Đi hai bài báo đầu tiên của năm 2025.
Bài 1 thì cho thấy nguy cơ.
Bài 2 cho thấy việc giải cứu.
Các bổ sung và cập nhật sẽ dán dần lên ở bên dưới đó.
Tháng 5 năm 2026,
Giao Blog
---
Bài 1
Theo đó, cụm Di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích cấp Quốc gia năm 1992 gồm: Đình Thượng, chùa Hinh Sơn, chùa Quan Thánh, Lăng Mãn Quận công Lê Trung Nghĩa và Hòn Vọng Phu.
Di tích thắng cảnh Hòn Vọng Phu là một cột đá cao khoảng 20 m
Di tích thắng cảnh Hòn Vọng Phu là một cột đá cao khoảng 20 m nằm trên đỉnh núi Nhồi giống hình người phụ nữ ôm con, là một thắng cảnh nổi tiếng của tỉnh Thanh Hóa.
Tuy nhiên, vào đêm ngày 15/6/2022, sét đã đánh trúng Hòn Vọng Phu, gây sạt lở khối đá kích thước 1 x 3 m phía Tây và khối đá kích thước 2,5 x 3 m phía Đông.
Sự cố khiến Hòn vọng phu trong tình trạng rất nguy cấp, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào nếu không sớm có biện pháp bảo vệ, bảo tồn.
Một số khu vực Hòn vọng phu đã bị tróc vỡ, xuất hiện nhiều vết nứt
Về hiện trạng một số khu vực Hòn vọng phu đã bị tróc vỡ, xuất hiện nhiều vết nứt; Hòn vọng phu đang có độ nghiêng theo phương thẳng đứng từ 10 - 15 độ, và có nguy cơ tiếp tục bị sét đánh gây sụp đổ.
Trước thực trạng trên, ngày 1/10, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa đã tổ chức hội thảo khoa học đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn di tích thắng cảnh Hòn vọng phu. Hội thảo tham vấn ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học để tỉnh Thanh Hóa tìm giải pháp hiệu quả nhất trong bảo tồn, bảo quản di tích quốc gia Hòn vọng phu đang có nguy cơ cao bị sụp đổ.
Hòn vọng phu trong tình trạng rất nguy cấp
Tại hội nghị, Phó cục trưởng Cục Di sản văn hóa (Bộ VH-TT-DL) đề nghị các cấp chính quyền, cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa lập biển báo khu vực nguy hiểm, khu vực có nguy cơ sạt lở.
Đồng thời, sử dụng các giải pháp như lưới thép, hàng rào để đảm bảo an toàn và thẩm mỹ, hạn chế tác động của hiện tượng đá lăn, đá đổ. Cùng đó, phối hợp với các đơn vị liên quan lập phương án chống sét để tránh việc sét tiếp tục đánh vào Hòn vọng phu.
Hà Anh
https://congluan.vn/bao-dong-tinh-trang-xuong-cap-di-tich-hon-vong-phu-post226150.html
...
Dựng giàn giáo khủng "cứu" Hòn Vọng Phu trên đỉnh núi
Sau khi được duyệt chi 17 tỉ đồng, ngành văn hóa tỉnh Thanh Hóa đang cho dựng hệ thống giàn giáo khủng trên đỉnh núi Nhồi để "cứu" Hòn Vọng Phu
Di tích thắng cảnh Hòn Vọng Phu nằm trong cụm Di tích nghệ thuật và thắng cảnh núi An Hoạch (còn gọi là núi Nhồi; phường An Hưng, TP Thanh Hóa cũ - nay là phường Đông Quang, tỉnh Thanh Hóa) là một cột đá cao khoảng 20 m, giống hình người phụ nữ ôm con. Di tích này được Bộ VH-TT-DL công nhận là Di tích cấp Quốc gia năm 1992 cùng với di tích Đình Thượng, chùa Hinh Sơn, chùa Quan Thánh, Lăng Mãn Quận công Lê Trung Nghĩa.
Năm 2022, di tích này nhiều lần bị sét đánh trúng gây sạt lở khối đá với kích thước 1x3 m (phía Tây) và khối đá kích thước 2,5x3 m (phía Đông), xuất hiện nhiều vết nứt, đang nghiêng theo phương thẳng đứng từ 10 đến 15 độ, có nguy cơ đổ sập nếu tiếp tục bị sét đánh.
Để tìm giải pháp bảo tồn, cuối năm 2023, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức hội thảo khoa học, tham vấn ý kiến của các chuyên gia và nhà khoa học.
Để "cứu" Hòn Vọng Phu, đơn vị thi công đã dựng hệ thống giàn giáo khủng cao hơn chục mét trên đính núi Nhồi bao quanh khối đá bị sét đánh trước đó, để tiến hành các phương án gia cố
Tháng 5-2024, UBND TP Thanh Hóa đã xây dựng hệ thống chống sét với tổng kinh phí hơn 800 triệu đồng ngay cạnh di tích, đồng thời làm rào chắn, biển cảnh báo nghiêm cấm người dân lên núi tham quan, thắp hương.
Tuy nhiên, để bảo tồn lâu dài, tỉnh Thanh Hóa đã quyết định duyệt chi 17 tỉ đồng để gia cố Hòn Vọng Phu bằng phương án khoan lỗ rút lõi, sau đó gia cố bằng các sợi thép được chèn vữa SIKA GROUT 214-11 gia cố dọc theo phương đứng.
Đơn vị thi công làm một hệ thống tời để vận chuyển vật tư lên đỉnh núi
Khi bơm vữa SIKA, vữa sẽ chèn vào các vết nứt trên thành lỗ khoan, bao bọc các sợi thép D14 tạo thành những sợi thớ vững chắc chịu kéo và chịu nén nhằm ngăn chặn các vết nứt phát triển, bó các phần tử rời rạc của khối do nứt nẻ, vỡ vụn thành một khối vững chắc không bị tách rời. Thời gian hoàn thành trước ngày 31-12-2025.
Đại công trường trên đỉnh núi Nhồi nhìn về phía trung tâm TP Thanh Hóa (cũ)
Theo ghi nhận, sau khi được duyệt chi 17 tỉ đồng, đơn vị thi công đã khẩn trương triển khai công tác gia cố công trình. Đến thời điểm hiện tại, đơn vị thi công đã tiến hành dựng hệ thống giàn giáo khủng, kéo dài từ chân lên đến đỉnh núi Nhồi để tiến hành gia cố, cứu Hòn Vọng Phu.
Tuấn Minh
https://nld.com.vn/dung-gian-giao-khung-cuu-hon-vong-phu-tren-dinh-nui-19625073016515324.htm
---
BỔ SUNG
2. Năm 2020
THẮNG CẢNH NÚI AN HOẠCH
Núi An Hoạch còn có tên là núi An Khánh, núi Khế, hay núi Nhuệ. Nhân dân thường gọi là núi Nhồi, là một kho đá quý nổi tiếng của xứ Thanh, “sắc đá óng ánh như ngọc lam”, chất xanh như khói nhạt, tiếng đá vang trong, có thể dùng làm khí dụng, chiêng, khánh, bia kệ…
*Lăng Quận Mãn
Nằm ở giữa làng Nhuệ (làng Nhồi), cách núi An Hoạch khoảng 200m, thuộc phố Nam Sơn, phường An Hoạch, thành phố Thanh Hóa. Đây là một công trình kiến trúc nghệ thuật, lịch sử với nhiều công trình điêu khắc hoàn toàn bằng đá. Nơi đây có khu lăng và đền thờ của Mãn Quận công Lê Trung Nghĩa - một danh tướng thời Lê “công danh của ông ở niên biên quận, sự nghiệp của ông ở triều đình, đức nghiệp và công huân danh tiếng truyền mãi muôn đời”.
*Núi Vọng Phu
Núi Vọng Phu.
Cách trung tâm thành phố 3km về phía Tây Nam, là một ngọn núi đá vôi được thiên nhiên tạo nên hình một người vợ đang quay mặt về phía biển Đông, gắn với truyền thuyết người đàn bà chung thủy chờ chồng đến hoá đá. Trong dân gian Thanh Hóa còn lưu truyền câu thơ: “Vọng Phu trẻ mãi không già Thủy chung đứng đợi biết là chờ ai?”
*Chùa Hinh Sơn
Chùa Hinh Sơn
Dưới chân núi Vọng phu là chùa Hinh Sơn, còn gọi là chùa Hang. Là nơi thờ Phật và cũng là nơi thờ Khổng Minh và Thánh Mẫu. Chùa có kiến trúc gồm tiền đường, trung đường và hậu cung. Ở nhà tiền đường có đặt tấm bia “Hinh Sơn cổ tự bi” ghi về việc tu tạo chùa. Ở hậu cung là tượng Khổng Minh được khắc vào vách hang, cao gần 2m. Các pho tượng khác cũng được tạc vào thành vách của hang, đồ thờ đều được làm bằng đá quý.
*Đền Thượng
Là trung tâm sinh hoạt văn hóa và tế lễ của 4 làng (hay bốn Ban): làng Tu (tức là thôn Nhuệ), làng Nạy, làng Sau và làng Thượng Đống, cũng là nơi thờ Thành Hoàng, ông Tổ của Nghề khắc đá. Theo văn bia “An Hoạch sơn Báo Ân tự bi ký” thì đền được xây dựng do Lý Thường Kiệt nhân một lần đi thăm vùng An Hoạch (núi Nhồi), đã tìm được ra loại đá “sắc óng ánh như ngọc lam, chất biếc xanh như khói nhạt”, đánh lên thì tiếng ngân muôn dặm, dùng làm văn bia, văn chương. Đền Thượng là một công trình kiến trúc đá có quy mô và lại độc lập, xa làng, gần núi. Từ Đền Thượng có thể quan sát toàn bộ khu vực Tây và Tây Bắc, khu vực núi Nhồi.
*Chùa Tiên Sơn
1. Năm 2019
Tản mạn... đời đá
(Baothanhhoa.vn) - Từ trung tâm TP Thanh Hóa đi về phía Tây, qua cầu Cao (TP Thanh Hóa)... chẳng cần tinh mắt cũng trông thấy một cột đá đứng sừng sững trên vách núi Nhồi. Trải qua hàng trăm năm, thậm chí có thể lâu hơn nữa, cột đá ấy đã chứng kiến biết mấy cảnh bãi bể hóa nương dâu, đủ để biến sự vô tri thành một đời sống ly kỳ. Và ẩn trong câu chuyện đời đá là sự tồn tại của một địa danh từng khiến không ít kẻ say mê, gửi gắm tâm sự...
Núi Vọng Phu.
In lên nền trời chiều bám đầy những mảng mây xám xịt, mệt nhoài và nặng nề, là cái trụ đá tựa hình người phụ nữ bế con, đứng bất động, mặt hướng ra phía biển Đông xa xôi. Không biết tạo hóa cố tình sắp đặt mà nên dạng, hay do trí tưởng tượng không giới hạn của con người mà đá mới nên hình? Chỉ biết, người xưa đã đặt cho đá cái tên Vọng Phu Thạch (đá Vọng Phu hay đá Trông Chồng). Cũng không rõ đá Vọng Phu ấy có ít nhiều “nội hàm” của Hòn Vọng Phu xứ Lạng, nơi nàng Tô Thị đã hóa thân thành đá để trở thành một biểu tượng của sự thủy chung, son sắt hay không. Thế nhưng, khi qua đây, Đại thi hào Nguyễn Du đã tức cảnh sinh tình, để có thơ họa rằng: “Đá chăng? Người đó? Chi đây/ Một mình trên ngọn núi này ngàn năm/ Bạn đời không chút mộng rằng/ Điều trinh giữ vẹn tấm thân muôn đời/ Mưa thu lệ cũng tuôn rơi/ Dấu rêu lấp triện, phi lời văn chương/ Núi đồi lớp lớp khói sương/ Để riêng bạn gái luân thường nêu cao”. Còn dân gian xứ Thanh thì vẫn lưu truyền câu thơ:“Vọng Phu trẻ mãi không già/ Thủy chung đứng đó biết là chờ ai?”! Dường như, để an ủi cho sự mòn mỏi chờ đợi của đá, mà dưới chân Vọng Phu, từ rất lâu rồi, người dân nơi đây đã dựng nên một quần thể di tích lịch sử - văn hóa phong phú. Cạnh chân núi Vọng Phu là chùa Hinh Sơn (còn có tên là chùa Hang), qua phía Đông núi Khế là chùa Tiên Sơn, trên sườn núi Chồng Mâm là Đình Thượng thờ thần núi, rồi các chùa Báo Ân, chùa Quan Thánh, lăng Quận Mãn (Mãn Quận Công)...
Theo sách Địa chí Thanh Hóa tập II, thì núi Nhồi còn có tên gọi là núi Khế, núi An Hoạch, Nhuệ Sơn, núi Vọng Phu. Núi này thuộc địa phận phường An Hoạch, TP Thanh Hóa (trước đây thuộc hai xã Đông Hưng và Đông Tân, huyện Đông Sơn). Nói về hệ thống núi Nhồi, Sách Đại Nam nhất thống chí có đoạn: “Thế núi cao mà thoải, sắc đá trắng mà mượt, tiếng kêu mà trong, có thể dùng làm khánh, làm bia, làm các vật dụng khác. Sách Quảng Dư chí đời Minh có nói “Đời Tấn bên Trung Quốc, quan Thái thú Dự Châu họ Ninh thường sai người lấy đá ở đây đem về làm khánh”, tức là nơi này. Hiện nay trong ấp đó còn có dòng họ Bạt Thạch (làm nghề chạm đá)”. Trên ngọn La Hán (còn có tên gọi khác là Khế Sơn), có một cái động rộng chừng mấy trượng, người xưa lấy động làm chùa, gọi là Tiên San tự. Còn trên núi Hinh cũng có một ngôi chùa cổ tên là Hinh San. Phía đỉnh núi bên tả, đá núi đã lấy gần hết, chỉ còn lại cái cột đá con chừng 100 thước. Cách đó chừng 50, 60 bước có một cái hang đá sâu chừng hơn 10 trượng. Người xưa có câu “Đao phủ nhược phi nhân tích đáo/ Lô đồng thùy biện hóa công huyền” (nghĩa là dao búa nếu không chân tục đến/ Lô đồng sao biết hóa công ghê). Năm Thành Thái thứ 7, quan Đốc bộ là Hà Đình Nguyên Thuật đề vào cột đá 4 chữ Hán “Kiệt nhiên trung trĩ” (nghĩa là “Sừng sững giữa trời”).
Dưới chân núi Nhồi xưa là dòng Hương Giang lượn quanh làng xóm đông đúc, rồi tìm đường hòa vào sông Mã. Cảnh sắc thiên nhiên hữu tình hòa điệu cùng nhịp sống các làng cổ, có khi tất bật có khi thong thả và lẫn vào trong tiếng chuông chiêng lanh lảnh tản ra từ những đền chùa, miếu mạo vọng vào vách đá rồi thấm vào không gian. Dưới chân ngọn núi ấy, từ nhiều đời nay, con người không chỉ sống bằng những ảo mộng của vẻ đẹp thiên nhiên hay huyễn hoặc mình trong thế giới tâm linh đầy kỳ ảo. Họ đã sống, đã yêu thương và gắn bó với nhau bằng lao động, bằng nỗi vất vả bươn chải với đá, sống dựa vào đá và cũng nức tiếng nhờ đá. Có lẽ, không còn nhiều người nhớ, xưa kia nơi đây đã từng tấp nập cảnh trên bến dưới thuyền. Khách thương khắp nơi tìm về làng Nhồi mua bán, trao đổi các sản phẩm được chế tác từ đá. Với nguồn nguyên liệu đá xanh rất tiện dụng trong chế tác và người thợ thủ công làng Nhồi biết khá kỹ về chất liệu và kỹ thuật chế tác đá. Nhờ đó mà làng nghề chế tác đá mỹ nghệ đã hình thành, tồn tại và vang danh cho đến tận ngày nay.
Khai thác đá là công việc vô cùng vất vả và đòi hỏi nhiều sức khỏe, cùng mẹo mực. Nhờ mạch đá lộ thiên, người thợ đá chỉ việc tìm các vỉa, các mạch đá thuận cho việc bóc tách thành từng khối, từng viên phù hợp với sản phẩm. Với bề dày kinh nghiệm được tích lũy, người thợ đá làng Nhồi đã biết khai thác theo thớ đá. Khi tiến hành chạm khắc họ cũng phải chọn những khối đá có thớ phù hợp. Đá gốc được khai thác, người ta để chế tác tại chỗ nhằm tận dụng thời gian đá còn mềm, dễ chạm khắc, tránh bị vỡ nét. Song, để hoàn thành một sản phẩm từ đá lại phải qua nhiều khâu, nhiều công đoạn kỹ thuật như đục, khoan, đánh bóng... Theo chia sẻ của nhiều thợ đá lâu năm và dày kinh nghiệm, thì đối với những tác phẩm mỹ nghệ - nghệ thuật lớn, từ việc cấu tạo nên những đường nét to khỏe, chắc chắn đến những chi tiết hoa văn tinh tế, sắc sảo, đều cần đến sự khéo léo và tỉ mẩn của người thợ đục. Ngày nay, nhờ áp dụng nhiều kỹ thuật mới và máy móc hỗ trợ, người thợ đá đã nhàn hơn trong nhiều công đoạn, nhất là khâu mài đá. Cũng nhờ đó mà hàng loạt sản phẩm đá hoa xuất khẩu đã được chế tác một cách nhanh chóng và đẹp mắt.
Nghề sản xuất đá làng Nhồi từng trải qua nhiều giai đoạn phát triển hưng thịnh. Các sản phẩm đá chủ yếu là công cụ sản xuất, sinh hoạt (cối giã, cối lăn, thùng, chày...) và đồ mỹ nghệ phục vụ thờ cúng (bia, sập, tượng người, linh vật...). Đá núi Nhồi được xem là một vật liệu quý, bởi sắc đá óng ánh như ngọc lam, chất xanh biếc như khói nhạt, tiếng đá vang và trong. Từ những tảng đá thô sơ ban đầu, qua bàn tay tài hoa của người thợ đục đá, mà vô số tác phẩm nghệ thuật bằng đá tuyệt mỹ đã ra đời và tỏa đi muôn nơi, để có mặt ở hầu khắp các công trình kiến trúc, lăng tẩm, đền đài, bia ký, tượng đá trong cả nước. Và rồi, thợ đục đá xứ Thanh cũng nức tiếng xa gần. Một số tài liệu cũ còn ghi lại, thợ đục chạm khắc đá Nhuệ Thôn (thuộc làng cổ Nhuệ Thôn dưới chân núi Nhồi) xứng đáng là nghệ nhân, được nhiều triều đại biết đến. Còn ở vào một giai đoạn hoàng kim khác của nó (cuối triều Nguyễn), làng Nhồi có khoảng 300 hộ làm nghề đục đá. Khắp đầu thôn cuối làng, đâu đâu cũng dậy lên tiếng đục đá như tiếng đời sống của cư dân vốn sống cạnh kho “vàng đá” suốt nhiều đời.
...
Tôi chẳng thể nhớ nổi mình đã đi qua con đường này bao nhiêu lần, vì mỗi lần qua là một lần vội vã. Không phải vì công việc thôi thúc phải đi nhanh, mà chẳng qua là không muốn lưu lại lâu hơn, bởi tiếng mài, cắt đá của máy móc như mũi khoan xoáy vào tai và đường vẩn lên những bụi đá, khói xe, bụi bặm. Lần này, tôi cố gắng thả chậm tốc độ, ngược xuôi vài lần cố tìm được chỗ nào có thể ngắm nghía cảnh sắc, mong tìm lấy vài phần xúc cảm của người xưa khi đứng dưới chân dãy núi Nhồi vào lúc chiều tà. Tiếc là vô kế khả thi. Cảm xúc không tìm về, chỉ có chân là muốn cất bước đi... Ngày nay, nhắc đến làng Nhồi người ta thường chỉ biết đến nó như là nơi xuất xứ của nhiều sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo bằng đá. Còn những cảnh sắc, miếu mạo từng chen chân cùng đá núi, cỏ cây, mây gió thì dường như không còn được nhắc đến nhiều. Nghề đá làng Nhồi vẫn sống trước những quăng quật của thị trường, âu cũng là niềm an ủi với những người từng sống chết với nghề. Duy có điều, vẫn có gì đó thật tiếc nuối và xa xót mỗi lần đi qua đoạn đường đầy bụi và tiếng ồn này. Sự xô bồ chẳng thể cho con người vài phút tịnh tâm để ngắm hòn Vọng Phu đứng chông chênh trên vách đá. Cũng chẳng còn thấy cánh chim đậu trên mỏm đá xám, mà người xưa vẫn lấy đó làm tự hào là nơi đất lành. Cũng chẳng thể tìm một chút dư vị an nhiên từ những cánh cửa nơi thờ tự thường đóng im ỉm. Danh thắng từng khiến không ít kẻ tức cảnh sinh tình, từng ẩn chứa vô số bí ẩn lặng lẽ chảy trong từng mạch đá và len lỏi cả vào đời sống, vốn vẫn còn ít nhiều bóng dáng nhưng lại cảm giác như thật xa vời.
Bài và ảnh: Hoàng Xuân
https://baothanhhoa.vn/tan-man-doi-da-101195.htm
...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.