Bài đầu tiên in năm 2025.
Dưới đó là các thông tin cập nhật và bổ sung.
Tháng 7 năm 2026,
Giao Blog
---
Tại Ninh Bình, việc trồng và chế biến cây dược liệu đang phát triển mạnh mẽ, với nhiều làng nghề và hợp tác xã chuyên canh cây thuốc nam, góp phần bảo tồn tri thức y học cổ truyền và thúc đẩy kinh tế địa phương...
Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, chỉ trong vòng mười năm trở lại đây, nhiều hợp tác xã chuyên trồng cây dược liệu đã hình thành và phát triển kinh tế hiệu quả, tạo thu nhập tốt cho nông dân địa phương. Điển hình như Hợp tác xã Sản xuất và tiêu thụ Dược liệu Yên Sơn (TP.Tam Điệp) thành lập năm 2017, đã phát triển vùng trồng dược liệu rộng 16 ha với các loại cây như cà gai leo, nghệ, hà thủ ô, đinh lăng...
Hợp tác xã Dược liệu Đông Sơn (TP.Tam Điệp) chuyên trồng cây tràm và chưng cất tinh dầu. Hợp tác xã Nấm và dược liệu Khánh Công (huyện Yên Khánh) được thành lập năm 2017, hiện đang trồng dược liệu trên diện tích 15 ha. Tổ hợp tác trồng cây dược liệu Cách Tâm (huyện Kim Sơn) thành lập năm 2022. Hợp tác xã Sản xuất và chế biến dược liệu Nam Sơn (TP.Tam Điệp) ra mắt vào tháng 12/2024, tập trung vào trồng và chế biến cây dược liệu an toàn, chất lượng, nhằm kết nối thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.
Vừa qua, theo chân các lãnh đạo huyện Gia Viễn, chúng tôi được chứng kiến sự “ăn nên làm ra” của những nông dân, hợp tác xã theo nghề trồng cây dược liệu tại địa phương. Nằm dưới chân núi chùa Bái Đính, làng Sinh Dược ở xã Gia Sinh là nơi nổi tiếng với truyền thống trồng và sử dụng cây thuốc nam từ xa xưa. Đây là một xã miền núi thuộc vùng đệm của khu rừng đặc dụng Hoa Lư. Theo thống kê của Viện Điều tra Quy hoạch rừng, trong khu rừng đặc dụng Hoa Lư có 677 loài thực vật, trong đó có 311 loài có thể dùng làm thuốc.
NGƯỜI DÂN HƯỞNG LỢI TỪ CÂY DƯỢC LIỆU
Ông Lê Văn Cường, Bí thư Huyện ủy Gia Viễn, cho biết tên làng Sinh Dược bắt nguồn từ truyền thuyết Thiền sư, danh y Nguyễn Minh Không (thế kỷ 11) đi tìm thuốc chữa bệnh “Hóa hổ” cho vua nhà Lý. Ngài tìm được nhiều loài thuốc mọc tự nhiên khắp một vùng bán sơn địa nên đặt tên nơi này là Sinh Dược. Đến nay, vùng đồi núi Sinh Dược vẫn còn nhiều cây thuốc quý như: bình vôi, ngành ngạnh, hoài sơn, hương nhu, sả chanh, trầu không, tầm bóp... Tháng 4/2022, Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình ban hành quyết định, cấp bằng công nhận danh hiệu Làng nghề cho làng Sinh Dược.
Năm 2014, Hợp tác xã Sinh Dược được thành lập, đã tổ chức sản xuất, trồng cây thuốc nam tại vườn tạp của các hộ dân, sau đó thu mua, chế biến thành những sản phẩm chăm sóc sức khỏe như cao gội, dầu gội đầu, cao xoa bóp, xà bông mùi Tết. Một trong những sản phẩm được khách hàng đánh giá cao của Hợp tác xã Sinh Dược là muối ngâm chân, sử dụng muối khoáng kết hợp với thảo dược. Đây là một bài thuốc quý từng được các nhà vua xưa sử dụng để dưỡng sinh, không chỉ hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp hiệu quả và an toàn cho người bệnh, mà còn góp phần giải quyết các hệ quả do bệnh khớp gây ra như mất ngủ, lạnh chân tay, khí huyết lưu thông kém…
Đáng chú ý, một số sản phẩm của Hợp tác xã đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao tỉnh Ninh Bình như: Tranh lá Bồ Đề, Muối ngâm chân, Trà An Thái. Đến nay, Hợp tác xã Sinh Dược có 3 xưởng sản xuất chế biến sản phẩm từ cây dược liệu. Năm 2024, doanh thu của Hợp tác xã đạt trên 30 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn 70 lao động địa phương với mức thu nhập từ 6 - 15 triệu đồng/người/tháng.
Cùng với hoạt động sản xuất, làng nghề Sinh Dược đang kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái với hơn 2.000m2 gồm: phòng tranh nghệ thuật Bồ đề, các phòng tắm ngâm khoáng nóng thảo dược, ẩm thực, du lịch homestay, thăm cánh đồng dược liệu,… thu hút rất nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế đến tham quan, trải nghiệm.
BẢO TỒN CÁC CÂY THUỐC QUÝ
Tiếp tục hành trình, chúng tôi ghé thăm chùa Bái Đính ở xã Gia Sinh. Nơi đây không chỉ nổi tiếng là quần thể tâm linh lớn bậc nhất Việt Nam, mà còn là nơi gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống gắn với y học cổ truyền. Tại chùa Bái Đính, các vườn dược liệu được quy hoạch bài bản, hài hòa với kiến trúc tổng thể, trở thành điểm nhấn sinh thái và văn hóa đặc sắc trong không gian Phật giáo.
Ông Nguyễn Xuân Trung, đại diện Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường – Chủ đầu tư chùa Bái Đính, cho biết trước kia, nơi đây gần như chỉ là những ngọn đồi trọc. Từ sau khi chùa được xây dựng, chúng tôi đã trồng nhiều loại cây dược liệu quý để phủ xanh các khoảng trống, các khu vườn trong khuôn viên chùa. Việc này không chỉ góp phần tạo cảnh quan xanh mát, thanh tịnh, mà còn mang ý nghĩa bảo tồn nguồn gen cây thuốc quý, phục vụ công tác nghiên cứu, chữa bệnh theo phương pháp y học dân tộc.
Cùng đoàn các nhà khoa học, với nhiều Giáo sư, Phó giáo sư, Tiến sĩ về ngành y dược đến tham quan đền Đức Thánh Nguyễn (thờ Quốc sư Minh Không) ở xã Tiến Thắng, chúng tôi được lãnh đạo huyện Gia Viễn đưa ra vườn cây dược liệu Nguyễn Minh Không. Vườn trồng và bảo tồn hơn 100 loài cây thuốc quý, được phân chia thành nhiều khu vực: Thảo dược viên Đền Thánh, Vườn thuốc nhân dân, Vườn thuốc đời người. Riêng trong “Vườn thuốc đời người” – khu trưng bày cây thuốc được phân loại theo từng giai đoạn đời người: từ sơ sinh, thiếu niên, trung niên đến cao tuổi. Đây không chỉ là nơi lưu giữ, trình diễn hàng trăm loài thảo dược quý như trà hoa vàng, xạ đen, cúc tần bì, mạch môn, mộc hương… mà còn là điểm đến hấp dẫn du khách trong thời gian gần đây.
Theo bà Vũ Thị Dược, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Gia Viễn, những năm gần đây, tỉnh Ninh Bình đã ghi nhận nhiều bước tiến trong việc phát triển vùng trồng cây dược liệu, đặc biệt là thông qua việc kết hợp giữa nông nghiệp, du lịch sinh thái và bảo tồn giá trị truyền thống. Tỉnh cũng đã phối hợp với Viện Di truyền Nông nghiệp thực hiện đề tài nghiên cứu bảo tồn và phát triển cây dược liệu Kim ngân và Tam phỏng. Mô hình được triển khai tại xã Gia Sinh và xã Sơn Hà, với quy mô 4 ha, cho năng suất 12 – 16 tấn dược liệu/năm.
“Huyện Gia Viễn đã đi đầu trong phong trào gây dựng các khu vườn dược liệu, trồng cây tại các thung thuốc cổ qua kế hoạch trồng, bảo tồn dược liệu tại các điểm di tích như: thung thuốc Thung Ông tại Thung Lau; thung thuốc Thung Bà tại Thung Lá xã Gia Hưng; thung thuốc Thánh Hoa – trà Hoa vàng tại núi Kiếm Lĩnh; vườn thuốc vua tại Đền Thánh Nguyễn…”, bà Dược chia sẻ.
Mặc dù có nhiều tiềm năng, song hầu hết các mô hình trồng dược liệu tại Ninh Bình hiện nay mới dừng ở việc phát triển quy mô trồng trọt và chế biến, chưa thực sự gắn kết với yếu tố “địa linh” tài nguyên văn hóa, tâm linh và danh thắng thiên nhiên vốn là thế mạnh của vùng đất này. Thực trạng phát triển dược liệu tại Ninh Bình vẫn còn những hạn chế, như thiếu liên kết giữa sản xuất, chế biến và du lịch sinh thái.
KẾT HỢP TRỒNG CÂY DƯỢC LIỆU VÀ DU LỊCH TÂM LINH
Để phát triển bền vững vùng địa linh dược liệu tại Ninh Bình, bà Vũ Thị Dược cho rằng tỉnh Ninh Bình cần tập trung vào các giải pháp chiến lược như: quy hoạch tổng thể vùng trồng dược liệu gắn với bảo tồn đa dạng sinh học; phát triển mô hình kinh tế tích hợp giữa nông nghiệp, du lịch trải nghiệm và văn hóa tâm linh, như xây dựng các vườn thảo dược gắn với di tích lịch sử; ứng dụng khoa học công nghệ trong nhân giống, sơ chế và xây dựng thương hiệu sản phẩm đạt chuẩn quốc tế.
Theo bà Dược, xây dựng một quy hoạch tổng thể là nhiệm vụ tiên quyết. Quy hoạch này cần dựa trên điều kiện sinh thái, khí hậu, thổ nhưỡng của từng tiểu vùng nhằm xác định rõ vùng trồng phù hợp cho các loài dược liệu quý như trà hoa vàng, cam thảo đất, cam thảo dây, sâm Cúc Phương… Việc khoanh vùng cần được thực hiện dựa trên nghiên cứu khoa học, kết hợp với dữ liệu bản đồ sinh thái và kiến thức bản địa, đồng thời tích hợp vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
“Việc khai thác các yếu tố văn hóa – lịch sử (như Tràng An, Cúc Phương, cố đô Hoa Lư…) kết hợp với phát triển cây dược liệu sẽ là hướng đi chiến lược trong tương lai, giúp nâng cao giá trị sản phẩm, tạo điểm nhấn du lịch và xây dựng thương hiệu “dược liệu địa linh” đặc trưng của Ninh Bình”, bà Dược nhận định.
Đồng thời, bà Dược cho rằng mô hình trang trại dược liệu nên được thiết kế như trang trại mở, nơi du khách có thể trực tiếp tham gia các hoạt động như thu hái cây thuốc, học cách chế biến các sản phẩm từ dược liệu, kết hợp mua sắm sản phẩm địa phương...
Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 26-2025 phát hành ngày 30/06/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
https://postenp.phaha.vn/tap-chi-kinh-te-viet-nam/detail/1473
https://vneconomy.vn/phat-trien-cay-duoc-lieu-gan-voi-du-lich-tai-ninh-binh.htm
---
BỔ SUNG
3.
Duối – Dược liệu quý trong cây cỏ tự nhiên
Duối là cây thường được trồng làm hàng rào ở các vùng nông thôn Việt Nam, tạo nên vẻ đẹp của làng quê. Bên cạnh đó, các bộ phận của cây như rễ, thân, lá cũng có được sử dụng trong trị bệnh. Duối có vị đắng, chát, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, cầm máu, sát trùng.
Cây Duối Thất Hiền tại Nhà Duối
Theo dân gian truyền lại, các bộ phận trong cây Duối đều có thể chế biến thành thuốc bao gồm vỏ rễ, vỏ thân, lá và mủ cây. Một số tác dụng chính từ cây Duối có thể kể đến như chữa đau nhức đầu, đau nhức răng, chứng bí tiểu, tiểu rát, sỏi thận và trị mụn nhọt sưng tấy chưa vỡ mủ,…
Các thành phần trong lá cây Duối cho thấy tác dụng chống viêm. Bên cạnh đó, còn có tác dụng kháng khuẩn, tác động lên nhiều chủng vi khuẩn khác nhau, đặc biệt là các vi khuẩn gây bệnh vùng mũi họng.
Duối như một người bạn của nhà nông, là bạn của bà con nông dân, vừa che bóng mát vừa có công dụng cho sức khỏe.
Vườn Nhà Duối – Hòa mình không gian thiên nhiên mang hơi hướng Phật giáo
Hòa mình vào không gian vùng đất cổ xưa, lắng nghe tiếng vọng lịch sử và xúc cảm từ những người đi trước kể lại sự tích về những rặng duối tại vùng đất Kim Sơn – Sơn Tây.
Từ xa xưa, tại đất Kim Sơn địa linh nhân kiệt này có một rặng duối lớn, người dân nơi đây quen gọi là Tràng Lọc Bọc đã bị chìm sâu dưới lòng hồ từ những năm 60 của thế kỷ trước. Và cơ duyên, Nhà Duối lại được xây dựng và đặt tên vô tình trùng hợp với cái tích lưu truyền ở đây như một sự sắp đặt của nhân duyên.
Không gian nên thơ tại Vườn Nhà Duối
Nhà Duối được cư ngụ ngay bên tràng đất nhỏ bé thuộc địa hình chuyển tiếp giữa vùng núi cao dưới chân Ba Vì với vùng đồng bằng thấp, cùng nét đặc trưng của miền địa hình "bán sơn địa". Các dạng đồi núi thấp cổ xưa, nay đã trở thành những "đảo nổi" giữa hồ nước và Nhà Duối hiện lên như một nét chấm phá vừa lung linh, vừa huyền bí trên bức tranh thiên nhiên xanh mướt.
Từ câu chuyện về cây Duối quá đỗi gần gũi, thân thương với biết bao thế hệ tuổi thơ với vị Duối nhan nhác, màu quả Duối ruộm vàng óng ả, cho tới văn hóa trồng Duối để làm hàng rào của người dân đồng bằng Bắc Bộ, hay cây Duối là một vị thuốc Nam quý mà Đại Danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh – ông tổ nghề thuốc Nam có nhắc tới trong Nam Dược Thần Hiệu.
Đến với Nhà Duối du khách được chào đón bằng 3 tiếng chuông, đưa đi thăm Mạch Cát Tường, thăm thư viện Mạt Na, thăm phòng ăn Đề hồ, phòng lưu trú có bồn tắm thảo dược.
Mỗi nơi ở đây đều có các câu chuyện khác nhau.
Rồi nghe tích về bia Duyên Ngư Cư Sĩ, nghe chuyện về Khánh Cái, Chuông Cái và truyền thuyết Tiên Rồng của người Việt…
Nhà Duối quá đỗi bình yên với những không gian mang đậm chất Phật Giáo, mỗi một không gian đều có những giá trị riêng gắn với như phòng Ba La Mật, Phòng Mudita, Thư viện Mạt Na, Phòng ăn Đề Hồ và Sáu Phòng Lục Độ… không chỉ giúp du khách có những phút giây an yên mà còn hơn thế.
Tại đây, du khách được trải nghiệm những món ăn dân giã của miền đất Sơn Tây, vị bếp xưa, hay những bữa cơm chay mà gia chủ chọn. "Món ăn" đặc biệt gây ấn tượng với du khách, tạo ra sự khác biệt có một không hai, ấy chính là nghi thức thực hành "5 tiếng chuông Thanh Mai" trước mỗi bữa tại phòng ăn Đề Hồ.
Ngoài ra, tại Nhà Duối còn mang đến cho những vị khách ghé thăm trải nghiệm ngâm chân thảo dược nước nóng miễn phí, hoặc chưng cất tinh dầu từ những cây thảo dược được trồng trong vườn nhà.
Vườn Nhà Duối không chỉ là một nơi nghỉ dưỡng với những phong cách cổ xưa, những vị khách đến với Nhà Duối thưởng thức một chút hương vị chốn thôn quê, chiêm nghiệm những giá trị cuộc sống qua từng câu chuyện với cây cỏ. Khách đến nơi đây đều được tiếp đãi như những người con xa quê trở về với nếp thôn quê sau những chốn ồn ào của phồn hoa thành thị.
Đến Nhà Duối một lần rồi bạn sẽ muốn chồng bạn, con bạn, cha mẹ bạn, người thân của bạn lần sau cũng đến cùng bạn, để cùng lắng lại, thấu hiểu nhau hơn, gần nhau hơn và gần với nhiều giá trị văn hóa mà nếp xưa cứ lấp lánh trong từng hiện vật, từng câu chuyện đầy nhân văn, vừa linh thiêng, vừa mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc.
PV
https://suckhoedoisong.vn/vuon-nha-duoi-lap-lanh-nep-xua-tren-vung-dat-co-kim-son-169230301095756185.htm
2.
Hội nghị ra mẳt tổ hợp tác trồng cây dược liệu Cách Tâm
Ngày 18/5/2022, tại nhà văn hóa thôn Cách Tâm, xã Xuân Chích, huyện Kim Sơn các thành viên Tổ hợp tác trồng cây dược liệu Cách Tâm đã tổ chức Lễ ra mắt và chính thức đi vào hoạt động. Các đồng chí Vũ Văn Cung, Phó Chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh; Đào Thị Thanh Thơm, Phó Chủ tịch Hội liên hiệp phụ huyện Kim Sơn; lãnh đạo Đảng ủy, UBND, các ban ngành đoàn thể xã Xuân Chính và toàn thể thành viên tổ hợp tác; phóng viên báo, truyền hình tỉnh và huyện tới dự và đưa tin.
Ngày 18/5/2022, tại nhà văn hóa thôn Cách Tâm, xã Xuân Chích, huyện Kim Sơn các thành viên Tổ hợp tác trồng cây dược liệu Cách Tâm đã tổ chức Lễ ra mắt và chính thức đi vào hoạt động. Các đồng chí Vũ Văn Cung, Phó Chủ tịch Liên minh hợp tác xã tỉnh; Đào Thị Thanh Thơm, Phó Chủ tịch Hội liên hiệp phụ huyện Kim Sơn; lãnh đạo Đảng ủy, UBND, các ban ngành đoàn thể xã Xuân Chính và toàn thể thành viên tổ hợp tác; phóng viên báo, truyền hình tỉnh và huyện tới dự và đưa tin.
Được sự quan tân và sự giúp đỡ của Liên minh hợp tác xã tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện Kim Sơn, Hội Phụ nữ xã Xuân Chính, Tổ hợp tác trồng cây dược liệu Cách Tâm được thành lập và ra mắt với 08 thành viên là các hộ trồng cây dược liệu tại xã Xuân Chính, vốn góp của các thành viên là 2.400.000 đồng, ngành nghề hoạt động: trồng cây dược liệu; bà Phạm Thị Luyến, được bầu làm tổ trưởng.
Kết thúc buổi ra mắt, các đại biểu đã thăm mô hình trồng cây dược liệu của các thành viên THT, động viên bà con nhân dân với mô hình trồng cây dược liệu đã góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng có giá trị kinh tế và giúp chữa bệnh, nâng cao sức khoẻ cho con người cùng với nền y dược Việt Nam cũng như trên địa bàn./.
Nguyễn Hường, Phòng Nghiệp vụ
https://lmhtxninhbinh.org.vn/hoat-dong-lmhtx-tinh/hoi-nghi-ra-mat-to-hop-tac-trong-cay-duoc-lieu-cach-tam-191.html
1.
24/07/2017 20:01
Trong đó có vùng dược liệu trạch tả tại Kim Sơn, Yên Khánh gần 150 ha; vùng dược liệu Bồ công anh, Bạch chỉ tại các xã Chính Tâm, Xuân Thiện, Chất Bình (huyện Kim Sơn) và Khánh Thủy (huyện Yên Khánh) khoảng 50 ha; vùng dược liệu Ðương quy, Ngưu bàng, Sinh địa ở huyện Nho Quan gần 20 ha...
Tiêu biểu có dự án "Ứng dụng khoa học công nghệ xây dựng mô hình sản xuất giống và dược liệu đinh lăng lá nhỏ tại tỉnh Ninh Bình" rộng 30 ha, nằm trong một thung lũng được bao quanh bởi núi Cổ Ngựa ở xã Gia Lâm, huyện Nho Quan, do Công ty TNHH Dược liệu Vũ Gia thực hiện từ tháng 11-2016 đến tháng 5-2020. Tổng kinh phí thực hiện dự án là tám tỷ đồng, trong đó ngân sách khoa học Nhà nước do Bộ Khoa học và Công nghệ cấp 3,35 tỷ đồng, còn lại là kinh phí do công ty tự thu xếp.
Ðinh lăng là thành phần chính trong nhiều loại thuốc. Tất cả các bộ phận của loại cây này đều có thể dùng chế biến thuốc. Hiện thị trường tiêu thụ đinh lăng rất rộng mở, thời điểm hiện tại, giá của cành và lá đinh lăng dao động từ 22 đến 30 nghìn đồng/kg tươi. Củ đinh lăng có giá cao hơn tùy thuộc vào năm tuổi của cây, cây từ ba đến năm tuổi giá 100 đến 120 nghìn đồng/kg; cây lâu năm có thể lên tới một triệu đồng/kg. Những cây từ 15 đến 20 năm tuổi, trọng lượng củ thường là lên tới 20 kg/cây được coi là "nhân sâm của người nghèo", vì chứa nhiều hợp chất saponin.
Trao đổi với chúng tôi, Chủ tịch Công ty TNHH Dược liệu Vũ Gia Vũ Văn Tâm cho biết: Với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Trung tâm Nghiên cứu trồng và chế biến cây thuốc, quy trình trồng và chăm sóc cây đinh lăng thâm canh cao đã được thiết lập. Dự án đầu tư hệ thống tưới tự động cho toàn bộ diện tích trồng. Các tiêu chuẩn "Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc" GACP-WHO được áp dụng. Dự án sẽ tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật cho 100 nông dân trồng cây đinh lăng quy trình GAP và sơ chế và bảo quản đinh lăng theo GACP. Ðồng thời, xây dựng mô hình cơ sở sơ, chế biến đinh lăng theo tiêu chuẩn GACP với sản lượng dự kiến đạt 10 tấn khô/năm.
Cùng với cây đinh lăng, trong khu vực thung lũng núi Cổ Ngựa với lợi thế tự nhiên, thổ nhưỡng vốn có, công ty còn phát triển và đa dạng hóa nhiều tầng dược liệu khác như trà hoa vàng, giảo cổ lam, huyết giác. Với hướng đi bền vững này, dự án được kỳ vọng sẽ tạo sinh kế cho nông dân địa phương, tăng thu nhập, góp phần xóa đói, giảm nghèo cho người dân vùng đồi núi Nho Quan, tỉnh Ninh Bình.
Bài và ảnh: Tâm Thời
https://nhandan.vn/cay-duoc-lieu-giup-giam-ngheo-post299079.html
...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.