Về làng Hoa Lũy, một ngôi làng độc đáo ở vùng Diễn Châu của xứ Nghệ, chúng tôi đã cùng nhau quan sát từ rất nhiều năm nay. Bản thân tôi thì bắt đầu đi khảo sát Hoa Lũy và các làng xóm xung quanh từ năm 2010, tức cách nay khoảng 16 năm.
Hoa Lũy từ trong truyền thống, hàng trăm năm qua, là làng không có chùa. Đến nay (mùa xuân 2026), cũng chưa có chùa ! Có thể đọc lại bài học thuật mới công bố ở đây và ở đây.
Hoa Lũy đã sản sinh ra 3 thế hệ nhà văn độc đáo trong thế kỉ 20 và 21: nhà văn Thanh Châu (gắn với thời kì 1930-1945 và tờ Tiểu thuyết Thứ Bảy), nhà văn Sơn Tùng (gắn với những tác phẩm danh tiếng viết về Hồ Chủ tịch), nhà văn Thiên Sơn (tác giả của nhiều bộ tiểu thuyết ở đầu thế kỉ 21 như Dòng sông chết, Đại gia, Cuộc phân tranh,...). Đọc thêm ở đây.
Mùa xuân 2026, Hoa Lũy đang rộn ràng với mùa cá trích. Bây giờ, đang hình thành làng cá trích Diễn Kim. Diễn Kim, là tên xã, "xã Diễn Kim" đã tồn tại mấy chục năm cho đến ngày 1/7/2026.