"Thập tam trại" là một chủ đề nghiên cứu thời kì đầu tiên của tôi, mà trọng tâm là làng thuốc Đại Yên và làng hoa Ngọc Hà.
1. Đó là thời giữa thập niên 1990, cơ bản hình dáng các làng cổ truyền vẫn còn được giữ đến lúc đó. Chúng tôi vẫn đi gánh nước từ máy về bể của gia đình ở trại Ngọc Hà, vẫn có những mảng rau muống mọc xung quanh khu có vòi nước máy, đường thì vẫn là đường đất ! Thi thoảng, chúng tôi có vào giúp việc cho bà đồng ở đền Đống Nước. Nhiều bản thảo đánh máy viết về chuyện cũ chuyện mới ở 13 làng trại do cụ Hoàng Đạo Thúy viết được tôi tìm thấy ở nhiều gia đình - một số gia đình tặng lại tôi luôn bản gốc, một số gia đình thì chỉ tặng bản photo (đến nay, tôi vẫn giữ được).
Cụ Hoàng Đạo Thúy có căn nhà riêng ở bên trại Ngọc Hà. Lúc đó, cụ đã mất. Nhà thì do một người con quản lí, nhưng rất ít thấy có người ở bên trong.
Các rãnh nước chạy xuyên Ngọc Hà sang Đại Yên đen ngòm và bốc mùi kinh khủng, là do nước thải của nhà máy bia Hà Nội ở đường Hoàng Hoa Thám lúc đó.
Thi thoảng chúng tôi cùng các bác các anh ở trại Đại Yên đi "liên hoan" gì đó ở mạn cuối Thụy Khê và xung quanh, thì chỉ có các quán ăn vẻ lụp xụp, trên lợp giấy dầu và quây cót đơn sơ. Đô thị khu vực Liễu Giai - Quần Ngựa - Văn Cao chưa bắt đầu xây dựng. Khách sạn Daewo thì hiên ngang độc lập nội bật ở cả khu đó. Xung quanh khách sạn vẫn là đường quê, nhiều hôm lầy lội bởi mưa.
2. Sau 30 năm, bây giờ, làng Ngọc Hà cơ bản không còn hoa, làng Đại Yên cơ bản không còn thuốc Nam. Các vườn trồng hoa và vườn trồng thuốc đã thành nhà cửa hết.
Tôi đã vẽ lược đồ vị trí và bản đồ cây trong các vườn thuốc ngày đó, đính kèm trong các báo cáo. Nay mà đối chiếu thì chỉ còn đối chiếu được với hư không !
Có thể nói không ngoa: Thập tam trại tựa như bị rúm ró trước đô thị hóa. Nhiều khi vào các làng cũ mà bùi ngùi vì cảnh đổi thay đến không tưởng tượng nổi !
3. Câu chuyện về ông Hoàng người gốc làng Lệ Mật (ở bên Gia Lâm) sang phía nam hoàng thành Thăng Long thời Lý để mở ra 13 trại được lưu truyền lâu nay, và sau năm 2000 thì trở thành chủ đề của các hội kỉ niệm.
Năm nay, năm 2025 là hội kỉ niệm 982 năm.
Có lẽ là hội cuối cùng được tổ chức bởi UBND quận Ba Đình (sau đây thì cấp hành chính quận/huyện đã không còn).
Chờ xem sang năm 2026, hội kỉ niệm sẽ được tổ chức tiếp như thế nào.
Hội năm 2025 được lấy hình ảnh và diễn giải từ nhiều nguồn.
Tháng 4 năm 2025,
Giao Blog
---
---
Media VOV5 - 17 Tháng Tư 2025 | 19:53:00
 |
| Hàng năm, vào dịp cuối tháng 3 âm lịch, người dân các phường Cống Vị, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Liễu Giai... thuộc quận Ba Đình và phường Ô Chợ Dừa (quận Đống Đa) kỷ niệm ngày thành lập nên Thập tam trại. |
 |
| Thập tam trại là tên gọi dân gian để chỉ vùng đất phía tây kinh thành Thăng Long xưa. Thập tam trại bao gồm 14 trại, trong đó có 13 trại là Thủ Lệ, Vạn Phúc, Kim Mã, Ngọc Khánh, Liễu Giai, Cống Vị, Cống Yên, Vĩnh Phúc, Xuân Biểu, Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Đại Yên, Giảng Võ thuộc quận Ba Đình và trại Hào Nam thuộc quận Đống Đa. |
 |
| Lễ cung rước kiệu Thánh từ đình Vĩnh Phúc 2 đến chân đền núi Sưa (nằm trong Công viên Bách Thảo ngày nay). |
 |
| Đoạn đường không phải ngắn, nhưng mọi người trong đoạn rước đều rất hồ hởi, vui tươi. |
 |
| Đoàn rước tới đâu, người dân 2 bên đường đều xếp hàng tiếp đón. |
 |
 |
 |
| Đường vào đình Vĩnh Phúc nhộn nhịp, tấp nập khi đoàn rước đi qua. |
 |
 |
| Đoàn rước đi ngang cổng chùa Vĩnh Khánh. |
 |
 |
| Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ người anh hùng Nguyễn Quý Công (Hoàng Phúc Trung) hay còn gọi là ông Hoàng Lệ Mật. Là vị công thần triều Lý, người làng Lệ Mật, nay thuộc phường Việt Hưng (quận Long Biên), có công khai khẩn đất hoang phía tây kinh thành Thăng Long, tạo nên một vùng nông nghiệp trù phú với tên là Thập tam trại. |
 |
 |
| Quý Công mất vào năm Kỷ Hợi (1119) ở tuổi 93. Nhà vua thương tiếc vị công thần, bèn thưởng lụa là, sai quần thần đưa thi hài về bản quán ở Lệ Mật. Nhưng, việc chưa xong đã thấy nơi ông mất đùn thành mộ thiêng. Theo dân gian truyền lại, thì mộ nằm ở khu vực Núi Cung, chính là phường Liễu Giai ngày nay. |
 |
| Do đó, Vua bèn cấp cho dân các trại 300 quan tiền để làm tiền hương hỏa, lập miếu, đền để tế tự. |
 |
| Từ đó, cứ vào ngày 23/3 Âm lịch hàng năm, người dân Thập tam trại lại tổ chức mừng ngày đức “Thánh Tổ” họ Hoàng đưa dân sang khai hoang lập ấp phía tây kinh thành: “Nhớ ngày hai ba tháng ba/Dân trại ta vượt Nhị Hà thăm quê/Kinh quán cựu quán đề huề/Hồ Tây cá nhảy đi về trong mây”. |
 |
| Tiết mục trống hội chào mừng tại lễ khai mạc. |
 |
Màn sử thi tôn vinh công tích đức thánh tổ Hoàng Phúc Trung và sự hình thành Thập tam trại. |
 |
 |
Lễ hội được tổ chức trang trọng với đủ nghi lễ truyền thống, khơi dậy lòng tự hào về truyền thống lịch sử của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ./ |
https://vovworld.vn/vi-VN/media/tung-bung-le-hoi-truyen-thong-ky-niem-982-nam-thap-tam-trai-1383655.vov
...
Thập Tam Trại là tên gọi chung của 13 làng nghề ở phía Tây kinh thành ThăngLong, tương truyền được lập nên từ thời nhà Lý. Đó là các làng: Cống Vị, NgọcHà, Hữu Tiệp, Thụy Khuê, Hào Nam, Kim Mã Thượng, Đại Yên, Liễu Giai, Kim Mã, VạnPhúc (tên khác là Vĩnh Phúc, Vạn Bảo), Ngọc Khánh, Thủ Lệ, Giảng Võ. Vùng đất này về cơ bản tương đương với tổng Nội, huyện Vĩnh Thuận (nay thuộc địa phận quận Ba Đình).
Nghi lễ khai mạc Lễ hội
Lễ hội được UBND quận tổ chức nhằm tưởng nhớ người anh hùng Nguyễn Quý Công (Hoàng Phúc Trung), hay còn gọi là ông Hoàng Lệ Mật, vị công thần triều Lý, người làng Lệ Mật (nay thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên) có công khai khẩn vùng đất hoang phía Tây kinh thành Thăng Long, lập lên 13 làng trại, tạo nên vùng nông nghiệp trù phú với địa danh Thập Tam trại.
Nghi thức rước lễ tại Lễ hội Thập Tam Trại
Thông qua Lễ hội cũng nhằm bảo tồn, phát huy và lan toả giá trị tốt đẹp, tôn vinh các giá trị văn hóa của dân tộc, tưởng nhớ, tri ân công đức của ông Nguyễn Quý Công, ý nghĩa lịch sử của Thập Tam trại; đồng thời đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hoá tinh thần của nhân dân, nêu cao đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, cũng là dịp để người dân 13 làng trại ôn lại những trang sử dựng làng đầy khó khăn thử thách của các vị tiền hiền.
Lễ hội được tổ chức trang trọng với đẩy đủ nghi lễ truyền thống; là nơi giao lưu, hội tụ, thể hiện nét đẹp văn hoá của người Ba Đình, qua đó tạo nên sức mạnh đoàn kết, khơi dậy lòng tự hào về truyền thống lịch sử anh hùng của dân tộc.
https://badinh.hanoi.gov.vn/tin-noi-bat/-/asset_publisher/vtKkOY6cksJM/content/quan-ba-inh-long-trong-to-chuc-le-hoi-ky-niem-982-nam-thap-tam-trai
...
Lễ hội truyền thống kỷ niệm 982 năm Thập Tam Trại
Thủy Tiên
Kinhtedothi - Ngày 17/4, quận Ba Đình trang trọng tổ chức Lễ hội truyền thống kỷ niệm 982 năm Thập Tam Trại (23/3/1043 - 23/3/2025 âm lịch).
Các đoàn dâng lễ vật tại lễ hội truyền thống kỷ niệm 982 năm Thập Tam Trại.
Thập Tam Trại là tên gọi dân gian để chỉ vùng đất phía Tây kinh thành Thăng Long xưa. Vùng đất này về cơ bản tương đương với tổng Nội, huyện Vĩnh Thuận xưa, nay thuộc địa phận quận Ba Đình (Hà Nội). Dưới thời Lý - Trần, Thập Tam Trại thuộc sự quản lý trực tiếp của ty Bình Bạc, sau đổi thành Kinh sư An phủ sứ, Kinh sư đại doãn, Trung đô doãn… Năm Quang Thuận triều Lê (1460 -1469), đặt phủ Trung Đô (sau đổi thành Phụng Thiên), gồm hai huyện Vĩnh Xương và Quảng Đức. Thập Tam Trại thuộc huyện Quảng Đức.
Người dân dâng lễ đoàn rước đến đình Vĩnh Phúc.
Sau Cách mạng tháng Tám, ngày 21/12/1945, ngoại thành Hà Nội chia thành 5 khu hành chính gồm Lãng Bạc, Đại La, Đống Đa, Đề Thám, Mê Linh. Khu vực Thập Tam Trại này thuộc khu Đại La.
Các tiết mục nghệ thuật được biểu diễn tại lễ hội.
Sau nhiều lần đổi dời, hiện nay, Thập Tam Trại bao gồm 14 trại: Vĩnh Phúc, Đại Yên, Liễu Giai, Cống Yên, Cống Vị, Vạn Phúc, Thủ Lệ, Xuân Biểu, Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Hào Nam, Giảng Võ, Kim Mã, Ngọc Khánh với 18 di tích lịch sử - văn hóa trong đó 17 di tích thuộc 8 phường trên địa bàn quận Ba Đình gồm Cống Vị, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Liễu Giai, Ngọc Khánh, Ngọc Hà, Vĩnh Phúc. Riêng trại Hào Nam thuộc phường Ô Chợ Dừa, quận Đống Đa.
Phó Chủ tịch UBND quận Ba Đình Phạm Thị Diễm phát biểu tại lễ hội.
Lễ hội kỷ niệm 982 năm Thập Tam Trại của quận Ba Đình nhằm tưởng nhớ, tri ân Người Anh hùng Nguyễn Quý Công (Hoàng Phúc Trung) hay còn gọi là ông Hoàng Lệ Mật, vị công thần triều Lý, người làng Lệ Mật (nay thuộc phường Việt Hưng, quận Long Biên) đã có công khai khẩn vùng đất hoang phía Tây kinh thành Thăng Long lập nên vùng nông nghiệp trù phú với địa danh Thập Tam Trại; Người tận trung với nước, không màng danh lợi, không ham phú quý, một lòng thương dân, một tấm gương sáng như vầng nhật nguyệt đã được tôn vinh qua các sắc phong từ Triều Lý, Trần, Lê, Nguyễn.
Thực hiện các nghi thức lễ tế tại lễ hội truyền thống Thập Tam Trại.
Trước anh linh tiên tổ, sự hy sinh anh dũng của các bậc tiền bối, các anh hùng, liệt sỹ, Phó Chủ tịch UBND quận Ba Đình Phạm Thị Diễm khẳng định, cán bộ, đảng viên, nhân dân quận Ba Đình quyết tâm phấn đấu hoàn thành xuất sắc các chỉ tiêu công tác xây dựng Đảng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - văn hóa - an ninh quốc phòng năm 2025 và những năm tiếp theo; luôn giữ vững sự đoàn kết thống nhất, duy trì sự ổn định, bình yên của quận, xứng đáng trung tâm hành chính - chính trị Quốc gia.
Phó Chủ tịch UBND quận Ba Đình mong muốn mỗi cấp ủy Đảng, chính quyền, tổ chức đoàn thể Nhân dân tiếp tục thực hiện tốt các phong trào thi đua yêu nước, đạt nhiều thành tích, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao, góp phần xây dựng người Ba Đình thanh lịch, văn minh, nghiêm túc, nghĩa tình. Đồng thời bảo đảm hoạt động liên tục, thông suốt, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả góp phần chào mừng Đại hội Đảng bộ các cấp, Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, tiến tới Đại hội lần thứ XIV của Đảng.
https://kinhtedothi.vn/le-hoi-truyen-thong-ky-niem-982-nam-thap-tam-trai.676671.html
---
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.