Xung quanh chuyến thăm Việt Nam của bà Takaichi, có nhiều câu chuyện cũng như nhiều bình luận từ nhiều góc nhìn. Entry này sưu tầm các câu chuyện về dịch thuật ngoại giao.
Bài đầu tiên là của Fb Lưu Phương Anh.
Các bổ sung và cập nhật sẽ được dán dần lên ở dưới đó.
Tháng 5 năm 2026,
Giao Blog
---
(Chống chỉ định những bạn không thể đọc được bài viết dài)
Hôm qua mình lướt mạng, có gặp câu hỏi này và cũng đã trả lời tại bài viết đó bằng comment. Nhưng đây là một chủ đề thú vị nên mình viết bài dưới đây để các bạn không thuộc biên chế ngành phiên dịch có thêm thông tin ạ!
***
Trong những cuộc hội kiến, hội đàm ngoại giao chính thức, người dịch cho các chức danh quan trọng của đất nước (Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng, Tổng Bí thư) chắc chắn phải là cán bộ của Bộ Ngoại giao Việt Nam, vì đó là NHIỆM VỤ của họ.
Phát ngôn chính thức của những người đứng đầu một quốc gia phải được gửi ra thế giới thông qua kênh chính thức của một quốc gia là Bộ Ngoại giao. Đương nhiên vậy thôi!!!
Cụ thể, tại các cuộc gặp với phía Nhật Bản, phiên dịch cho Tứ trụ mà mình đã kể trên là cán bộ của Vụ Đông Bắc Á – Bộ Ngoại giao.
Trong bức ảnh minh họa số 1, khi Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae xuống sân bay Nội Bài, phiên dịch là anh Điệp. Người bên cạnh anh Điệp là chị Phương – Phó Vụ trưởng Vụ Đông Bắc Á.
Ở bức số 2, phiên dịch đang đi cạnh Thủ tướng Lê Minh Hưng là Nguyên, tất nhiên cũng là cán bộ của Vụ.
Ngoài những cái tên kể trên, nếu lục lại các tư liệu trước, các bạn cũng có thể nhận diện thêm vài phiên dịch nữa là anh Sáu, Hải, Đức.
Tất nhiên, công việc của họ không chỉ là phiên dịch mà còn những nhiệm vụ khác nữa. Có nhiệm kỳ thì họ công tác ở Trụ sở Bộ Ngoại giao – Số 1 Tôn Thất Đạm, có nhiệm kỳ họ lại ở Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản.
Mình cũng đã từng có cơ hội ngồi chung cabin, chung bàn hội đàm với các cán bộ trên nhưng tất nhiên họ không nhớ một đứa phiên dịch tự do nhạt nhòa như mình là ai đâu.
Các em chị Cám sau này có cơ duyên gặp những cao nhân này thì chớ có tự hào về chị quá mà xông ra hỏi “Anh/chị biết chị Cám không?” kẻo lại bẽ mặt nhé!!!
***
Những dịp Thủ tướng Nhật Bản sang thăm chính thức Việt Nam, cả FB của làng Nhật ngữ cứ gọi là nhộn nhịp, trừ xóm nhà lá của tụi phiên dịch tự do (hay còn gọi là phiên dịch chuyên nghiệp) chúng mình thì im phắc như tờ.
Đơn giản vì LÀM GÌ CÓ VIỆC!!!
Thủ tướng Nhật Bản thì cũng dùng phiên dịch là cán bộ của Bộ Ngoại giao Nhật Bản chứ! Đương nhiên!!!
Nói vậy không có nghĩa là phiên dịch tự do không hề “có cửa” với các cuộc hội đàm, tiếp xúc cấp quốc gia. Trong những hoạt động này, bản thân mình đã tham gia với tư cách là điều phối viên đi theo phóng viên báo chí Nhật Bản hay phiên dịch tháp tùng Chủ tịch ABCD cho các SỰ KIỆN BÊN LỀ.
Sự kiện bên lề trong chuyến thăm Việt Nam lần này có thể kể tới là cuộc gặp gỡ báo chí của Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae hay diễn thuyết của Nữ thủ tướng Nhật Bản tại Đại học Quốc gia Hà Nội.
Năm nay, người phiên dịch cabin cho các hoạt động này là Tiến sỹ Trần Thị Thu Thủy – Trưởng khoa Tiếng Nhật, Đại học Ngoại thương, một trong những “công thần” khai phá nên làng dịch Nhật – Việt hiện nay. Hình ảnh minh họa số 3 và 4 là mình đã xin từ FB của chị, up lên để các bạn được biết.
Vào năm 2022, khi Thủ tướng Kishida có chuyến công du Việt Nam, một trong sự kiện bên lề là “Hội thảo hợp tác Việt Nam – Nhật Bản trong đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và đa dạng chuỗi cung ứng” do JETRO đồng tổ chức, với sự tham gia của các doanh nghiệp tiêu biểu của hai quốc gia.
Phần phiên dịch cabin cho hội thảo này do chị Trần Thị Thu Thủy và chị Lê Hoàng Anh – cán bộ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đảm nhiệm. Đợt đó, nhờ em Dung bảo kê mà mình được le ve đi dịch tháp tùng Chủ tịch JETRO nên khi hội thảo thì cứ ngồi trong khán phòng mà nghe các bài tham luận vậy thôi. Sướng cực ý!!! Cảm ơn em Dung nhé!!!
Một loại sự kiện bên lề nữa là Tiệc chiêu đãi nhân chuyến thăm chính thức.
Mình đã tham dự tiệc do Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì, nhân chuyến thăm Việt Nam của Cố Thủ tướng Shinzo Abe. Tất nhiên là chỉ le ve ngồi bàn cho đoàn tùy tùng thôi, còn bàn chính của hai đại yếu nhân thì Hải dịch cho Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và chị Lê Hoàng Anh dịch cho Cố Thủ tướng Shinzo Abe.
Mình vẫn nhớ mãi một sự vụ trong sự kiện ấy. Đó là khi Thủ tướng và đoàn tùy tùng lên sân khấu chụp ảnh. Không ai bảo ai, các phiên dịch tại các bàn tiệc lập tức xông pha ra chiến trường (và hôm sau FB ngập tràn những hình ảnh này).
Tất nhiên là mình không thuộc số đó. Nhìn lên bàn chính thì thấy chị Lê Hoàng Anh cũng đang đứng tại chỗ, trong tư thế sẵn sàng làm nhiệm vụ. Hai chị em nhìn nhau cười.
Phiên dịch chuyên nghiệp chúng mình đều nằm lòng nguyên tắc bí mật, dù có thể là bất thành văn này nên vô cùng lười chụp ảnh. Các bạn theo dõi FB mình có thể thấy, mình chỉ đăng tải những hình ảnh được chụp trên báo chí chính thống, và thời điểm đăng tải những bức selfie là sau khi sự kiện đã được công khai.
Y như rằng sáng hôm sau, khi FB tràn ngập hình ảnh được những phiên dịch tham gia tiệc up lên thì chị điều phối công việc hôm đó gọi cho mình.
Chị hỏi hai câu. Câu thứ nhất “Em có up ảnh tối qua lên FB không đó! Nếu có thì gỡ ngay xuống cho chị!” Mình trả lời “Dạ không chị ơi, em không chụp luôn, chứ đừng nói gì tới up!”.
Câu thứ hai “Em có biết những đứa nào rời vị trí, ào ào lên chụp ảnh như Khách hàng họ phản ánh không?” “Dạ không chị ơi, mắt em cận lòi cận tói, em có nhìn được ai ra ai đâu!”
***
À, mình chia sẻ thêm là kể cả trong các sự kiện bên lề thì phần nhiều phát ngôn của Tứ trụ trong các sự kiện đó vẫn do cán bộ của Bộ Ngoại giao phụ trách nhé.
Họ sẽ túc trực ở cửa cabin hay cánh gà sân khấu để chờ tới khi làm nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước phân công. Lúc này thì phiên dịch bên ngoài như bọn mình sẽ rời cabin, nhường sân khấu, túc trực chờ tới lúc tiếp tục thực hiện công việc được Khách hàng giao phó.
Thế nên, thực sự mà nói, cơ hội để dịch cho các chức danh quan trọng của nhà nước là vô cùng hiếm hoi, kể cả với đội ngũ được gọi là “phiên dịch chuyên nghiệp” như chúng mình. Chúng mình thường sẽ dịch cho phía Nhật Bản trong các cuộc tiếp xúc VỚI Tứ trụ, chứ không phiên dịch CHO Tứ trụ đâu.
Bản thân mình chưa dịch cho các cuộc làm việc với Tổng Bí thư, nhưng đã có cơ hội dịch cho hội đàm của phía Nhật Bản với các chức danh tối cao của quốc gia khác là Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, Thủ tướng Phạm Minh Chính.
Với các Phó Thủ tướng hay Bộ trưởng thì chủ yếu là dịch cho cả hai bên nên cơ hội khá nhiều. Chính vì thế mà với Chính phủ của Thủ tướng Phạm Minh Chính, mình đã dịch cho phát ngôn của 6/8 Phó Thủ tướng tại các cuộc làm việc với phía Nhật Bản.
Chức danh quan trọng nhất của Nhật Bản mà mình từng dịch là Chủ tịch Thượng viện, tại các cuộc tiếp xúc song phương bên lề nhân chuyến thăm Việt Nam năm 2023. Cơ hội này cũng do chị Lê Hoàng Anh bảo kê mà mình mới có được. Thực sự biết ơn chị rất nhiều ạ!
Ngoài ra, trong cuộc đời 19 năm dịch dạo, mình đã có 2 lần may mắn dịch cho phát ngôn của Tứ trụ.
Lần 1 là cho Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, khi ông tham gia và phát biểu tại buổi lễ khánh thành một nhà máy do liên doanh của hai ông lớn Việt Nam – Nhật Bản tại Bà Rịa Vũng Tàu xây dựng. (Vụ này hình như chú Khoai có chụp được cho một tấm ảnh lúc dịch trên sân khấu thì phải, lát phải đi mò lại xem còn không.) Cơ hội này mình nhận được từ chị Vũ Hồng Minh - người mà có lẽ ai làm phiên dịch cũng đều đã nghe danh.
Lần 2 là cho Thủ tướng Phạm Minh Chính khi ông tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn Đầu tư Đà Nẵng 2022.
Tuy nhiên, thông tin này mình cũng chả đưa lên khoe trên FB, vì với mình đây chỉ là đơn thuần là công việc phiên dịch cho hội thảo. Tất nhiên mình cũng chẳng có ảnh chụp Thủ tướng đang phát biểu để làm bằng. Một mình ôm cabin, tập trung toàn bộ công lực vào việc chuyển ngữ rồi thì còn lấy đâu ra tâm trí để chụp ảnh chứ!!!
***
Hôm qua trong tút, có một số bạn vào comment đoán già đoán non là Idol nọ, Idol kia của các bạn sẽ là người phiên dịch cho Thủ tướng Việt Nam.
Xin thưa là không có cửa đâu!!!
Kể là các sự kiện bên lề ấy, chứ không nói tới các phiên chính thức làm gì.
Phiên dịch cho Thủ tướng Nhật Bản thì có thể có cửa đó, nhưng phải xếp hàng. Mà Idol của các bạn thì còn lâu mới đến lượt, vì Idol của mình cũng còn chưa đến lượt cơ mà!
Tuy không có phân chia thứ hạng rõ ràng nhưng tụi phiên dịch chuyên nghiệp chúng mình đều tự nhận thức đúng rằng vị trí của bản thân ở đâu đó.
Rất nhiều bạn nhầm lẫn rằng mình – Đinh Thị Cám, là cây đa cây đề trong làng này.
Hôm nay, mình tiếp tục phải đính chính một lần nữa, rằng mình chỉ là cây tre cây trúc mà thôi. Những cây đa cây đề họ ẩn mình kỹ lắm, bạn có thể đã lướt qua mà không hề biết họ là đa là đề đấy thôi.
Còn vẫn lên mạng viết dài như cái sớ thế này, thực chất vẫn là phường tép riu cả!!!
***
Phóng viên Đinh Thị Cám xin bổ sung thông tin nóng hổi mới được Trưởng phòng Tình báo phụ trách Thôn Phiên cung cấp.
Người dịch cho Thủ tướng Takaichi Sanae trong các cuộc hội đàm chính thức lần này, ngoài chị Thủy còn có chị Lê Hoàng Anh.
Thế mà FB của chị vẫn im lặng như tờ. Kinh hãi thực sự!!!
https://www.facebook.com/luuphuonganh1977/posts/pfbid0KMaV86qg6PsZkRCjTgWT6QdFp2kpqYF6V5XpQvq7eT1bubzxhzT3cfDS5fV5mumal
...
Vâng, đây chính là đang nói tới “đất hiếm”.
“Đất hiếm” tiếng Nhật làレアアース, chứ không dùng 珍しい土 đâu nhé các bạn!
Dùng 珍しい土 là một biểu hiện của “không biết từ chuyên ngành”.
Thế mới thấy cabin là nơi test năng lực thật hiệu quả. Thiếu cái gì, vào cabin nó lòi cái đó ra ngay!!! Bạn nào đã ngồi cabin với Cám ắt biết Cám yếu cái gì heng!!!
PS: Có anh kia inbox mắng rằng “đất hiếm” mà từ chuyên ngành cái gì, đó là kiến thức xã hội nền tảng!!! Do vậy, Cám xin đính chính theo ý kiến của anh đối với trường hợp kể trên.
Xin hết!!!
https://www.facebook.com/luuphuonganh1977/posts/pfbid0218XqVFrtySxuWfHdjQqnBc57nT3py2F5yArpoanR8zriyFMwmP4UVxiEv9myps5Xl
...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.