Đây là 1 trong 4 cuốn thuộc sê-ri sách chung chào mừng 50 năm Búp Trên Cành (1976-2026).
Có lời giới thiệu nhanh của trang Nhà Búp (vào ngày hôm nay - 1 tháng 6 năm 2026). Sau đó là bài tựa sách của nhà thơ Kim Chuông - một người thầy đồng hành cùng Búp Trên Cành 50 năm qua.
Trân trọng giới thiệu.
Tháng 6 năm 2026,
Giao Blog
 |
| Sách đang ra lò, ngày 1 tháng 6 năm 2026 |
 |
| Tác phẩm của Nhà Búp, tháng 12 năm 2024, tại Hải Phòng |
 |
| Nhà thơ Kim Chuông, tháng 12 năm 2024, tại Hải Phòng |
---
Lời giới thiệu của trang Nhà Búp (sáng 1/6/2026):
---
Lời tựa sách của nhà thơ Kim Chuông
Nhà thơ KIM CHUÔNG
Nguyên Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình
Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Thái Bình
Trên mảnh đất Thái Bình xưa và Hưng Yên hôm nay, với lịch sử văn chương, với quá trình hình thành “Các Nhà văn mang tên Nhóm Búp”, một dấu ấn đặc biệt không thể phai mờ một vùng “Minh tinh Khuê văn” quê lúa sẽ mãi còn vọng vang và lưu vào muôn thuở...
Đấy là một khẳng định!
Bởi, đã tròn 50 năm, đã qua đi nửa thế kỷ đời người. Ngày ấy, vào mùa hè năm 1976, sau một năm đất nước ta vừa thống nhất, vị Chủ tịch tỉnh Thái Bình Nguyễn Ngọc Trìu (sau này, ông là Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, rồi Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam) cùng Nhà văn Bút Ngữ, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình, đã có công khởi xướng, mở “Lớp đào tạo, bồi dưỡng các em thiếu nhi có năng khiếu sáng tác văn học nghệ thuật” vào các tháng hè. Với “cái nghĩ” khá tâm huyết với văn chương mà ông Nguyễn Ngọc Trìu, một lãnh đạo đang đứng đầu của vùng đất đã “Quyết” và “Phán” cùng Nhà văn Bút Ngữ, rằng: Thái Bình đâu chỉ là đất Lúa. Thái Bình là đất Văn. Đất văn hiến. Thái Bình có 111 vị Tiến sĩ ngự trong “Văn Bia” Văn Miếu Quốc Tử giám. Thái Bình có Nhà bác học, Nhà thơ Lê Quý Đôn. Rồi, Nguyễn Quang Bích, Nguyễn Tông Quai, Nguyễn Bảo, Ngô Quang Đoan, Nguyễn Doãn Cử v.v…. Thái Bình – Đất Sơn Nam Hạ thuở nào mà lịch sử của nó đã làm nên bề dày và chiều sâu rạng ngời của một nền văn hiến…
Vậy là, ngay từ những năm đầu thập niên 70 của thế kỷ trước, sau Hải Phòng, Quảng Bình, Quảng Ninh, Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình đã được thành lập. Với tầm nhìn “Con mắt xanh” của hai vị Chủ tịch Nguyễn Ngọc Trìu và Bút Ngữ, “Lớp đào tạo, bồi dưỡng các em có năng khiếu sáng tác văn học” ở Thái Bình, một “Lò luyện văn chương” đầu tiên và sớm nhất trên cả nước, đã mở ra “Cuộc tựu nghĩa” với “Các Nhà văn nhí” kéo dài liên tục tới trên hai chục năm dài.
Ngày ấy, học sinh không có lệ học thêm vào các tháng hè. Bởi vậy, có năm lớp mở tới hai tháng, một tháng, rồi ít nhất là ba tuần, hoặc hai tuần, hơn thế.
Các Thầy được mời từ Hà Nội về giảng dạy là những nhà văn, nhà thơ danh tiếng chuyên viết cho thiếu nhi như: Tô Hoài, Vũ Tú Nam, Phạm Hổ, Võ Quảng, Định Hải, Phong Thu…, cùng các nhà văn của Hội như: Bút Ngữ, Kim Chuông, Nguyễn Khoa Đăng, Lê Bính, Bùi Công Bính, Võ Bá Cường… đã liên tục say mê với công cuộc “ươm gieo” những mầm non văn học trên “Cánh đồng văn chương chữ nghĩa”.
Hơn hai mươi năm, dù chưa có một giáo trình quy mô, bài bản, nhưng trên hai mảng “Văn xuôi và Thơ”, mỗi người Thầy của lớp (là những tác giả, trực tiếp cầm bút lao động, sáng tạo), bằng những trải nghiệm và thành công, bằng những cách nói khác nhau, bằng cách “giản dị hóa” những điều phức tạp của lý luận văn học trong bài giảng đã giúp các em hiểu được: Văn chương là gì trước đời sống xã hội? Các nội dung của khái niệm, thuật ngữ như: cảm xúc, ý tưởng, hình ảnh, hình tượng, liên tưởng, kết cấu; tiếp cận hiện thực và khai sáng hiện thực, cũng như các thi pháp qua các nghệ thuật tái tạo và sáng tạo v.v…? Và, từ lý luận soi sáng, rồi qua những chuyến thầy trò cùng nhau đi “thực tế”, “đối thoại với hiện thực”, cuối cùng là những cuộc “làm việc tay đôi” thông qua việc “đọc, góp ý, sửa chữa” giữa Thầy và trò trên từng trang bản thảo, qua các bài được in trên báo chí, qua các tác phẩm được giải… những người thầy văn chương đã giúp các em học tập, nâng cao và có được những tác phẩm hay, hoàn chỉnh nhất.
Hơn hai chục năm mở lớp, nhờ sự quan tâm ưu đãi đặc biệt của lãnh đạo tỉnh Thái Bình, dường như, có vài năm cuối, các em mới phải góp “suất/tem phiếu lương thực”, còn hầu hết kinh phí cho sinh hoạt, học tập, đi tham quan, đi thực tế sáng tác trong và ngoài tỉnh, đều được nhà nước bao cấp hoàn toàn.
Một chặng đường hơn hai mươi năm “Lớp đào tạo, bồi dưỡng các em có năng khiếu sáng tác văn học nghệ thuật” được mở ra và khép lại, với sự tham gia của 200 “Nhà văn nhí”. Có em tham gia một, hai năm. Có em ba, bốn, năm năm. Riêng “Nữ văn sĩ Trần Thu Huê” theo lớp liên tục tới 7 năm ròng. Đào Thanh Bình, một nhà giáo, nhà phê bình văn học, khi đã trở thành sinh viên của một trường đại học, vẫn từ Hà Nội về với “Ngôi đền thiêng văn chương” cùng bạn bầu tham dự lớp “sáng tác” vào những ngày hè, được nghỉ. Điều trân quý là, hằng năm, Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình đều dành riêng một tạp chí in, giới thiệu các sáng tác của các em viết, mang tên “Búp trên cành”. Tên gọi “Lớp Búp trên cành”, “Lớp Búp”, “Nhóm Búp trên cành”, “Nhóm Búp”, “Các Nhà văn Nhóm Búp” được ra đời từ đó. Rồi, “Các Nhà văn Nhóm Búp” xưa, vì cuộc sống mưu sinh, vì “cơm áo không đùa với khách thơ”, mà trong thời gian khá dài đã chia xa nhau, lặng lẽ đi về khắp nẻo đường đời.
Mãi tới mùa thu năm 2014, tức là, có tới 38 năm dài ly biệt, từ “thiên duyên vạn hạnh” nào? Từ Trần Huyền Tâm, Bùi Thanh Huyền, Bùi Lan Anh? Hay, từ Nguyễn Nga, Vũ Huy Thông, Phạm Minh Châu, Lã Bắc Lý?… “Một lứa bên trời” ấy, lại ríu ran tìm về mảnh đất Thái Bình quê Mẹ, cùng mở cuộc tương phùng, tương ngộ, quy tụ được 29 trong 200 gương mặt từng đi qua “Lò luyện văn xưa” đang sống và làm việc trên khắp miền đất nước, trên cả xứ sở xa lạ, như: Séc, Nga, Mỹ, Đức… làm nên dòng chảy mới, mang tên “Các Nhà văn Nhóm Búp” với một sắc hương riêng, góp vào biển lớn của nền thi ca đương đại.
Tính từ mùa hè 1976 đến tháng 6/2026 này - 50 năm - tròn nửa thế kỷ đã trôi qua. Thật vui và tự hào, trên văn đàn rộng lớn của đất nước, các “Nhà văn Nhóm Búp” đã “trình làng” một “gia sản” với 72 tác phẩm của 45 tác giả được trao tặng giải thưởng cá nhân và 5 giải thưởng tập thể, qua các cuộc thi sáng tác văn học ở trong nước và quốc tế, gồm: 20 Giải Nhất; 23 Giải Nhì, 14 Giải Ba và 17 Giải Khuyến khích. Có 50 đầu sách đã được xuất bản, với đủ các thể loại: Thơ, Tản văn, Tiểu thuyết, Truyện ngắn, Lý luận, Phê bình, Dịch thuật…
Hàng chục tác giả có ấn phẩm đứng tên riêng. Người cao nhất là Trần Huyền Tâm có tới 19 tập. Còn, người có hai, ba, bốn, năm, sáu tập, như: Bùi Biên Linh, Trương Minh Hiếu, Phạm Hồng Oanh, Nguyễn Thúy Hằng, Bùi Thanh Huyền, Nguyễn Thị Toán, Nguyễn Diệu Liên, Nguyễn Phương Thủy, Trần Thu Huê, Đào Thanh Bình, Bùi Lan Anh, Nguyễn Quốc Huy, Chu Xuân Giao, Đỗ Thị Huệ…
Ba văn thi sĩ: Bùi Biên Linh, Phạm Hồng Oanh, Trương Minh Hiếu đã được kết nạp, trở thành Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Trần Huyền Tâm, Nguyễn Diệu Liên là Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội. Rồi Bùi Lan Anh, Lê Kim Hạnh, Nguyễn Thúy Hằng, Nguyễn Thị Toán, Trần Thu Huê… cùng nhiều văn thi sĩ khác được kết nạp, là hội viên của các Hội Văn học Nghệ thuật trên các tỉnh, thành cả nước.
Các Nhà văn Bùi Thái Phúc, Bùi Biên Linh, Phạm Hồng Oanh là tác giả có tác phẩm được Nhà Xuất bản Giáo dục, (Bộ Giáo dục) chọn in vào sách giáo khoa, môn Ngữ văn, đưa vào giảng dạy cho các em học sinh trong các trường học.
Năm 2019, trang Báo mạng Nhà Búp (nhabup.vn) ra đời, do Trần Huyền Tâm làm “Chủ nguyên súy tao đàn”, “Chủ bút”, đã hằng ngày biên tập, chọn lựa và giới thiệu hàng vạn bài viết, nhóm lên ngọn lửa cảm hứng sáng tạo, thu hút nhiều cây bút trong và ngoài nước tham gia.
Các “Nhà văn Nhóm Búp” đã cùng nhau tổ chức những chuyến đi thực tế sáng tác ở các tỉnh miền Bắc và miền Nam như: Ninh Bình, Thái Nguyên, Hải Phòng, Phú Thọ, Sài Gòn, Bình Phước, An Giang, Đồng Tháp Mười, Bạc Liêu, Long An, chóp mũi Cà Mau… Rồi tới cả các danh lam thắng cảnh ở ngoại quốc… Nhà Búp cũng đã tổ chức tới 4 cuộc gặp gỡ lớn ở Thái Bình, 5 cuộc ở Hà Nội, 2 cuộc ở Vườn Vua Phú Thọ và đất Cảng, Hải Phòng trong “Lễ ra mắt sách” của các tác giả. Rồi, Lễ sinh nhật, Kỷ niệm 3 năm, 4 năm, 6 năm trang mạng nhabup.vn, …
Những năm qua, các “Nhà văn Nhóm Búp” đã xuất bản được nhiều tập sách in chung khá dày dặn và chất lượng của nhiều tác giả như: “Búp và Hoa”, “Diệu Khúc Sen”, “Gửi miền yêu thương”, “Khung trời bình yên”, “Chùa Keo”, “Duyên”, “Duyên 2”...
Năm 2026, kỷ niệm 50 năm lớp “Búp trên cành” ra đời, các tuyển tập: “Búp trên cành: Những tác phẩm đoạt giải” với 70 tác phẩm được giải của 45 tác giả. Rồi, tuyển tập thơ văn gồm 169 tác phẩm của 127 tác giả, mang tên “Búp trên cành”; Rồi, tuyển tập “Búp trên cành: Viết tiếp ước mơ” gồm 92 bài viết của 79 em đến từ hai nhóm ‘Búp trên cành Thái Bình” và “Búp trên cành Đồng Nai”. Rồi “Duyên 3” được chọn từ hàng ngàn sáng tác của các “Nhà văn Nhóm Búp” và các Nhà văn là “thành viên Nhà Búp”… Đây là những ấn phẩm thật ý nghĩa, ghi nhận thành tựu không dễ có ở “một miền văn chương” trong “lịch sử văn chương” ở bất kỳ nơi nào trên nước Việt, trên suốt dặm dài của tiến trình dựng xây và phát triển.
Năm mươi năm qua, với 126 tác giả có bài chọn in, “Các Nhà văn Nhóm Búp” hiện có 30 gương mặt đang cầm bút, viết, rải rác xuất hiện và in đều trên báo chí, trên các “Diễn đàn văn nghệ”, như: Trần Huyền Tâm, Bùi Biên Linh, Phạm Hồng Oanh, Trương Minh Hiếu, Nguyễn Thuý Hằng, Bùi Thanh Huyền, Nguyễn Thị Toán, Phạm Minh Châu, Nguyễn Phương Thủy, Nguyễn Diệu Liên, Lê Kim Hạnh, Lã Bắc Lý. Hay, những cái tên quen thuộc với nhiều sáng tác, có sức quyến rũ, như: Vũ Huy Thông, Bùi Lan Anh, Phạm Lan Anh, Chu Xuân Giao, Trần Thu Huê, Nguyễn Minh Hương, Nguyễn Nga, Đào Thanh Bình, Trần Thị Vân Hương, Trần Minh Hạnh, Đỗ Thị Huệ, Bùi Thái Phúc, Phạm Minh Yến, Bùi Thị Ngọ, Bùi Trung Hiếu, Nguyễn Quốc Huy, Phạm Vương Hùng, Nguyễn Thanh Thủy... Rồi, hàng chục tác giả lớp kế tiếp các khóa học từ 1984 đến 1996 – 1998. Nhưng, tập trung, phát sáng nhất là các cây bút ở những khóa học đầu.
Từ 1984 trở về sau, nhiều em vẫn âm thầm viết. Có người có đủ cả tập xuất bản, nhưng đều lặng lẽ giã từ con đường văn chương nhiều khó khăn, nhiều mơ hồ, nhiều viển vông phía trước. Tiêu biểu như: Đinh Thị Hồng Duyên, Kim Nguyệt Hằng (người đã đứng tên riêng trong một tập sách in chung với tác giả khác). Rồi, Phạm Thị Minh Tơ, Đỗ Thanh Thủy, Đỗ Thị Thịnh, Lê Thị Nhã, Phạm Kim Chung, Bùi Thị Vân Anh, Bùi Nguyên Hải, Bùi Trung Hiếu, Bùi Vân Khánh, Phạm Tuấn Phương, Nguyễn Thị Sánh, Aly Phượng, Mai Sa, Nguyễn Mạnh Tuân, Đào Thu Trang, Đỗ Hồng Trường, Bùi Lục Từ, Đào Công Uẩn, Hồ Tuyên, Bùi Trung Kiên, Nguyễn Hoài Anh, Trọng Khải, Phan Anh Minh, Bùi Việt Thắng… Thật không thể điểm hết tên những cây bút, những gương mặt thật sự là những “Văn Thi sĩ” nhưng không “đặt cược” đời mình vào trang viết mà chọn lựa một “ngả rẽ” khác giữa muôn nẻo đường đời.
Vâng. Văn học nghệ thuật có quy luật riêng của nó. Quy luật thuộc về những tài năng đơn nhất. Mỗi nhà văn, họ là những vũ trụ riêng biệt. Nhà văn cần đi qua trường lớp để được đắp dầy tri thức. Thực sự, không trường lớp nào có thể đào tạo được nhà văn. Các “thầy văn chương” chỉ với ý nghĩa là người khơi nguồn, nhóm nhen ngọn lửa, người tạo cho họ nguồn cảm hứng sáng tạo, mà thôi.
Nhìn vào thành tựu 50 năm qua của “Lớp đào tạo, bồi dưỡng năng khiếu sáng tác văn học thiếu nhi”. Nhìn từ tuyển tập thơ và văn xuôi mang tên “Búp trên cành” của 127 tác giả. Nhìn vào tập “Búp và Hoa”, rồi, các tập thơ văn của các nhà văn Nhóm Búp sau này, điều dễ nhận thấy, ở hai tầng, hai lối mở, hai lối tiếp cận và khai sáng, hai nguồn tìm “Hiện thực khách thể” và “Hiện thực Hồn mình”, thì, một thuở non tơ, những trang viết của các em buổi mới “mở mắt nhìn đời” với nét trội là cậy nhờ khá nhiều vào trực giác. Cậy nhờ vào mô tả của “cái Nhìn, cái Gặp”, của khả năng ôm trùm một thế giới bề mặt. Tiêu biểu như: “Bạn gió mùa hè” bài thơ của Lê Quang Đôn được UNESCO trao giải Nhất. Hay, bài thơ “Buổi sáng ở Thuận Vi” của Phạm Thị Lan Anh, “Cây hồng” của Bùi Lan Anh, “Vườn cây đêm trăng” của Đào Thanh Bình, “Hương cau” của Trần Huyền Tâm, “Chiếc cầu tre” của Bùi Thanh Huyền, “Lời con” của Trương Minh Hiếu,… Truyện ngắn “Bu tôi nhớ anh Tuấn” của Đỗ Mai Hương, “Loan” của Nguyễn Nga, “Làm chị” của Trần Thị Vân Hương, “Chuyện về một con gà” của Vũ Huy Thông, “Trong ánh chớp pháo sáng” của Minh Yến, “Châu chấu và Dế mèn” của Đỗ Thị Huệ… Cái mạnh của thơ và văn xuôi, một thời, gặp nhiều ở trực giác, gặp nhiều ở bức tranh bề mặt, là vậy.
Sau này, chặng đường nối dài của bước chuyển tiếp, khi “các Nhà văn Nhóm Búp” đã bước vào ngưỡng cửa “ngũ thập tri thiên mệnh”, thơ và văn xuôi của họ đã là sự đổi thay của cả một không gian của hồn người cầm bút. Đã từ những gì là đại giác được quay về, khơi sâu tầng chìm lắng của suy tư, chiêm nghiệm. Của sức lay động từ “Đối thoại” được quay về “Độc thoại”, quay về vệt thấm loang của bao nhiêu “Hoài nghi”, của “Đại mộng”, của khả năng phát hiện, kiến giải và triết thuyết nhiều hơn.
Trước “gia sản” khá đầy nặng, đông vui của hàng trăm cây bút, thật không thể trích dẫn từng câu thơ, từng bài văn, đoạn văn khá ấn tượng và ám ảnh của từng tác giả.
Có thể nói, ở mỗi bài thơ, mỗi trang văn. Mỗi tác giả là một lối tiếp cận, lối mở, mang dáng vẻ khác nhau, nơi đốt lên cảm xúc, nơi liên tưởng văng xa, nơi đảo lật những trật tự ngôn từ, với cái gốc của sức rung nơi hồn người thăng hoa, kết đọng…
Điều thật mừng, ngoài 127 tác giả, với những bài thơ, chùm thơ được chọn in trên “Búp trên cành”, đó là những lát cắt, những mảnh nhỏ lấp lánh của cảm xúc, của cái Nhìn, cái Nghĩ, của cách liên tưởng ví von, của cái Đẹp, cái Hay có từ “Ngôn thi, Thi liệu”… Ở hơn chục các Nhà văn nhóm Búp, những tác giả đứng tên riêng trong những tập sách đã xuất bản, họ đều tô đậm được nét riêng ở gương mặt, giọng điệu. Ở ý thức quan tâm trên trang viết. Ở giá trị hữu ích nơi văn chương mang giá trị đích thực trước đời sống nhân sinh.
Đấy là cái “Nền lớn – cái Gốc lớn”, cái yếu tố làm nên những trang văn hay, mà 126 tác giả với 168 bài được chọn, giới thiệu trong tuyển tập thơ và văn xuôi mang tên “Búp trên cành” - Một khởi nguồn trong trẻo, tươi xanh của đội ngũ “Các Nhà văn Nhóm Búp” hôm rày.
Chúng ta trân trọng, nâng niu đón nhận một mùa “Quả chín thơm” có từ buổi ươm gieo dài xa: “Năm mươi năm – Nửa thế kỷ đời người” kết tụ.
Kim Chuông
Nguyên Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình, Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Thái Bình, Chủ nhiệm Lớp đào tạo, bồi dưỡng các em có năng khiếu sáng tác văn học ở Thái Bình, 1976 – 1990.
https://nhabup.vn/news/ly-luan-phe-binh/tu-bup-tren-canh-nhung-mam-non-van-chuong-dau-tien-o-thai-binh-den-cac-nha-van-mang-ten-nhom-bup-11356.html
...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.