Nhìn toàn diện, thì Búp Trên Cành ở giai đoạn sau (giai đoạn mà lứa chúng tôi ở thập niên 1980) thì có Búp Văn và Búp Vẽ.
1. Búp Vẽ thì cơ bản là các thiếu nhi ở thị xã Thái Bình (thời đó), nên hết buổi học thì lại về lại nhà mình, không ở kí túc xá, cũng không có giao lưu cả ngày cả tối cả đêm rồi cả trong giấc mơ như Búp Văn.
Búp Văn ở Hội (tức Hội Văn học Nghệ thuật Thái Bình, gọi tắt là "Hội Văn nghệ" hay "Hội") hàng mấy tuần, có cấp dưỡng nhà bếp cả ba bữa, ngày thì học lí luận hay trao đổi kinh nghiệm cầm bút của các nhà văn nhà thơ thực thụ, rồi cặm cụi viết cả trưa chiều tối. Đến khuya vẫn cùng nhau mải chơi bao nhiêu thứ trò vui nhộn, bộc lộ rất nhiều năng khiếu cá nhân. Rồi có khi cùng nằm ngủ trên bàn lớn ở Hội trường, trên là chiếc quạt trần có nhiệm vụ đuổi muỗi. Chỉnh quạt trần sao cho vừa đủ độ mát, độ tỏa rộng, lại ít tiếng ồn, thật ra là một nghệ thuật !
2. Tôi thì ở Búp Văn nhưng rất hay la cà bên Búp Vẽ.
Nên tôi thân với hai người thầy của Búp Vẽ, là họa sĩ Bùi Tằng Hoàn và họa sĩ Hà Trí Dũng. Thầy Hoàn thì tuổi cha chú. Còn thầy Dũng thì tuổi trẻ như anh trai của các lứa Búp.
Mùa hè thứ hai gì đó (không phải mùa hè đầu tiên), tôi về Hội học Búp Văn, gặp một người đàn ông điển trai, để ria mép và đội mũ lưỡi trai ở trong khuôn viên Hội. Ấn tượng từ cái nhìn đầu tiên.
Mà sao, người trẻ tuổi và điển trai thế mà lại biết tôi là người Trình Phố, mà hỏi: cháu người làng Trình Phố có cụ Bùi Viện à ? Ơ, sao có người hỏi về Bùi Viện làng Trình Phố của tôi nhỉ ? Lúc ấy, tôi mới hơn 10 tuổi, nên rất ấn tượng về câu hỏi có vẻ đột ngột. Đó là người ở bên ngoài đầu tiên hỏi trực diện về làng Trình Phố của tôi, nên tôi nhớ mãi.
Tôi trả lời họa sĩ: Bùi là họ ngoại của cháu. Cụ Bùi Viện là một cụ họ đời xa bên đằng ngoại ạ.
Sau này, thầy Bút Ngữ có viết một cuốn tiểu thuyết lịch sử về cụ Bùi Viện. Thầy đánh máy chữ, đặt giấy than, và tặng tôi một bản thảo (mỗi lần đặt giấy than thì có 5 bản). Mãi đến năm 2017, khi thăm thầy sau dịp Tết Nguyên Đán, thầy tặng tôi bản in (tái bản) của cuốn tiểu thuyết đó. Thầy bảo: làng Trình Phố có bao nhiêu điều, mình chưa viết xong những thứ mình muốn viết, mà mới chỉ được cụ Bùi Viện mà thôi.
3. Sau này, tôi cứ ở xa quan sát các tác phẩm của họa sĩ điêu khắc gia Hà Trí Dũng. Tiêu biểu nhất là tượng cụ Lê Quý Đôn ở trước khuôn viên Thư viện tổng hợp Thái Bình ngày xưa. Cơ bản đi thư viện thời Chuyên Thái Bình của tôi là cũng để thêm một lần ngắm bức tượng đó. Những bức ảnh đen trắng thời đó, chúng tôi hay chụp ở chỗ pho tượng ấy.
Sau đó là Hà Trí Dũng với tượng Đức Thánh Trần. Rồi cả đợt họa sĩ ra đảo xa bở làm các pho tượng đặc biệt.
Cả thời ở Hội, tức hội học ở biên chế Búp Văn và tranh thủ la cà Búp Vẽ, thời lên mười ấy, tôi hay tha thẩn thử các đồ nghề của họa sĩ. Ông cứ để tôi thoải mái nghịch ! Dĩ nhiên tôi nghịch hiền thôi, không làm sai làm hỏng gì của ông bao giờ. Tôi ngắm các bức vẽ hay các bức chạm khắc, rồi lại nhìn ngắm ông xoay trần ra vẽ vẽ, chỉnh chỉnh.
4. Ấy thế rồi, bẵng đi mấy chục năm, mãi đến dịp kỉ niệm Nhà Búp 3 tuổi (2019-2021), vẫn trong không khí phòng chống covid-19 dữ dội, tôi lại gặp lại họa sĩ. Ông lại đường đột hỏi: người làng Trình Phố quê cụ Bùi Viện nhỉ ! Nụ cười với hàng ria mép vẫn như ngày xưa. Ông vẫn nhỏ nhẹ và hiền hậu như thời tôi còn bé tí !
Vừa rồi, kỉ niệm 50 năm Búp Trên Cành, ông tham dự với tư cách một người thầy và một người bạn lâu năm của Búp Trên Cành Thái Bình.
Tập san Búp Trên Cành ngày ấy (1976-1998) được họa sĩ Hà Trí Dũng chăm sóc phần mĩ thuật. Hôm nay, trên Fb cá nhân, ông viết:
"Một thời vẽ bìa, minh họa tạp chí BTC chưa có Đồ họa vi tính, phải vẽ tay in thủ công nên hạn chế chỉ vẽ 3 màu + màu chồng màu + lợi dụng nền giấy thành một màu trắng, can khắc trên bản khắc gỗ rồi đưa vào máy in Ti-pô".
Tập san Búp Trên Cành được sản xuất ra trong điều kiện kĩ thuật của thời bao cấp ngày xưa là như vậy, thật trân quý biết bao nhiêu, với bao công lao của các thầy Búp Văn và các thầy Búp Vẽ.
Các bức ảnh về thầy Hà Trí Dũng ở dưới đây là tôi đã sưu tầm nhiều năm. Giao Blog đã có nhãn hà-trí-dũng và bùi-tằng-hoàn (ở bên cạnh các nhãn bút-ngữ, bùi-công-bính, kim-chuông, đức-hậu,...) từ thời kì đầu tiên, tức khoảng từ năm 2008 (cũng gần 20 năm) !
Tháng 8 năm 2026,
Giao Blog
 |
| Tượng Lê Quý Đôn, 1988, Thư viện Tổng hợp Thái Bình |
---
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.