Cựu thủ tướng Murayama Tomiichi vừa qua đời (1924-2025) - một chính khách đặc biệt ở Nhật Bản

Cụ Murayama, một chính trị gia lão luyện của Nhật Bản, xuất thân từ cựu chiến binh trong thế chiến thứ 2. Cụ là người tỉnh Oita - một tỉnh ở bên cạnh tỉnh Fukuoka của chúng tôi - cũng là cùng lứa với các cụ Tosu và Uchida ở Fukuoka, nên tôi thấy các cụ có nhắc đến.

Sau chiến tranh, cụ Tosu và Uchida thì trở về quê nhà, tham gia vào chính trường ở địa phương, trở thành các nhân vật có uy tín lâu dài ở vùng Itoshima. Còn cụ Murayama thì tham gia vào chính trường trung ương, từng giữ chức thủ tướng.

Cụ Tosu đã từ trần năm 2017 tại Fukuoka thọ 98 tuổi. Hôm nay, ngày 17/10/2025, cụ Murayama từ trần tại quê nhà Oita thọ 101 tuổi.

Với mình, cụ Murayama là một chính khách dũng cảm tuyệt vời trong chính sách (tiêu biểu nhất là nhận lỗi về thế chiến 2) và một người Nhật rất dân dã. Trong quan hệ Việt - Nhật, cụ cũng là người có những kiến tạo đặc biệt (ví dụ: thủ tướng đầu tiên mời Tổng Bí thư một nước xã hội chủ nghĩa tới thăm Nhật Bản).

Đưa một ít tin từ Nhật Bản và một ít tin tiếng Việt lên đầu tiên. Các bổ sung và cập nhật thì dán dần lên.

Tháng 10 năm 2025,

Giao Blog

---

Cựu Thủ tướng Nhật Bản Tomiichi Murayama qua đời

Theo hãng tin Kyodo, cựu Thủ tướng Nhật Bản Tomiichi Murayama đã qua đời ngày 17/10 tại quê nhà ở tỉnh Oita, hưởng thọ 101 tuổi.

Thứ Sáu, ngày 17/10/2025 - 21:21

Cựu Thủ tướng Nhật Bản Tomiichi Murayama. (Ảnh: XINHUA)

Ông Murayama sinh năm 1924, giữ chức Thủ tướng Nhật Bản từ tháng 6/1994- 1/1996. Ông trở thành nhà lãnh đạo đầu tiên của đảng Xã hội giữ chức Thủ tướng và đã lãnh đạo một liên minh cầm quyền chưa từng có cùng với các đối thủ chính trị lâu năm thuộc đảng Dân chủ Xã hội (tiền thân là đảng Xã hội) và đảng Dân chủ Tự do bảo thủ. Trong khoảng 18 tháng tại nhiệm, ông Murayama đã giải quyết được nhiều vấn đề tồn đọng của đất nước.

Khi còn đương chức, ông Murayama đưa ra “Tuyên bố Murayama” nhân kỷ niệm 50 năm kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai, trong đó thể hiện “sự hối hận sâu sắc” và “lời xin lỗi chân thành” của Nhật Bản về “thiệt hại cũng như những đau khổ to lớn” mà chế độ phát-xít đã gây ra.

Ngoài ra, chính phủ của ông cũng đã thông qua luật về bồi thường cho các nạn nhân còn sống sót sau 2 thảm họa hạt nhân ở Hiroshima và Nagasaki, đồng thời thành lập tổ chức bồi thường cho những phụ nữ bị ép làm nô lệ tình dục trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Những dấu ấn khác dưới thời của ông còn bao gồm việc công nhận tính hợp pháp của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) và Hiệp ước An ninh Mỹ-Nhật Bản, vốn là những điều gây nhiều tranh cãi trong xã hội do lập trường hòa bình khi đó.

https://nhandan.vn/cuu-thu-tuong-nhat-ban-tomiichi-murayama-qua-doi-post916175.html

---

村山富市元首相

村山富市元首相が死去、101歳　自社さ連立政権、村山談話を発表

2025年10月17日 13時26分

　旧社会党委員長として「自社さ」連立政権の首相を務め、戦後50年にあたり植民地支配と侵略に対する反省とおわびを明記した「村山談話」を残した村山富市（むらやま・とみいち）さんが17日午前、大分市内の病院で老衰のため死去した。101歳だった。

• 【アーカイブ】いま求められる「人にやさしい政治」　村山富市さん

　大分県の漁師の家に生まれ、明大専門部政治経済科卒業後、漁民運動にかかわった。大分県職労書記から大分市議、県議を経て1972年衆院選の旧大分1区で初当選した。当選8回。国会では社会労働畑一筋だった。

　91年の党大会で国会対策委員長に。国連平和維持活動（PKO）協力法案採決に「牛歩戦術」で対抗した。

　8党派連立の非自民・細川政権当時の93年、山花貞夫委員長辞任に伴う委員長選で、執行部批判派に担がれて委員長に就任した。「小異を残して大同につく」として、小選挙区比例代表並立制に賛成。党内の連立維持派と連立批判派の対立に悩まされた。

　94年4月、羽田連立政権誕生時の政権枠組みづくりをめぐる確執から、非自民連立を離脱。同年6月、自民、さきがけ両党と連立し、第81代の首相に担がれた。社会党としては47年ぶりの首相の誕生だった。

　95年7月に元慰安婦のために「女性のためのアジア平和国民基金」（アジア女性基金）を発足させ、同年の終戦記念日には戦後50年にあたっての首相談話（村山談話）を発表。「遠くない過去の一時期、国策を誤り、戦争への道を歩んで国民を存亡の危機に陥れ、植民地支配と侵略によって、多くの国々、とりわけアジア諸国の人々に対して多大の損害と苦痛を与えました」「あらためて痛切な反省の意を表し、心からのおわびの気持ちを表明いたします」などとした。

• 【アーカイブ】戦後50年の村山談話（全文）
• 政界再編のうねりが生んだ首相　「戦後のけじめ」願い込めた村山談話

　同年12月には、水俣病未認定患者救済問題で解決策を決定した。

　一方で、従来の社会党の「平和・護憲」路線を大幅に転換。「自衛隊合憲、日米安保条約の堅持」を打ち出した。沖縄県の米軍基地問題でも、基地用地強制使用の署名代行を正式に表明した。

• 【アーカイブ】村山富市さん、「自衛隊合憲」を決めた朝の総理メシ

　96年1月に首相退陣。同月、社会民主党に党名を変更した後、初代党首に就いた。同年9月には新しく結成された民主党に参加する議員が続出し、党が分裂。党首を退き、特別代表に就任した。

　2000年6月に政界を引退した後も慰安婦問題などに取り組み、アジア女性基金の理事長を務めた。

https://www.asahi.com/articles/ASTBK168ZTBKUTFK005M.html?iref=pc_rellink_01

...