Chữ "Bà chúa Liễu Hạnh" (nguyên ghi bằng chữ quốc ngữ như vậy) đã có trong tư liệu thập niên 1750.
1. Thập niên 1750 là đáng quan tâm, ngang với các bản sắc phong của triều đình Lê mạt mang niên đại Cảnh Hưng cho hệ thần Liễu Hạnh công chúa.
2. Thập niên 1750 đã thành tư liệu lưu trữ, nên có thể đã được chuẩn bị từ thập niên 1740 hay sớm hơn. Nếu là 1740s (hay sớm nữa) thì càng thêm đáng quan tâm, bởi là sớm hơn cả thời điểm đang giả định là một bà Điểm (hiện đang xác nhận là Nguyễn Thị Điểm hay Đoàn Thị Điểm) biên soạn Vân Cát thần nữ truyện (VCTN-T). VCTN-T thì đang giả định là biên soạn cuối thập niên 1740 (hoàn toàn giả định), nhưng mãi đến tận năm 1811 (năm Gia Long 10) mới được khắc in.
Bản in năm 1811 của VCTN-T thì còn nhiều điểm phải khảo cứu cẩn thận hơn.
Nhưng bản mang niên đại thập niên 1750 (gồm 1750 và 1752) thì đã nhập kho lưu trữ từ 1750s rồi !
3. Bản nháp đầu tiên của bài này thì có từ 2009. Một mẩu trong đó đã dùng cho một bài đã công bố năm 2010.
Nhưng bản in chính thức đầu tiên là 2015.
2015-2025, đến nay là chẵn 10 năm.
4. Nhờ có ghi chép của phía giáo sĩ phương Tây (có tư liệu ghi bằng Latinh, có tư liệu ghi bằng quốc ngữ thời kì sớm, có tài liệu lẫn các loại văn tự,...) mà chúng ta hiễu rõ thêm nhiều nội dung quan trọng liên quan đến lịch sử thờ phụng thờ hệ thần Liễu Hạnh công chúa ở Việt Nam.
Danh xưng "Bà chúa Liễu Hạnh" đã được tư liệu phương Tây định hình từ sớm, gồm thập niên 1750, rồi thập niên 1820, tới thập niên 1840.
Tháng 12 năm 2025,
Giao Blog
---
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.