Thầy Furuta - những kỉ niệm tự kể, và từ bè bạn cùng học trò Nhật Việt

Tôi gặp thầy Furuta lần đầu tiên vào mùa thu năm 1999, tại khuôn viên của Đại học Tokyo. Hôm ấy, ông dành cả một buổi sáng mấy tiếng cho chúng tôi. Chúng tôi được xem nhanh cả hai phòng nghiên cứu của ông (một phòng thì ông bảo là phòng nghiên cứu với tư cách giáo viên, một phòng thì ông bảo là văn phòng với tư cách lãnh đạo nhà trường).

Lần gặp đó, ông cho biết ông sinh năm 1949. Tức là ông đúng ngang tuổi phụ huynh của tôi, đều là tuổi Sửu !

Sau đó, hàng năm, tại Tokyo hay nơi nào đó, tôi vẫn thi thoảng gặp thầy. Khi biết tôi có dự kiến nghiên cứu làng xã Nhật Bản, thay vì nghiên cứu Việt Nam, trong chương trình học tiếp theo (nếu thi đỗ), thì ông thấy thú vị và luôn động viên.

Dù khác chuyên môn, nhưng tôi vẫn tích trữ và đọc các tác phẩm của Furuta. Đặc biệt, đáng nhớ là tháng 1 năm 2001, tôi đi hiệu sách lớn ở Ueno, thấy và mua một cuốn sách ảnh khổ lớn về Đông Nam Á (có Việt Nam, Lào, Cam Bốt) do Furuta là tác giả phần thuyết minh và chú thích ảnh. Tôi mua cuốn đó để làm kỉ niệm, đánh dấu một cuộc thi rất vất vả, nên có ghi ở trang bìa lót dòng chữ bằng bút mực xanh: "Tokyo tháng 1 năm 2001. Sau mùa thi vào Chương trình Tiến sĩ Đại học Ngoại ngữ Tokyo".

Gần gũi thầy nhất là trong 10 năm qua (2016-2026) ở Trường Đại học Việt Nhật (VJU) - nơi ông là Hiệu trưởng đầu tiên. Có rất nhiều kỉ niệm trong cả một thập niên, mà một việc đáng nhớ là ông đồng ý với đề xuất của tôi về môn "Văn hóa Dân gian Nhật Bản" ở bậc đại học. VJU là nơi đầu tiên tại Việt Nam chính thức giảng dạy môn học này. Không, có lẽ ngoài Nhật Bản, thì VJU là đại học đầu tiên trên cả thế giới dạy môn này.

Hôm nay, tôi mở một entry này để ghi chép những kỉ niệm về nghiên cứu và giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản, do chính thầy Furuta kể, và cũng là những kỉ niệm mà bạn bè và học trò Nhật Việtcủa ông kể về ông.

Mở đầu là một stt ngắn gọn mà thú vị của thầy Kurihara (một chuyên gia về phong trào cộng sản quốc tế và Đảng Cộng sản Việt Nam).

Thầy Kurihara nguyên là Giáo sư của Đại học Ngoại ngữ Tokyo. Hiện nay là Cố vấn Đặc biệt của Hiệu trưởng VJU. Stt của thầy Kurihara có cả bản tiếng Việt và bản tiếng Nhật.

Các cập nhật và bổ sung thì dán dần ở dưới đó như mọi khi.

Tháng 4 năm 2026,

Giao Blog

---

Hirohide Kurihara

Snotdrpseoc0ihmf6ờ2282t12i0943t3h2c4ha i98gh1tgtimlucmfacu84 ·

この見慣れた光景も，見納めとなる。古田元夫日越大学学長が10年の任期を全うされ，間もなくご帰国される。日越大学の発展に向けた多大なご尽力に深い敬意と感謝の意を表すとともに，今後ますますのご健勝とご活躍をお祈りする次第である。思い返すと，「ベトナム（越南）」という国名の由来も知らないままに，東大駒場の古田先生の研究室の扉を叩いたのが1979年。そして，1982年に来日されたヴァン・タオ教授（ベトナム歴史学研究所所長）を囲む研究会で，江口朴郎先生の難解（不可解）な日本語を冷静かつ淡々とベトナム語に翻訳されるお姿を見て，「この方は常人ではない」と強く認識した。この判断がいかに正しかったか，自負している。

Cảnh quen thuộc này cũng sẽ khép lại. Hiệu trưởng đầu tiên của Đại học Việt – Nhật, GS.TS. Furuta Motoo, đã hoàn thành nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam (2016–2026) và sắp trở về nước. Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và sự kính trọng đối với những đóng góp to lớn của Giáo sư cho sự phát triển của Đại học Việt – Nhật. Kính chúc Giáo sư luôn dồi dào sức khỏe và tiếp tục gặt hái nhiều thành công trong chặng đường sắp tới.

Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi vẫn còn nhớ lần đầu tiên gõ cửa văn phòng của thầy Furuta—khi đó là trợ giáo tại Khoa Đại cương, Đại học Tokyo—vào năm 1979, khi mà bản thân tôi còn chưa hiểu rõ về nguồn gốc của quốc hiệu “Việt Nam”.

Tiếp đó, vào năm 1982, thầy Furuta đã tổ chức một buổi gặp gỡ giao lưu với GS. Văn Tạo (khi đó là Viện trưởng Viện Sử học thuộc UBKHXH) ngay tại Khoa Đại cương, ĐH Tokyo. Khi ấy, tôi đã chứng kiến thầy Furuta với phong thái hết sức điềm tĩnh chuyển tải những nội dung tiếng Nhật khó hiểu của cố GS. Eguchi Bokuro sang tiếng Việt. Qua sự việc này, tôi nhận ra thầy Furuta là một học giả phi thường. Đến hôm nay, tôi càng tự hào khi thấy nhận xét ấy hoàn toàn đúng đắn.

https://www.facebook.com/hirohide.kurihara.3/posts/pfbid02uyihcUpLLLsV4Tziviaf711FrptF3me1twv2Uyn5Qe3EEtLCWiQGLTn4q226e7ACl

---