Trong ĐVSKTT (Đại Việt sử kí toàn thư) đúng là có ghi về việc "đội mo nang" phần kỉ nhà Trần. Nguyên chữ Hán là "phụ thác" (負籜).
Từ đây trở xuống là sưu tập các lí giải về "phụ thác" từ các góc nhìn khác nhau.
Các ý kiến được sưu tập dần dần.
Tháng 7 năm 2026,
Giao Blog
Nguồn: https://www.hkcww.org/hkplant/readid.php?id=3900
Nguồn: https://sutian.moe.edu.tw/und-hani/su/2788/
---
---
---
Thực ra gọi là lễ hội Mo Nang hay là yến tiệc Mo Nang nghe thực thô bỉ. Nguyên văn Toàn thư chép về việc này như sau: “帝賜宴内殿群臣皆預及醉坐者皆起攔手而𰙔御史中相後改中尉陳周普隨人攔手然不他𰙔但云史官𰙔云爾史官𰙔云爾厥後宴席有負籜音託笋皮也槌行酒令則愈麄矣 - Vua ban yến ở nội điện, các quan đều dự. Đến khi say, mọi người đứng cả dậy, dang tay mà hát. Ngự sử trung tướng (sau đổi là Trung uý) Trần Chu Phổ Cũng dang tay theo mọi người, nhưng không hát câu gì khác, chỉ nói: “Sử quan ca rằng, sử quan ca rằng”. Sau này, trong yến tiệc, có người đội mo nang, cầm dùi làm tửu lệnh thì lại càng thô bỉ lắm”.
Trong đoạn này mô tả cung yến trong nội điện dưới thời Trần, người tham gia có hoàng đế và các quan, thực chất đây là một buổi tiệc rất bình thường. Cùng nhau uống rượu, khi say thì năm tay hát hò. Sau có người đội mo nang cầm dùi làm lệnh tửu, vậy tửu lệnh酒令 là gì? Hiểu đơn giản thì tửu lệnh là trò chơi dùng để trợ hứng trong các buổi yến tiệc thời cổ đại. Mọi người cử một người làm lệnh quan (người điều khiển cuộc chơi), những người còn lại phải tuân theo hiệu lệnh của người này, lần lượt ngâm thơ, đối câu hoặc thực hiện các trò chơi khác. Ai vi phạm quy định hoặc thua cuộc sẽ bị phạt uống rượu. Nam sử, quyển 22, Vương Đàm Thủ Truyện viết: “湘東王繹時為丹陽尹，與朝士宴集，屬規為酒令。- Tương Đông Vương Dịch khi giữ chức Đan Dương doãn, cùng các triều thần tụ họp yến tiệc, bèn đặt ra tửu lệnh” (Cụ thể xin phép lên riêng bài tửu lệnh sau, xin giải thích ngắn gọn như vậy). Lệnh tửu là cái nhã xuất hiện từ Tiên Tần, ban đầu được dùng để hạn chế việc uống rượu và giám sát người dự tiệc nhằm tránh những hành vi thất lễ trong lúc uống rượu. Vào thời Xuân Thu – Chiến Quốc, phong tục uống rượu và nghi lễ trong yến tiệc đã có những hình thức như đương diên ca thi 當筵歌詩(ngâm thơ ngay tại tiệc) và ức tịch tác ca 即席作歌, (ứng tác ca khúc tại chỗ). Trò chơi đầu hồ (投壶), được phát triển từ nghi lễ xạ lễ, trên thực tế cũng là một hình thức của tửu lệnh. Hà Quyền Hành và cộng sự phân loại tửu lệnh thành bảy nhóm: lệnh chữ và từ ngữ, lệnh thơ và ngữ cú, lệnh hoa – chim – cá – côn trùng, lệnh xúc xắc, lệnh đoán quyền, thông lệnh và trù lệnh. Những loại tửu lệnh phức tạp, đòi hỏi vốn học vấn và mang đậm tính hàn lâm thường phổ biến trong giới trí thức, được gọi là nhã lệnh 雅令. Bởi vì là nhã lệnh mà lại đội mo nang, cầm dùi làm tửu lệnh thì sử quan phê là thổ bỉ cũng đâu có gì lạ? Qua giải thích một hồi ta thấy nó bình thường, và thực sự nó chỉ bất thường khi Trần Thanh Cảnh “thêm mắm dặm muối” để biến bữa tiệc thành một buổi tiệc ái dục, thác loạn.
Có bạn thắc mắc, theo Hán Việt tự điển của Thiều Chửu giải thích từ thác籜này nghĩa là cật tre, mo nang (bẹ măng). Vậy tại sao bản dịch là mo nang mà không phải là cật tre?
Ở đây từ thác 籜 theo Quốc ngữ từ điển 國語辭典 chú thì thác là vỏ tre, vỏ măng. Trúc thác竹箨 là vỏ tre, duẫn thác笋箨 là vỏ măng. Đỗ Phủ trong bài Nghiêm Trịnh công trạch đồng vịnh trúc viết: “綠竹半含籜，新梢才出牆。- Trúc xanh vẫn còn nửa thân nằm trong bẹ măng; ngọn non mới vừa nhô vượt khỏi tường”. Trong Sơn Hải Kinh chép: “甘棗之山，其下有草，葵本而杏葉，黃花而莢實，名曰籜。可以已瞢。- Dưới núi Cam Táo có một loài cỏ, gốc giống cây quỳ, lá giống lá hạnh, hoa màu vàng, quả dạng quả đậu (quả giáp), tên gọi là Thác. Ăn loài cây này có thể chữa chứng mộng mị, mê muội”. Về âm đọc, Chính vận chú là tha các thiết他各切, Tập vận chú là Thát các thiết đều đọc là Thát. Trở lại với văn bản của Toàn thư, phần cước chú đã chú thích rất rõ “託笋皮也 - âm thác duẫn bì dã” nên trong bản dịch dịch là mo nang (bẹ măng) là chính xác và không có vấn đề gì cần bàn cãi.
Tóm lại chẳng ai cấm sang tác truyện lấy cảm hưng từ lịch sử hay viết truyện về nhân vật lịch sử, nhưng hãy tôn trọng tiền nhân và đừng “bôi tro trát trấu” vào mặt các cụ. Đừng dùng nghệ thuật làm cái cớ nguy biện cho sự dung tục và không chịu đầu tư chất xám.
https://www.facebook.com/groups/HistoryEnthusiastsVN/posts/2254664095347521
...
...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.