 1982 (khá thú vị là trùng năm đánh máy nhầm của sách in năm 1932) thì gia đình bên Pháp của ông đã mang hài cốt của ông về Pháp rồi, chỉ còn lại cái khung mộ và tấm đá rất đẹp đó. Những năm 2010s, tôi đi phỏng vấn, nhân dân khu vực đó kể với tôi như vậy.
Thật ra, ông Henri là "quan Tư thủy quân". Chắc sau khi ông tử trận thì được chính quyền tặng cho bậc "quan Năm".
3. Ghi chú thêm, là vào năm 1873, quân Pháp đánh thành Hà Nội lần đầu. Lúc đó là ông Nguyễn Tri Phương giữ. Quân Pháp, do ông Francis Garnier chỉ huy, đánh từ sáng đến chiều thì hạ được thành. Nguyễn Tri Phương đã tuẫn tiết.
Ông Francis là "quan Hai thủy quân".
Nhưng chỉ được ít ngày, Francis cũng đã bị quân Cờ Đen mai phục và hạ tại khu vực làng Thủ Lễ. Tức khu vực rộng vẫn là Cầu Giấy.
Sau trận 1873 này, Pháp và Nam mới đàm phán và đi đến thống nhất nhường cho Pháp khu vực Đồn Thủy.
4. Sau 150 năm, vẫn thấy rõ vết đạn ở Cửa Bắc thành Hà Nội.
Cũng vẫn thấy cái tấm đá rất đẹp ở mộ của ông Henri.
Có thể sắp tới, lúc Hà Nội thực thi việc mở đường ngõ theo qui hoạch thì "mả quan Năm" mới chính thức bị mất toàn bộ. Chắc chỉ còn tấm đá đẹp. Người ta chắc sẽ vẫn giữ lại tấm đá đó.
Tháng 8 năm 2026,
Giao Blog
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.