Năm ngựa 2026, luận giải về chi "Ngọ" của học giả Đinh Văn Tuấn ("Ngọ" trước thời Hán chỉ con hươu !)

Người bình thường vẫn đinh ninh: "Ngọ" từ khởi thủy đã gắn với "ngựa".

Nhưng từ góc nhìn học thuật, hóa ra, không phải vậy.

Theo khảo cứu của bác Đinh Văn Tuấn thì, thời xa xưa, trước thời Hán, thì "Ngọ" lại chỉ "hươu" (lộc), mà chưa phải "ngựa"(mã). Tức là, từ Hán trở về sau này, "Ngọ" mới chỉ "ngựa" !

Nhắc lại cho rõ, theo học giả Đinh Văn Tuấn: thời xa xưa, có chữ "Ngọ" trong 12 chi để tính thời gian, nhưng đầu tiên "Ngọ" có nghĩa là "con hươu". Rồi sau đó, phải tới thời Hán, "Ngọ" mới được gán cho nghĩa mới là "ngựa".

Học giả Đinh Văn Tuấn thì khẳng định rõ: hệ thống 12 chi (12 con giáp) được hình thành có lớp lang, từ từ, qua một trường kì lịch sử với bao nhiêu di vật di chỉ còn thấy được tại Trung Quốc. Các nước xung quanh, trong đó có Việt Nam thì tiếp nhận ảnh hưởng hệ thống 12 chi này. 

Trở lại chuyện Mão là "con thỏ" hay "con mèo" có trước (bài Đinh Văn Tuấn)

Mình đã tham gia thảo luận từ hồi năm 2010 gì đó, tức là khoảng 10 năm về trước. Thảo luận đó có thấy chiếu trên VTV4 cho người Việt ở hải ngoại (thực tế là sau đó thì có một người đã xem tivi mà báo thôi, chứ bản thân mình thì chưa từng xem).

Lúc nói chuyện thì mình vẫn phải dựa vào Từ điển Việt Bồ La của nhóm cụ Đắc Lộ làm một căn cứ gốc. Đại khái thế.

Tên chữ Hán của Hồ Quý Ly là 胡季犛 hay 胡季釐(厘)?

Bài của Đinh Văn Tuấn, đã đăng trên tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, và đăng lại trên Hợp Lưu. 

Đại ý tác giả luận giải rằng, vốn Hồ Quý Ly được ghi là 胡季厘 (hoặc 胡季釐) với nghĩa tốt đẹp. Nhưng sau thì bị các nhà Nho đất Việt ghét bỏ, cũng như nhà Minh trịch thượng, mà chuyển sang chữ 胡季犛 với nghĩa xấu (có con trâu ở bên trong chữ). Bây giờ, tác giả khôi phục lại tên đúng cho vị vua này.